Het is 1942. De tienjarige Hugo woont op het eiland Java. Als de Japanners Java bezetten, wordt Hugo's vader opgepakt en naar een kamp gestuurd. Vanaf dat moment zet Hugo zijn talent als zakenman in, zodat hij wat extra geld kan verdienen om voor zijn moeder en zusje te zorgen.
Maar dan moeten ook Hugo, zijn moeder en zijn zusje naar een kamp. Zelfs daar verzint Hugo van alles om aan extra eten te komen. Als hij 13 is, wordt hij van zijn moeder en zusje gescheiden en komt hij in het mannenkamp Tjimahi terecht. Nu moet hij in zijn eentje zien te overleven. Zou Hugo zijn familie ooit nog terugzien?
Niet meer dan een nummer is het waargebeurde verhaal van Hugo de Jager, die als jonge jongen de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië meemaakte. Zijn dochter, Elsbeth de Jager, schreef dit boek.
Het is 1942. De 10-jarige Hugo woont op het eiland Java. Als de Japanners Java bezetten, wordt Hugo’s vader opgepakt en naar een kamp gestuurd. Vanaf dat moment zet Hugo zijn talent als zakenman in, zodat hij wat geld kan verdienen om voor zijn moeder en zusje te zorgen. Maar dan moeten ook Hugo, zijn moeder en zijn zusje naar een kamp. Zelfs daar verzint Hugo van alles om aan extra eten te komen. Als hij 13 is, wordt hij van zijn moeder en zusje gescheiden en komt hij in het mannenkamp Tjimahi terecht. Nu moet hij in zijn eentje zien te overleven. Zou Hugo zijn familie ooit nog terugzien?
'Hij wilde stilstaan, zijn handen voor zijn oren doen en roepen dat dit niet waar was. Dat hij droomde en wakker wilde worden.'
Verhalen over de oorlog. Ik lees ze niet vaak. Dit soort verhalen gaan onder mijn huid zitten. Het verdriet van anderen raakt mij en verscheurt mij vanbinnen. Maar dit zijn de verhalen die júíst verteld moeten worden. Die verteld én gelezen moeten worden. Opdat wij niet vergeten.
'Hugo strekte zijn armen naar boven en voelde dat het zware, verdrietige gevoel in hem langzaam verdween. Laat de regen alles maar wegspoelen, dacht hij. Het vuil, de stank, de zweer op mijn voet. De hele oorlog en dit hele kamp.'
In 'Niet meer dan een nummer' heeft Elsbeth de Jager de jeugd van haar vader in woorden weten te vangen. We volgen Hugo in zijn vroege tienerjaren en kunnen niet anders dan met hem meeleven. Het verhaal las vlot dankzij de fijne schrijfstijl en korte hoofdstukken. Bladzijde na bladzijde sloeg ik om, omdat ik wilde weten of Hugo zijn familie weer terug zou zien.
De dreiging van de oorlog was goed voelbaar. Het zwaard van Damocles hing in de lucht. Want ondanks de oorlog was Hugo positief ingesteld. Behulpzaam, meegaand, met oog voor een ander. Lief. En ik kreeg bewondering voor hem. Een heerlijk joch dat ook van kattenkwaad hield.
'Luizen, vlooien, kriebel, bloed... Wat leven wij toch schoon en goed.'
Dit verhaal is aangrijpend, hartverscheurend, onmenselijk en verdrietig. Maar er was altijd ruimte voor een grapje. Een verhaal vol hoop. ****
Elsbeth de Jager is de dochter van de hoofdpersoon in dit boek, Hugo de Jager en ik heb haar “gevolgd” op facebook toen ze met haar verhaal en haar reis door Indonesië bezig was Ik las in 2019 het boek Chaos van haar en schreef toen:” Elsbeth heeft beide kanten van het verhaal goed overdacht.”
Elsbeth werkt als docent voor stichting Gastdocenten WOII Z.O. Azië. Ze geeft gastlessen op scholen over de oorlogsperiode in Nederlands-Indië en de gevolgen daarvan. Opdat we nooit mogen vergeten.
“Hij kon niet uitleggen hoe hij zich van binnen voelde, Het was een hol, leeg gevoel dat tegelijk knaagde en brandde en waarin maar een gedachte overheerste. Hij wilde terug naar zijn moeder.”
Elsbeth de Jager vertelt het vader tijdens zijn tienerjaren als hij en zijn ouders en zusje Geesje gewoon een fijn leven hebben op het eiland Java als de 2e Wereldoorlog die tot dan toe ver weg lijkt ook bij hun merkbaar is,. Het gezin wordt verscheurd en ze maken verschillende nare gebeurtenissen mee die vanuit de belevingswereld van Hugo gedeeld worden met de lezer. Hugo mag en kan geen kind meer zijn. Dan is in 1945 de oorlog voorbij en Hugo en zijn vrienden verheugen zich op hereniging en feesten en dan weer terug gaan naar hoe het voor de oorlog was maar er wordt anders beslist en Hugo beseft dat niets meer zo zijn als voor de oorlog….
“41598”
Dit boek maakt duidelijk dat we verder dan Europa moeten kijken als we oorlogsverhalen levend willen houden en willen doorvertellen. Wat Hugo meemaakt staat niet op zichzelf als je leest over de aantal mensen in de kampen in Nederlands Indië.
Het is van begin tot het einde een indringend verhaal over vriendschap en samen overleven in een Jappenkamp. En het weer moeten opstaan en doorgaan als de bevrijding je niet brengt waar je al die tijd op gehoopt hebt. Elsbeth weet het verhaal van haar vader goed te vertellen Dit hele verhaal maakt een diepe indruk op de lezer. In mooie zinnen die voor de doelgroep goed te begrijpen zijn vertelt Elsbeth hoe Hugo alles doorstaat. Hoe Hugo zijn moeder wil helpen door wat extra te verdienen. En dat die handelsgeest hem ook weer voorthelpt in de kampen. Ze maakt het niet duidelijk door verschrikkelijke gebeurtenissen tot in detail te vertellen maar door andere gevolgen naar voren te brengen. Zoals een broek en schoenen die na 2 jaar nog steeds passen, wat ze allemaal proberen te eten en het sommetje 149 x 59. Zeer geschikt voor de lezer van 10 jaar en ouder.
Ik hoop dat Elsbeth de schrijfpen weer oppakt om ook de periode die voor Hugo volgt na het laatste hoofdstuk te beschrijven in een volgend boek.
Het verhaal gaat over Hugo, hij woont met zijn ouders en zusje Geesje op het eiland Java. Hij weet dat er in Nederland oorlog is, maar merkt daar zelf nog weinig van. Zijn leven op het eiland gaat gewoon zijn gangetje.. Wanneer ook voor hun de oorlog uitbreekt in 1942 verandert dit echter volkomen. Het duurt niet lang voordat zijn vader wordt opgepakt en in een kamp wordt gezet. Hugo probeert zijn moeder en zusje zoveel mogelijk te steunen en zet handeltjes op om geld te verdienen. Maar ook Hugo, zijn moeder en zusje worden opgepakt en in een kamp geplaatst. Hier gaat het leven van kwaad tot erger. Ze krijgen te maken met het leven op rantsoen, met veel mensen op 1 plek en helaas ook met ziekte en verlies. Wanneer ook de jongens vanaf 12 jaar worden gescheiden van hun moeder, lijkt het leven van Hugo in elkaar te storten. Weg van iedereen die hem lief is doet hij zijn best om te overleven in een jongenskamp.
Een indringend verhaal, gebaseerd op de ervaringen van de vader van de schrijfster. Goed om voor te lezen in een bovenbouwgroep. Uiteraard sluit het aan bij het thema oorlog, maar ook wanneer je de rol van de Nederlanders in de Indonesië wil bespreken, is dit een boek wat je daarbij zou kunnen voorlezen.
Ook mijn vader, oudste van het gezin van 5, werd op zijn dertiende weggehaald uit het vrouwenkamp en als enige van het gezin overgeplaatst naar één van de mannenkampen op Java. Hij heeft er niet veel over verteld. Behalve het noemen van de dagtaak om overleden mannen te begraven... Daarom ben ik blij met dit opgetekende verhaal. Ik denk dat veel gebeurtenissen in dit boek ook door mijn vader verteld kunnen worden. Nadat ik iemand vertelde over dit boek, werd mij de vraag gesteld of het verhaal wel geschikt is voor kinderen... Heeft ooit iemand de kinderen van toen gevraagd of het wel geschikt was voor hen om met deze gruwelijke herinneringen en beelden verder te leven? Nog steeds komen 'nieuwe' oorlogsverhalen boven tafel. En ja, ze moeten verteld worden. Al was het alleen maar om recht te doen aan al die kinderen die de kampen hier én daar niet overleefd hebben.
Dit boek beschrijft de ervaringen van de tien jarige Hugo, tijdens de tweede wereld oorlog in Nederlands-Indië. En wat het boek bijzonder en nog aangrijpender maakt is, dat dit waargebeurde verhaal opgeschreven is door de dochter van Hugo, schrijfster Elsbeth de Jager. Het verhaal is heftig, je leeft als lezer echt mee met de jonge Hugo. Het kampleven wordt beschreven vanuit zijn perspectief, met zowel mooie als verdrietige momenten. Uiteindelijk loopt het verhaal voor Hugo goed af, wat de heftige gebeurtenissen voor de jonge lezers draaglijker maakt.
Wat is het waardevol dat dit soort verhalen bewaard blijven.
Dit waargebeurde verhaal gaat over de 10-jarige Hugo die in 1942 op het eiland Java woont. Hugo is de vader van de schrijfster en zij is in zijn verleden gedoken. Op een prachtige manier beschrijft zij Hugo's tijd in de oorlogsjaren. Hij overleeft 4 jappenkampen en door dit boek te lezen krijg je meer inzicht in deze periode in geschiedenis, maar het is ook een heel mooi, persoonlijk verhaal. Tegen iedereen tussen de 10 en 100 jaar zou ik zeggen: lees dit boek!
Een bijzonder en intens boek van Elsbeth de Jager over de kampervaringen van haar vader. De foto’s in het boek (o.a. van de schrijfster en haar vader) zijn een prachtige aanvulling op de krachtige tekst.
Ook een aanrader voor lezers die ruim ouder zijn dan 10 jaar.