4.5 - Chưa nói đến tư tưởng, quyển sách này sẽ là 5/5 nếu như chỉ rõ một số kiến thức được cho là sự thật, là “khoa học” nhưng hoàn toàn sai lệch như :
- “Ái tình với sinh thực khí” “Những sự hại về thủ dâm và ý dâm” trang 66-69
- ”Từ khi loài người là loài người khi đã có những nhà triết học cam đoan rằng bụng dạ đàn bà khó hiểu, là nham hiểm, là khốn nạn, là không nên tin. Lại có nhà tâm lý học bảo rằng có cả hạng đàn bà phải bị hành hạ thì mới đâu vào đấy được. Phụ nữ ưa nặng chứ không ưa nhẹ, là thân con lừa.” trang 141
Đây không phải là những quan điểm duy nhất mà mình không đồng tình với nhân vật chính - Huyền, hay có thể cả tác giả. Mình hoàn toàn tôn trọng quan điểm của mỗi người.
Nhưng mình nêu ra 2 ví dụ trên vì ở đây, những ý kiến trên được trình bày như sự thật hiển nhiên, được “khoa học” công nhận, được trích từ sách vở thì mình nghĩ, dù có giá trị hiện thực, dù có là những gì nhân vật (hoặc cả tác giả?) thật lòng tin tưởng đi nữa thì vẫn nên được chú thích, được chỉ ra là HOÀN TOÀN KHÔNG ĐÚNG THEO KHÍA CẠNH KHOA HỌC để người đọc tránh bị hiểu nhầm.
• Về nhân vật Huyền :
Tuy không đồng tình với nhiều khía cạnh trong cách suy nghĩ của Huyền, mình rất phục Vũ Trọng Phụng vì đã xây dựng được một nhân vật rất có chiều sâu, rất thật, rất không hoàn hảo. Và vì đã thành công trong việc lột tả được tâm lý nhân vật qua câu chữ mà không hề mất đi sự tự nhiên của mạch truyện.
Mình đồng cảm và hoan nghênh tinh thần tự phân tích bản thân và xã hội của Huyền. Tuy Huyền chưa thể thoát ra được hệ ý thức thời bấy giờ (khoan hãy bàn đến việc liệu hệ ý thức nào mới là đúng đắn nhất), nếu có điều kiện tiếp xúc với kiến thức tiến bộ hơn, có lẽ mọi chuyện sẽ khác đi rất nhiều.
• Về giá trị hiện thực, phê phán :
Không thể phủ nhận được rằng, tuy được viết 70 năm về trước, nhưng Vũ Trọng Phụng rất có tài trong việc phân tích xã hội, và tư tưởng vượt thời gian của ông vẫn còn giá trị vô cùng trong xã hội ngày nay.
Qua nhân vật Huyền, người lớn lên ngay trong thời kì “cách tân”, mình đã được mở mang tầm mắt với một góc nhìn bao quát cái đáng sợ của phong trào vật chất khi được chạy theo một cách mù quáng, và cái hiểm nguy trước sự pha trộn của hệ tư tưởng gia trưởng phong kiến và cách sống thoải mái của phương Tây bị áp dụng sai lệch, thay vì chỉ nhìn đó như một khoảng thời gian trong lịch sử, với sự hào nhoáng bên ngoài.
Từ trước đến giờ, mình vẫn luôn cảm thấy vô cùng may mắn khi có điều kiện tiếp cận với vô vàn kiến thức, và may mắn hơn nữa là đã chọn lọc thông tin để biết suy nghĩ phân tích hơn.
Đọc xong quyển sách này, càng biết ơn thì mình cũng không khỏi tiếc trước sự lặp lại không tránh khỏi của lịch sử, khi mà con người vẫn không học được bài học của mình, và tiếp tục lặp lại những sai lầm của muôn vàn đời trước.