Strijd om de ziel

by Koen Hilberdink

Strijd om de ziel is een biografie van psychiater en psychoanalyticus P.C. Kuiper (1919-2002). Kuiper werd aan het eind van de twintigste eeuw bekend als de psychiater die zelf depressief werd. Hij publiceerde daarover Ver heen. Verslag van een depressie, dat uitgroeide tot een bestseller. In Ver heen was Kuiper echter minder open over de oorzaken van zijn depressie dan hij deed voorkomen.

In Strijd om de ziel vertelt Koen Hilberdink het verhaal dat voor de lezers van Kuipers boek verborgen moest blijven. Rode draden daarin zijn de worsteling met het geloof en zijn seksuele identiteit, en de terugkerende depressies. Kuiper was een van de boegbeelden van de psychiatrie en psychoanalyse in Nederland.

Strijd om de ziel is ook een geschiedenis van de twintigste-eeuwse psychiatrie, door de ogen van een van de hoofdrolspelers. Hilberdink laat zien hoe in Kuipers tijd psychiaters naar homoseksualiteit keken en hoe zij depressies behandelden. Daarbij gaat het ook over opvattingen over mannelijkheid en vrouwelijkheid die nog steeds relevant zijn voor hedendaagse discussies over gender en identiteit

Genres: Nonfiction

422 pages, Kindle Edition

Published March 23, 2023

About the author

Koen Hilberdink is literatuurwetenschapper en werkzaam bij de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Hij promoveerde op Ik ben een vreemdeling. Ik sta apart. Een biografie van Paul Rodenko (2000) en was de bezorger van Rodenko's essays en kritieken. In november 2007 verscheen zijn biografie over Hans Lodeizen, waarin veel nieuw feitenmateriaal over de dichter verzameld is.

Reviews

[Hans Buijze · Rating 5 out of 5]

Geboeid tot de laatste bladzij uitgelezen, deze biografie. Voor zover ik dit kan beoordelen heeft de schrijver het heel goed gedaan: een beeld geven van het leven van Piet Kuiper.
Dat je vervolgens niet snel uitgedacht raakt over Piet Kuiper zelf, de relativiteit van opvattingen over de ziel met als gevolg ook een waaier aan (niet werkende) behandelmethodes, aan de revolutie in denken over god dat door een individu bijna niet te verstouwen is en over de verandering in het denken over homoseksualiteit is bijna niet te vermijden en maakt het leven van Piet Kuiper zoals beschreven in dit boek een spiegel van een aantal wetenschappelijke en maatschappelijke veranderingen die de wereld definitief veranderd hebben. Dus een heel leerzaam boek.

[Marin Kuijt · Rating 3 out of 5]

Goed geschreven biografie over een psychiater die zichzelf niet begreep. Eindeloos schrijven over psychoanalyse en je achter Freud verschuilen om maar met jezelf in het reine te komen. Zoals Nicolien Mizee schrijft: "wat heb je eraan om hoogleraar te worden als je niet eens kan toegeven dat je homo bent."

De biografie legt alles goed uit, maar blijft op dat niveau steken. Er wordt niet echt een nieuwe lezing van dit tijdsgewricht gepresenteerd aan de hand van het leven Kuipers. Kuipers wordt gesitueerd in het bekende. Daarom blijft het wat schools.

[Annette Koster · Rating 3 out of 5]

Lang nagedacht over wat ik van deze biografie vind. Het gaat er niet om wat ik van Piet Kuiper vind - een tragische, maar ook een heel ijdele, egocentrische niet zo aardige man - of van de psychoanalyse. Al dat gepraat over castratieangst en penisnijd werd me na een tijdje echt te veel en de wereld der psychoanalytici kwam niet altijd even fris op mij over. Aan de andere kant vond ik het boeiend om te lezen hoe Kuiper zich ontworstelt aan zijn jeugd in de kringen van de Gereformeerde Bond, zijn handelen in de oorlog, en de invloed van de maatschappelijke veranderingen op zijn opvattingen, vooral in de jaren zestig en zeventig.
En dan het trieste einde.
Maar wat vind ik van de biografie? Boeiend, maar de schrijver had wat meer op metaniveau over zijn 'onderwerp' mogen schrijven. Het blijft te beschrijvend.

[Josien · Rating 4 out of 5]

Knappe biografie geeft niet alleen een inkijk in het leven en de ontwikkeling van PC Kuiper, oud hoogleraar psychiatrie, maar biedt ook een heldere schets van de toenmalige tijdgeest, met name de plaats en invloed van het geloof in de maatschappij, en de geschiedenis van de psychoanalyse. Bijzonder knap hoe iemand van ‘buiten het veld’ deze 3 lijnen zo helder en goed leesbaar kan vertellen.
Maar bovenal wordt zonder sentiment een duidelijk beeld gegeven van PC Kuiper, een complex man wiens leven niet te benijden is.
Strijd om de ziel is uiteindelijk eenzaam.

[Chris · Rating 4 out of 5]

Biografie van psychiater en psychoanalyticus PC Kuiper. Een pijnlijk verhaal hoe een persoon levenslang bleef vastzitten in problemen met religie, seksualiteit en relaties hetgeen veel negatieve invloed heeft gehad op familie, collega’s, patiënten en vakgebied. Zulk beperkt inzicht ondanks vele analyses.

[Arnold · Rating 4 out of 5]

Fascinerende biografie van hoogleraar psychiatrie. Een begaafde ijdeltuit, die beklagenswaardig is vanwege al zijn innerlijke conflicten, waar de biograaf -verstandig- geen psychiatrisch etiketten op plakt. Professor Kuiper is auteur van het hoofdstuk "Neurosenleer" in het Nederlands Handboek der Psychiatrie (1963).

[Anneke · Rating 4 out of 5]

Mooie kijk in de ziel van deze eens vooraanstaande hoogleraar psychiatrie. Wat een strijd en onzekerheid achter de schermen, nu in het spotlicht. Ontluisterend. Ook de inkijk in de historie van de psycho analyse is interessant. Wat een incestueus bolwerk.

[Hugo Van Zoest · Rating 3 out of 5]

Interessant levens verhaal - van een narcistisch gedreven figuur

[Jacob · Rating 3 out of 5]

Na het lezen blijven veel vragen onbeantwoord over Kuipers persoonlijkheid. Er lijken zoveel tegenstrijdigheden te zijn. Ik had wel meer duiding van de biograaf willen hebben.

[Hansje · Rating 4 out of 5]

Bijzonder boek over een bijzonder leven. Mooi beeld van de tijdgeest. Goed geschreven, een enkele keer iets te uitvoerig, maar meestal niet