Kundle

by Katarzyna Groniec

Miasto między Zabrzem a Rybnikiem. Niedaleko stąd do Toszka, niemieckiego Tost, z wielkim domem wariatów. W latach wojny był tam obóz jeniecki dla Anglików.

Uwieczniają go co najmniej trzy książki. Jedną z nich napisał sir P.G. Wodehouse. Potem funkcjonowało więzienie NKWD. Trzy tysiące ofiar. Tego się z Kundli nie dowiemy.

Minęło ćwierć wieku. Miasto jest wysypiskiem rozbitków. Niepełne rodziny, podwójne tożsamości, poharatane dusze. Śląscy autochtoni, przesiedleńcy z Kresów, Żydzi, Romowie, Niemcy. A nad tym wszystkim ? instancja narracyjna, która widzi wszystko osobno. Bo scalić się tego nie da.

To miejsce, gdzie pękła więź języka i świata, gdzie króluje niekonkluzywność, a w codzienności otwiera się egzystencjalna otchłań. Proza Groniec balansuje na skraju tej przepaści - zwykłej i niezwykłej zarazem - ze sprawnością literackiego ucha i języka, jakiej zazdrości się nie tylko debiutantom.

Genres: Audiobook, Fiction, Polish Literature

126 pages, Paperback

First published March 1, 2023

Reviews

[Szymon Minojć · Rating 5 out of 5]

Króciutka, ale bardzo mięsista historia kilku rodzin splecionych ze sobą m.in poprzez miejsce zamieszkania - Górny Śląsk, okolice Toszka. Z początkowego chaosu narracyjnego zbudowanego poprzez przeskoki w czasie i pomiędzy bohaterami, szybko można wyłuskać zależności. Często wielonarodowe rodziny wyrzucone na bruk społeczeństwa, bezpańskie i porzucone, są jakby tłem Górnego Śląska. Niczym kundle, mało kto zwraca na nie uwagę, przemykają się gdzieś tam w cieniu, jednak każdy z nich niesie swoją własną historię. Autorka w cudowny sposób łączy ze sobą prosty, czasami wulgarny język, pełny śląskich wtrąceń - typowy dla jej bohaterów, z poetyckim natchnieniem wszechwiedzącego narratora. Jest to jedna z tych książek, która powierzchownie wydaje się błaha, ale skrywa w sobie jakieś tajemne piękno i niesie duży ładunek emocjonalny otwierając jakieś zamknięte drzwiczki serca i umysłu. Krótka, trudna, piękna.

[Senga krew_w_piach · Rating 5 out of 5]

Ta maleńka książka lepiej pokazuje czym był (i jest) Śląsk, niż wszystkie, które dotychczas czytałam. Nie przyswaja się jej łatwo. W poszarpanej narracji plączą się czasy, osoby i języki, ale wszystkie te delikatne nitki zaczynają się w pewnym momencie przeplatać i tworzyć tkaninę, na której pojawia się wzór skomplikowanych losów i relacji. Katarzyna Groniec opowiada o ludziach nieważnych, których krzywd odciśniętych przez okrutne tryby historii nikt nie zauważa. A oni jednak próbują przetrwać, przystosować się do nowego, a jednocześnie nie zatracić siebie. Każdy jest pocharatany, odstający, niewygodny. Takich ludzi trzeba ukryć, zapomnieć, wymazać. Ale bez nich nie da się zrozumieć jak złożony jest obraz tego kawałka ziemi. Pełno tu traum i krzywd, które przypominają, że nie ma sprawiedliwości na świecie. To też jest trudne w tej książce, chociaż „Kundle” to nie jest spis krzywd, ani lament. To nie żadne miseryporn, Katarzyna Groniec nie żałuje czarnego humoru, dużo zostawia w warstwie domysłów, uruchamia wyobraźnię wyrazistymi porównaniami.

Zaskoczyło mnie jak dobrze ta książka jest napisana. Jestem z pokolenia wychowanych na Metrze (widziałam trzy razy, miałam kasetę, płytę CD, plakat, do tej pory śpiewam piosenki po jednej nutce), zawsze byłam #teamGroniec, bo była ciekawsza niż Górniak, miała w sobie jakiś mrok, wyjątkowość, a przede wszystkim wrażliwość. Emocje mogły złamać jej głos i to tylko dodawało jakości wykonaniu. Zawsze wiedziałam, że to prawdziwie artystyczna dusza, ale umiejętności operowania językiem, jego bogactwo, oryginalność tego tekstu są na poziomie dla mnie wykraczającym ponad debiut. Podobało mi się, że komentuje bieżące wydarzenia (pojawiają się wątki wojny w Ukrainie). Zachwyciło mnie wplecenie śląskiego, jidysz i niemieckiego do narracji. Bardzo przemyślana, ciekawa i inna literatura. Polecam!

Ps. Zaliczam punkt wyzwania z nagrodą Conrada.

[aleksandra · Rating 3 out of 5]

Książką byłam zachwycona; to tak, jakby coś we mnie zawibrowało i powiedziało więcej o tej “Odzyskanej” ścianie Polski, mojej Polski, niż miałam okazję spotkać wcześniej.

A potem posłuchałam, jak autorka mówi o tej książce - i mówi, że sama nie wie o czym ona miała być, wspomina coś o metafizyce, a na koniec dodaje, że imię Fatimy to bohaterka zyskała przez jakąś koleżankę autorki z innej klasy z podstawówki, która była “odmiennej urody”. I że w sumie, to ona dowiedziała się o czym jest jej książka od innych, którzy przeczytali ją po publikacji.

Może przesadzam, ale książka tak mocna w przekazie, książka umiejscowiona w takim kontekście historycznym dla mnie jednak nie powinna być z przypadku. To jakby nagle ta smutna i dramatyczna opowieść okazała się nie mieć duszy; a co więcej, nie mieć nawet tej Ciszy.

[Jakub · Rating 4 out of 5]

To jedna z tych książek, które niektórych zachwycą, ale dla czytelników przyzwyczajonych do literatury wpadającej w standardowe schematy będzie zbyt zwiewna, nieuczesana i chaotyczna. Liczne przeskoki, nachodzenie na siebie perspektyw i przewaga postaci o perspektywach skrzywionych na różne sposoby mogę niektórych odstraszyć. Mnie jednak urzekło, momentami poruszyło i z Ciszą spotkać się dało.

[pwl · Rating 5 out of 5]

I choć nie wiem, kto do końca był kim, bo chyba czytałem zbyt nieuważnie, zbyt łapczywie, to piękną jest to książka: czuła; niewulgarna; pokazująca mikrokosmosy; o ludziach, o których pisze się rzadko; ze zgrabną, poszatkowaną narracją; z retellingiem legendy i nieprotekcjonalnie użytym językiem śląskim; w drobnostkach portretująca ludzi (choćby obraz z Aniołem i dzieckiem na kładce).

[Sanni · Rating 2 out of 5]

Niestety nie zrozumiałam tej książki. Może to moje skill issue związane ze słabym skupieniem, ale zazwyczaj mam jakiś outline ogółu w głowie po przeczytaniu książek. Tutaj nie mam za bardzo nic. Bardzo podobało mi się spotkanie autorskie z panią Katarzyną Groniec i lubię jej muzykę, ale książka niestety nie dla mnie.

[kaja :) · Rating 5 out of 5]

o rany, to było niesamowite

[Kkrzyszkowska · Rating 5 out of 5]

zaskakująco dobra książka

[Seweryn Grenc · Rating 1 out of 5]

Nie. Poprostu nie.

[Magda Noga · Rating 4 out of 5]

Nie rozumiem opinii że ta książka ti jakiś szkic niedokończonych historii.
Ktoś chyba niedokładnie przeczytał ;)
Tam wszystko się zazębia, jak w historii
Przeszłosc z teraźniejszością, polskość z niemieckością i śląskością
A to wszystko opisane tak pięknym językiem
I myślę że nawet sam Pilch przybilby autorce piątkę i zachęcił do dalszego pisania

[nysanarysa · Rating 2 out of 5]

Nie wiem dla kogo jest ta książka, ładnie to jest napisane, ale historie to takie szkice wg mnie, mnogość wątków, w którym bardzo trudno mi było znaleźć jakiś jeden wspólny wątek. Chętnie bym coś jeszcze przeczytała tej autorki, ale wtedy jeśli to będzie bardziej historia skupiona na jakimś konkretnym wqtku.

Może gdy ktos zna historie regionu, jakieś zależności między Śląskiem, Polska, Niemcami to może to ma więcej sensu, ale dla mnie, osoby z zerowym kontekstem kulturowym ta książka nic nie tłumaczy, nawet nie rzuca jakichkolwiek kół ratunkowych, żeby choć ciut zrozumieć głębiej.

Trochę tak jak słuchać babci albo ciotki, która opowiada o jakimś wujku, piątej wodzie po kisielu, i jeszcze o sąsiadach tego wujka, a i tam jeszcze była jakaś kuzynka sąsiada. No nie, nie.

[Lady Disdain · Rating 2 out of 5]

Piękne, długie zdania, ale fabuła o niczym.
Talent do pisania zdecydowanie jest, życzę odnalezienia odpowiedniej historii.

[echo]

wiesz, że ziarenko lotosu może przeżyć trzy tysiące lat?

nie, nie wiedziałem, tak samo jak nie wiem, co ja właśnie przeczytałem - w pozytywnym rozumieniu tego zwrotu - bo wydaje mi się, że natknąłem się na arcydzieło, przeglądając Legimi

co w tym arcydziele arcydzieli: przede wszystkim konstrukcja; powieść rozbija się na opowiadania-skrawki o mieszkańcach tej samej miejscowości; postacie powracają, ich losy się zazębiają, tożsamości płyną - to znaczy, do końca pozostają niejasne; każdy bohater przedstawia nam się wielokrotnie, mnożą się imiona, które mieszczą się w pozornie jednostkowych ciałach, rozgałęziają się czasy i etnosy, polacy, żydzi, ślązacy, niemcy kotłują się w tym samym miejscu, chowają się przed sobą, zmieniają twarze, przedstawiają nam się na różne sposoby, zrzucają skóry, kiedy tylko inaczej padnie na nich światło (nawet granica człowiek-zwierzę nie pozostaje nienaruszona, ponieważ narracja nie żałuje podmiotowości; rozdaje ją garściami)

instancja narratorska robi tę powieść; narrację prowadzi coś/ktoś - raz pozornie człowiek, raz woda, raz pies, raz jedna z postaci, raz znający przyszłość bóg, a to wszystko w jednym wdzierającym się w cudze myśli głosie, dzięki któremu poznajemy świat przedstawiony w wycinkach, z góry, i zachowujemy świadomość, że dzieje się tam coś więcej - więcej życia kłębi się w zapadlinach urwanych historii, narracyjna piwnica pachnie starym drewnem i czujemy, że dom, do którego weszliśmy, nigdy nie zdradzi nam wszystkiego, co wie

kocham użycie śląskiej gwary: w zależności od tego, czyją perspektywę poznajemy, otrzymujemy więcej lub mniej nieliterackich zwrotów; dialogi brzmią żywo, w samej warstwie językowej widać konflikt tożsamościowy i napięcie związane z poczuciem przynależności do miejsca i ludzi; kiedy Fatima futruje Adama, słyszymy z jej ust niewypowiedzianą prośbę o włączenie do grona ludzi “stąd”; wciąż powraca ten sam konflikt - kto może mówić, mówić jak my, nazywać się jak my, jakie słowa muszą pozostać w ukryciu

nie mogę, myśląc o tej książce, wyjść z roli formalisty: jej konstrukcja kupiła mnie całkowicie; między ramami, jak zawsze, dzieje się życie, ale to właśnie ramy, bystre i niewymuszone, zostaną ze mną na dłużej i stanowią największe źródło inspiracji

[Urszula · Rating 3 out of 5]

Nie do końca jestem w stanie powiedzieć o czym była ta książka, przeplatają się losy różnych osób, artystycznej duszy z podejrzeniem schizofrenii, osób upośledzonych, smutne historie młodych kobiet. Właściwie taka historia bardzo pomieszanej społeczności, w jakiś taki dziwny sposób smutna, ale pełna nadziei. Nie wiem. Podobała mi się ta książka, ale nie mogę do końca zebrać myśli odnośnie tego, czym ona jest, co to za gatunek, wpisać ją w jakąś ramę. Świetnie napisana, bliska Polski.

[Natalia · Rating 3 out of 5]

Autorka ma umiejętności, umie posługiwać się językiem. Więc zamiast pisac takie próbki -trzeba usiąść i opisac jedna historię. Mimo szczerych chęci, dużo z tej książki we mnie nie zostało, te historie były jak zaczyny na chleb, dobry zaczyn, ale nic z tego nie wyrosło. Ciekawe postaci, piękny język, ale nie dostali szansy żeby się rozwinąć i coś nam pokazac.

[Iga Janowska · Rating 3 out of 5]

Dla mnie książka o poczuciu tożsamości i przywiązaniu do konkretnego miejsca - tu śląskiej enklawy. Podobała mi się, chociaż uważam, że nie jest dobra na sam początek z literaturą mniejszości regionalnej. Będę poszukiwać nadal lektur, które pozwolą mi zagłębić się w historię śląskiego Zagłębia. Ta rozbudziła moją literacką ciekawość tym zagadnieniem.

[Karol Kleczka · Rating 3 out of 5]

Przyjemna lektura z wciągającym światem przedstawionym, ale fabuły za dużo nie wziąłem. Są interesujący bohaterowie, z którymi trzeba się szybko pożegnać. Piękny język, zwłaszcza użycie śląskiego, pozwala wierzyć w debiutantkę o czekać na coś większego.

[Elena · Rating 3 out of 5]

Dziwna książka.

Z jednej strony, językowo piękna. Z drugiej, bardzo poszatkowana. I chociaż to zabieg celowy, ja się nie mogłam czasem połapać, o którą linię narracji chodzi.

Trudna, tragiczna, rozdzierająca serce, a zarazem czuła i pełna wrażliwości.

Chyba nie do końca ją zrozumiałam...

[Kalina K.]

Po tej książce zostanie mi tylko wspomnienie uwielbianego przeze mnie głosu autorki, którą czyta swoją książkę. I uczucie niezaspokojonego zaintrygowania.

[Madelaine · Rating 4 out of 5]

Audiobook

[Martyna · Rating 3 out of 5]

3,5

[Natalia · Rating 2 out of 5]

w sumie to meh

[Król Jazzu i Biblii · Rating 4 out of 5]

Śląska wersja Ottessy Moshfegh, tylko, że akcja dzieje się za czasów drugiej wś

[Lilianna Strzelecka · Rating 5 out of 5]

Rzeczywistość ma charakter fragmentaryczny.Przefiltrowana przez lęki.Motyw nieosiągalności zdobycia akceptacji,spokoju,tożsamości.Humor splata się z zachwytem nad codziennością.Do czytania z Ciszą.

[Iz2zy · Rating 3 out of 5]

Czytanie Kundli było bardzo męczące

[Piotrek K. · Rating 5 out of 5]

Warte wielokrotnego czytania.

[zuzia Korni · Rating 2 out of 5]

Nawet nie potrafię powiedzieć o czym to było:((

[Kasiut · Rating 2 out of 5]

Piszę to po dwóch miesiącach i nie pamiętam o czym to było. Krótka książka, długie zdania, skrawki dotyczące życia różnych ludzi. Była dyskusja na kole naukowych, ale do niczego spójnego raczej nie nie doszliśmy.

[Agata · Rating 3 out of 5]

Ciekawy debiut. Z jednej strony wydaje się niedopracowany, a z opisu wynika że to zamierzony efekt.