De stikstoffuik: politici in de ban van de ecolobby

by Arnout Jaspers

In 2019 ging Nederland ‘op slot’ door een uitspraak van de Raad van State, die het stikstofbeleid van de regering afkeurde. Een groot deel van de bouw kwam daardoor tot stilstand, en het bestaansrecht van de veehouderij kwam ter discussie te staan.

Het nieuwe kabinet Rutte IV nam begin 2022 de vlucht vooruit door 25 miljard euro belastinggeld te reserveren, vooral voor het desnoods gedwongen uitkopen van boeren. Die reageerden met wekenlange trekkeracties. Nu was Nederland pas echt in stikstofcrisis.

Arnout Jaspers fileert in ‘De Stikstoffuik’ gedetailleerd en genadeloos hoe het unieke Nederlandse stikstofprobleem ontstond, waarom Nederland als enige land ter wereld een fulltime ‘stik- stofminister’ heeft en hoe de hele ‘crisis’ gebaseerd is op onwetendheid, misbruik van wetenschap en schimmige deals in achterkamertjes.

‘De enkeling die in de alfahel het betahoofd koel hield en vanaf het begin nuchter en kritisch is geweest, is de fysicus en wetenschapsjournalist Arnout Jaspers,’ zegt bioloog en oud-minister Ronald Plasterk. ‘In dit verstandige boek vol nuttige feiten toont hij de absurditeit van het beleid aan. Iedereen zou het moeten lezen, zeker elke politicus of politiek geïnteresseerde.’

Auteur Arnout Jaspers (1958) studeerde natuurkunde in Leiden, publiceerde als wetenschapsjournalist onder meer in NRC Handelsblad en de Volkskrant en is columnist van Wynia’s Week.

Genres: Science

132 pages, Paperback

First published February 28, 2023

About the author

Arnout Jaspers (1958) studeerde natuurkunde in Leiden, publiceerde als wetenschapsjournalist onder meer in NRC Handelsblad en de Volkskrant en is columnist van Wynia’s Week.
In 2023 was Jaspers’ geruchtmakende boek De stikstoffuik het gesprek van de dag en wekenlang met afstand het bestverkochte boek in Nederland.

Reviews

[Minke Meijer · Rating 1 out of 5]

Ik hoopte een genuanceerd boek over de stikstof problematiek aan te treffen maar al in de eerste paar bladzijdes werd mij duidelijk dat dit niet het geval zou zijn; Taalgebruik dat ver van neutraal is, ongefundeerde uitspraken en ontbrekende of onduidelijke bronnen, maakte het voor mij moeilijk te lezen. Ik denk dat het boek zeker een interessante kant in dit debat kan belichten maar de schrijfstijl en argumentatiestructuur vind ik niet passen bij een populair- wetenschappelijk boek.

[Renata Dingemanse · Rating 1 out of 5]

Jammer. Hij stipt belangrijke zaken aan: de 0.0 norm van Aerius bijvoorbeeld, maar de tekst is ongenuanceerd, de tabellen zijn onduidelijk. Er wordt veel beweerd, weinig onderbouwd. Het had zoveel beter kunnen zijn als het objectief zou zijn.

[Harmke · Rating 3 out of 5]

Het had een must read kunnen zijn. Kunnen zijn. De titel van dit boek geeft al aan wat Jaspers van het stikstofbeleid vindt. En dat laat hij in het hele boek merken. Jammer, want hij heeft echt wel wat zinnigs te melden.

[Laura van Dijk · Rating 4 out of 5]

Interessant boek maar mocht wel wat genuanceerder. Hierin wordt duidelijk waarom Nederland (met Vlaanderen) als enige land te maken heeft met de stikstof crisis. Hoe dit in de rest van de wereld gaat en wat de verschillen zijn tussen de Kritische Depositie Waarde vergeleken met Duitsland en Denemarken. Daarnaast wordt er nog veel meer besproken!

Makkelijk geschreven en goed te begrijpen. Ik vond dit makkelijker te lezen dan het boek van Jan Willem Erisman.

[Caro · Rating 3 out of 5]

Interessant, ik begreep niet veel van onze stikstofcrisis. Had al lang het idee dat er iets aparts moest zijn. Hoe kan het dat onze hele bouwsector plat moet en festivals bij boeren stikstofriimte moeten kopen? Waarom niet een totaalplan maken voor boeren, voedselveiligheid, bosbouw, natuur in een? Wie verzint nu een Minister van stikstof?
Er moet iets vreemds aan de hand zijn. Dat is er ook. Dit boek werpt een absurd licht op de zaak. Het is helder geschreven, hier en daar fronsen mijn wenkbrauwen als ik iets lees wat niet klopt. Geertruidenberg in Gelderland? Grafieken die geen heldere legenda hebben. Niet alle cijfers kloppen.
Ik had toch ook graag wat nuance gezien, want we kunnen niet ontkennen dat er iets met stikstof moet gebeuren. Had ook wel wat minder tendentieus geschreven kunnen worden, iets neutraler van toon.
Maar leerzaam, legt termen helder uit, het biedt veel om weer verder uit te pluizen hoe het nu precies zit. Het is goed om een ander licht op de zaak te krijgen, ook al klopt een en ander niet. Het geeft stof tot nadenken.
Compromis zullen we toch moeten vinden.

[Alen · Rating 5 out of 5]

Een tegengif tegen de verstikkende dekens stikstof, het almachtige AERIUS, KDW en onkundige politici en onfeilbare activisten.

[Hubert · Rating 4 out of 5]

Het boek is geschreven door een fysicus. En dat merk je aan de veelheid van grafieken en literatuurverwijzingen. Jaspert probeert het Nederlandse stikstofbeleid te fileren op correctheden en fouten.

Het is jammer dat hij wat teveel een "boze witte man"-emotie laat doorsijpelen: dat doet zeker afbreuk aan het boek. Ook wordt hem door critici verweten de data selectief te gebruiken: waar ik me wel iets bij voor kan stellen.

Toch blijft het gevoel achter dat er aan het Nederlandse stikstofbeleid wel heel veel rafeltjes zitten en de stikstofcrisis wel heel veel kenmerken heeft van, wat de Americanen noemen, "self inflicted damage". Wat me hier ook weer opvalt (net als in andere dossiers) dat politici en ambtenaren niet om kunnen gaan met de onzekerheidsmarges die ieder wetenschappelijk resultaat altijd heeft. En daardoor getallen presenteren/gebruiken als zekerheid, terwijl ze dat niet zijn.

Het boek is leesbaar geschreven en niet te dik. Kan het iedereen aanraden die geinteresseerd is in de problematiek. Maar probeer het dan met open geest te lezen.

[Peter van der Velde · Rating 1 out of 5]

De stikstoffuik leest als een politiek pamflet.
De schrijfstijl en de tekst zelf geven mij een gevoel dat er enkel met halve waarheden gesproken wordt.
Het gemis van een zekere interessante hook die de schrijfwoordelijke keuzes zou rechtvaardigen is ook spijtig, en een echte dooddoener van het leesplezier.
Zeker is het ook hier niet mogelijk om over een wetenschappelijke rigoreus boek te spreken naast de schrijfstijl alleen.
Zo ontbreekt het mij aan de benodigde citaties en referenties nodig voor veel van de claims in dit boek.

Een zoekopdracht na het lezen van dit boek over de schrijver en publicist bevestigd dan ook mijn angst en vermoedens over schrijver en publicist.

[Henk-Jan Vos · Rating 4 out of 5]

Feitelijk en overtuigend wordt beschreven hoe de stikstoffuik ontstaan is, en wat de grote mankementen zijn aan het huidige beleid. Het boek was inhoudelijk goed, maar je kunt merken dat de auteur geen schrijver van beroep is; veel herhaling, voorbeelden die te vaak worden gebruikt en er mist nuance. Desalniettemin, absolute aanrader indien je in korte tijd veel te weten wilt komen over de sitkstofcrisis.

[Jolan100 · Rating 5 out of 5]

In dit boek lees je waarom Nederland het enige land ter wereld is waar een zogenaamde stikstofcrisis bestaat. Met heldere uitleg over Kritische Depositie Waardes (KDW), Programma Aanpak Stikstof (PAS) en PASmelders, AERIUS en Derogatie. Lezenswaardig!

[Lyckle Griek · Rating 2 out of 5]

Rommelig geschreven, veel herhalingen, weer dat vogelpoepje, afgraven van natuurgebied door Staatsbosbeheer etc.
Punten die aangebracht worden goed, maar gewoon slecht verkocht. Een goede editor had waarschijnlijk wonderen gedaan.

[Lars Meiresonne · Rating 4 out of 5]

Erg nuttig en verhelderend inzicht wordt er door Arnout Jaspers gegeven in de 'stikstofcrisis' die ons land al lang in de greep houdt. Lastige, taaie materie wordt op een relatief eenvoudige manier weergegeven.

[Maurits · Rating 5 out of 5]

Interessant boek, al is het (uiteraard) niet altijd even objectief.

[Japser Huisbloem · Rating 1 out of 5]

Een oude man met een mening. Neemt de feiten, en zet die naar eigen hand. Een natuurkundige over biologie.

[Boekroel · Rating 3 out of 5]

Interessant boek, maar mist de essentie van het polderen zoals we dat in Nederland vaak doen

[Alice · Rating 3 out of 5]

I didn't read this book twice, but read:
https://denieuwedenktank.nl/stikstof/