Άνθρωποι από χώμα

by Δημήτρης Αλεξίου

Στο μικρό ορεινό χωριό Βερτίλι η 11η Οκτωβρίου ξεκινά με μια τεράστια καταστροφή. Η βορειοδυτική πλευρά του χωριού καταρρέει μαζί με τρεις από τις στοές του κοντινού ορυχείου. Μπορεί οι περισσότεροι ενήλικοι κάτοικοι του χωριού να γλίτωσαν από την καταστροφή καθώς το Σωματείο των Ανθρακωρύχων βρισκόταν σε απεργία διαρκείας, όμως η κατολίσθηση κατάπιε το δημοτικό σχολείο της περιοχής με όλους τους δασκάλους και τους μαθητές. Το μοναδικό παιδί που παραμένει ζωντανό στο χωριό είναι ο εντεκάχρονος Ιορδάνης Ντάβαρης, γιος του χήρου Μιχάλη Ντάβαρη, προέδρου του Σωματείου των Ανθρακωρύχων. Πώς μπορεί ένα παιδί σε αυτή την ηλικία να βιώσει μια τέτοια καταστροφή και κυρίως να σηκώσει το βάρος του να είναι το μοναδικό παιδί που απέμεινε σε μία ολόκληρη κοινωνία; Τι άμυνες επιστρατεύει για να ξεπεράσει τη μοναξιά του;

Το βιβλίο ρίχνει μια βαθιά αλλά και αρκετά λοξή ματιά στην ελληνική κοινωνία των αρχών της δεκαετίας του ’60, όταν η προέλευση και τα κοινωνικά φρονήματα των ανθρώπων έπαιζαν μεγαλύτερο ρόλο στη ζωή και στην τύχη τους απ’ ό,τι θεσμοί όπως η δημοκρατία, η δικαιοσύνη και η ισότητα.

316 pages, Paperback

First published April 5, 2023

About the author

Γεννήθηκα στην Αθήνα το 1974. Σπούδασα Νομικές επιστήμες και είμαι δικηγόρος. Ζω και εργάζομαι στην Αθήνα. Έχω γράψει πέντε μυθιστορήματα, αρκετά θεατρικά έργα, στα οποία έχω παίξει ή και σκηνοθετήσει, και μεταφράζω από τα Αγγλικά.

Born in Athens in 1974. Studied Law in Athens University and works as a lawyer. Has published five novels so far. Also writes plays, and is also a theatre director, actor and translator.

Reviews

[Alina Vasileiou · Rating 4 out of 5]

Όσοι με ξέρουν,γνωρίζουν ότι διαβάζω άλλου είδους λογοτεχνία συνήθως. Μετά το τέλος αυτού του βιβλίου,κατάλαβα και γιατί... Προτιμώ να χάνομαι σε κόσμους όπου οι δράκοι είναι καλοί,οι τίγρεις μιλάνε και οι μάγοι είναι πάντα γκρι. Το βιβλίο για μένα είναι απόδραση από τη σκληρή πραγματικότητα.
Αυτό το βιβλίο ΕΊΝΑΙ η σκληρή πραγματικότητα,είναι η ελπίδα,οι αγωνες,το άδικο και η θεία δίκη. Λέει ο αγαπητός συγγραφέας ότι η ιστορία έγινε παλιά,σε ένα χωριό της Ελλάδας,αλλά μάλλον έγινε τώρα...
Έκλαψα,στεναχωρήθηκα,θύμωσα,σφιχτηκαν τα μέσα μου αλλά τελείωσε όπως έπρεπε...με ελπίδα.
Μου άρεσε το κλείσιμο του ματιού με τον μακρινό ξάδελφο του Ιολαου και αγάπησα τον Ασπρογέρακα!!! (Άνετα το βλέπω σειρά στην τηλεόραση😉)
Εξακολουθώ κ θεωρώ ότι ο Αλεξίου είναι πολύ καλός story teller και ας με τσιτωσαν κάποιες σκληρές περιγραφές του(από εκεί του αφαίρεσα κ το ένα αστέρι...πολύ σκληρές εικόνες έφτιαξε κ μπήκαν μέσα στο κεφάλι μου)
Keep up the good work,φιλτατε συγγραφέα!

[Γιάννης Ζαραμπούκας · Rating 5 out of 5]

Τον Δημήτρη Αλεξίου τον γνώρισα ως συγγραφέα διαβάζοντας το πρώτο του μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Διόπτρα με τίτλο «Πικρά κεράσια». Πρόσφατα, μετά από κάμποσα χρόνια, επέστρεψε στις εκδόσεις Διόπτρα από όπου κυκλοφόρησε το πέμπτο κατά σειρά μυθιστόρημα του, με τίτλο «Άνθρωποι από χώμα». Πρόκειται για ένα στιβαρό, αμιγώς κοινωνικό-πολιτικό μυθιστόρημα, στις σελίδες του οποίου ωστόσο εσωκλείεται μία αφοπλιστική ευαισθησία και μία ατόφια ανθρωπιά, που καταφέρνει να συγκινήσει και τον πιο σκληρό αναγνώστη.
Με φόντο ένα μικρό, ορεινό χωριό τη δεκαετία του ’60, το Βερτίλι, ένα χωριό προϊόν της συγγραφικής του φαντασίας, ο κύριος Αλεξίου ξεδιπλώνει μία τραγική ιστορία, που φέρνει στην επιφάνεια τις παθογένειες μίας μικρής, επαρχιακής κοινωνίας της μεταπολεμικής Ελλάδας. Όλα ξεκινούν όταν η κατάρρευση ενός μέρους του ορυχείου που βρίσκεται κοντά στο χωριό και αποτελεί την κυριότερη πηγή εσόδων για τους κατοίκους του, δημιουργεί ένα χάσμα, το οποίο αχόρταγα καταπίνει μερικά σπίτια, το καφενείο του χωριού, αλλά και το σχολείο, εντός του οποίου βρίσκονται όλοι οι μαθητές, εκτός από ένα εντεκάχρονο αγόρι! Ο Ιορδάνης, τυχερός μέσα στην ατυχία του, βρίσκεται εκτός της σχολικής αίθουσας από την οποία τον έχει αποβάλει προσωρινά ο δάσκαλος, ώστε να διαβάσει ξανά το μάθημα της Ιστορίας με σκοπό να τον εξετάσει στη συνέχεια. Το γεγονός αυτό έχει σαν συνέπεια να χαθούν περισσότερες από 100 ανθρώπινες ψυχές, ενώ ο Ιορδάνης γίνεται το μοναδικό παιδί του χωριού! Ένας ρόλος δυσβάσταχτος, το βάρος του οποίου θα κληθεί να κουβαλήσει…
Ο πατέρας του Ιορδάνη ο Μιχάλης Ντάβαρης λόγω της συνδικαλιστικής του δραστηριότητας και του αριστερού παρελθόντος της οικογένειας του, γίνεται ο αποδιοπομπαίος τράγος για την εταιρεία που εργάζεται, η οποία τον παγιδεύει και προσπαθεί να καλύψει τις παρανομίες και τις αβλεψίες χρόνων, ρίχνοντας πάνω του όλες τις ευθύνες. Έτσι, ο Μιχάλης θα προφυλακιστεί, χωρίς να έχει καμία απολύτως ιδέα για το τι συμβαίνει. Ταυτόχρονα, τα αγαπημένα πρόσωπα του Μιχάλη, τόσο ο γιος του ο Ιορδάνης, όσο και η σύντροφος του, η Τούλα, έρχονται αντιμέτωποι με αναπάντεχα γεγονότα, που θα κλονίσουν κι άλλο την ήδη στρεσογόνα καθημερινότητα τους.
Ο Δημήτρης Αλεξίου δημιουργεί έναν μυθιστορηματικό μικρόκοσμο μέσα από τον οποίο εξετάζει τις κοινωνικές παθογένειες της ελληνικής επαρχίας τη δεκαετία του ’60, φέρνοντας στην επιφάνεια τη δολιοφθορά, τη δίψα για εξουσία αλλά και χρήμα των τοπικών πολιτικών αρχών, η υποδόρια δράση των οποίων ήταν ανεξέλεγκτη, με τους κατοίκους της εκάστοτε περιοχής να πληρώνουν ακριβά το κόστος αυτών των πράξεων. Μέσα από το μυθιστόρημα του επίσης ο συγγραφέας αναμετράται με διαχρονικά υπαρξιακά ζητήματα, που απασχολούν τον άνθρωπο από καταβολής κόσμου, όπως η μοναξιά, η απώλεια, η θλίψη.
Διαβάζοντας το μυθιστόρημα ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΠΟ ΧΩΜΑ δεν κρύβω πως ήταν αρκετές οι φορές που ένιωσα να συνθλίβομαι από το βάρος της θλίψης, που κουβαλούσαν οι λέξεις του συγγραφέα, που αισθάνθηκα το αίμα να ανεβαίνει στο κεφάλι μου από τον θυμό που προκαλεί η αδικία ως απόρροια του ταξικού, πολιτικού και οικονομικού χάσματος που επικρατεί διαχρονικά σε αυτόν τον κόσμο και δημιουργεί το φαινόμενο εκμετάλλευσης ανάμεσα στους ανθρώπους, καθώς και την υπερίσχυση του «ισχυρού» μέσω δόλιων μέσων, που χρησιμοποιεί την εξουσιαστική του δύναμη για προσωπικό όφελος.
Ταυτόχρονα, όμως, δεν μπορώ παρά να εξομολογηθώ πως συγκινήθηκα αρκετά με το σεβασμό με τον οποίο ο κύριος Αλεξίου αντιμετώπισε τους απλούς ανθρώπους, τους καθημερινούς αγωνιστές, που τίποτα και κανείς δε τους χαρίστηκε. Η αφοπλιστική τρυφερότητα και η ειλικρινής ανθρωπιά του συγγραφέα, η οποία διατρέχει κάθε σπιθαμή του βιβλίου έφεραν δάκρυα συγκίνησης στα μάτια μου, ειδικά μία σκηνή, αυτή στην οποία ο Μιχάλης βρίσκεται στο σκοτεινό κελί της φυλακής με μοναδική συντροφιά του τον Αστέρη, ένα μικρό ποντίκι, το οποίο θα θυσιαστεί, δείχνοντας με τον τρόπο αυτό την ανιδιοτελή αγάπη που άνθισε μέσα του σε τόσο σύντομο χρόνο, για τον άνθρωπο που του προσέφερε μερικά ψίχουλα από το ξερό ψωμί που του πετούσαν, για να ξεγελάσει την πείνα του.
Οι ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΑΠΟ ΧΩΜΑ είναι ένα μυθιστόρημα φόρος τιμής στους εργατικούς αγώνες και την κοινωνική δικαιοσύνη. Ένα μυθιστόρημα που αναδεικνύει την κρατική αναλγησία και διαφθορά, χωρίς ωστόσο να γίνεται καταγγελτικό. Ένα μυθιστόρημα πλούσιων νοημάτων και ατόφιων συναισθημάτων, που θα συγκινήσει βαθιά και θα χαραχτεί ανεξίτηλα στα κιτάπια της αναγνωστικής μνήμης.

[Evi · Rating 4 out of 5]

Μετά τις πρώτες σελίδες και αφού διαπίστωσα πόσο ανατριχιαστικά προφητικό ήταν το βιβλίο για τη σιδηροδρομικη τραγωδία των Τεμπών, ακολούθησαν πολλές σελίδες ενός βιβλίου με το γνώριμο στυλ του Δημήτρη Αλεξίου, με τη διαφορά ότι το συγκεκριμένο ενοιωθα ότι ήθελε να πει πολύ περισσότερα στον αναγνώστη από ό,τι τα προηγούμενα βιβλία του. Είναι ένα μυθιστόρημα ανθρώπινο αλλά κυρίως, για μένα, πολιτικό. Ίσως μόνο θα ήθελα περισσότερο βάθος στους χαρακτήρες του Γιάννη και της Τούλας.
SPOILER
ΥΓ.: Ίσως η πρώτη φορά που διαβάζω σε μυθιστόρημα περιγραφή δικής και δεν έχω κάπου στο μυαλό μου σκέψεις ότι μπορεί να υπάρχουν ανακρίβειες!
ΥΓ: Μα γιατί να παραιτηθεί ο Διονύσης ! Ουφ!

[Maria · Rating 5 out of 5]

το τρομακτικό στο βιβλίο αυτό δεν είναι οι τραγωδίες που συμβαίνουν. Είναι πως οι τραγωδίες που συμβαίνουν την δεκαετία του 60, θα μπορούσαν πολύ εύκολα και αβίαστα να συμβούν 50 χρόνια μετά, στο δικό μας παρόν (μήπως συμβαίνουν και δεν τις έχουμε πάρει χαμπάρι;)

Λίγο μυστήριο, λίγο δικαστικό δράμα, λίγο ψυχογράφημα, λίγο φιλοσοφία, όμορφα δεμένα από έναν συγγραφέα που ξέρει να χρησιμοποιεί όμορφα τις λέξεις και κυρίως ξέρει πού θέλει να οδηγήσει την σκέψη του αναγνώστη.

[Zozetta · Rating 4 out of 5]

3,5*

[Κατερίνα Μάγνη · Rating 5 out of 5]

Καλημέρα! Διαβάζω αρκετά συχνά σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία και συμβαίνει να συναντώ έργα που πραγματικά αξίζουν το χρόνο που αφιερώνει κανείς για να τα διαβάσει. Ένα τέτοιο βιβλίο που κυριολεκτικά δεν ήθελα να το αφήσω από τα χέρια μου είναι και το "Άνθρωποι από χώμα" του Δημήτρη Αλεξίου. Η αφηγηματική ροή είναι απρόσκοπτη και κινηματογραφική και ενδεικτική ότι ο συγγραφέας έχει τον απόλυτο έλεγχο του υλικού του παρασέρνοντας τον αναγνώστη στον κόσμο της ιστορίας του φανταστικού χωριού Βερτιλίου κάπου στη δεκαετία του εξήντα. Εκεί συμβαίνει μια κατολίσθηση στο ορυχείο που στοιχίζει τη ζωή σε πολλούς ανθρώπους με μοναδικό παιδί που διασώζεται τον Ιορδάνη, γιο του προέδρου του σωματείου ανθρακωρύχων Μιχάλη Ντάβαρη. Δεν θα μιλήσω για την πλοκή αφού αξίζει να την ανακαλύψει κανείς διαβάζοντας το βιβλίο. Θα πω μόνο ότι χάρηκα πολύ γιατί ήταν ένα βιβλίο που απόλαυσα, εξαιρετικά καλογραμμένο, που με προβλημάτισε με τους παραλληλισμούς που έκανα με το σήμερα, ενώ η μεγάλη επιτυχία του συγγραφέα είνα�� ότι το βιβλίο, χωρίς να είναι εύπεπτο, μπορεί να ικανοποιήσει μια ευρεία γκάμα αναγνωστών, δηλαδή τόσο τον απαιτητικό αναγνώστη όσο και τον αναγνώστη περισσότερο εμπορικών βιβλίων. Αναζητήστε το!

[Stavros Vafiadis · Rating 5 out of 5]

Ένα συγκλονιστικό βιβλίο που σε μεταφέρει στην δεκαετία του 60 , αλλά κάλλιστα θα μπορούσε να να διαδραματίζεται και στην σύγχρονη Ελλάδα.Βυθίζεσαι μέσα στη ζωή των πρωταγωνιστών , ζεις τις αγωνίες τους και δεν μπορείς να αφήσεις το βιβλίο από τα χέρια σου. Είδα και άλλες κριτικές και συμφωνώ ότι το βλέπω να γίνεται σειρά στην τηλεόραση.Συγχαρητήρια στον συγγραφέα και ελπίζω να συνεχίσει να μας δίνει στο μέλλον τόσο αξιόλογα βιβλία.

[Sevi Koutraki · Rating 5 out of 5]

Άκουσα το βιβλίο από το Jukebooks και αισθάνομαι ιδιαίτερα τυχερή που έφτασε στα αυτιά μου. Βρήκα την γραφή του συγγραφέα μαγευτική και το θέμα που εξέτασε πολύ ενδιαφέρον. Η προσέγγιση των χαρακτήρων ήταν τόσο ολοκληρωμένη που ένιωσα λες και έζησα και εγώ ανάμεσα τους, στο χωριό τους. θα διαβάσω άμεσα και άλλα βιβλία του συγγραφέα.

[Katerina Koltsida · Rating 4 out of 5]

Μια ενδιαφέρουσα ιστορία, με προβλέψιμη πλοκή, αλλά ενδιαφέρουσα.
Το αποτέλεσμα άνω του μετρίου, που διασώζει η πολύ καλή καραβύθιση στην ψυχή του πρωταγωνιστή Ιορδάνη.

[ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΟΥΛΑ · Rating 4 out of 5]

Η πλοκή σε κρατάει σε προβληματισμό σε όλο το βιβλίο. Γνώριμες καταστάσεις που εξελίσσονται στη χώρα, από το παρελθόν μέχρι και σήμερα , αποτελεί η υπόθεση του.
Εναλλάσσονται τα συναισθήματα που νιώθεις σε κάθε κεφάλαιο, απογοήτευσης, αδικίας, βαθιάς θλίψης, χαράς, δικαίωσης. Γραφή με ειρμό

[Stavroula Papista · Rating 2 out of 5]

Η γραφή απλή, η πλοκή αναμενόμενη. Θα μπορούσε να είναι πλοκή τηλεοπτικής σειράς. Ωραίες περιγραφές σε 1,2 σημεία του βιβλίου.

[Noni Koun · Rating 5 out of 5]

Ένα πολύ όμορφο βιβλίο με πολλα συνεσθήματα

[Eli · Rating 3 out of 5]

* Audiobook *

[Mmjrules · Rating 5 out of 5]

Μέσα στα Χριστούγεννα του 2023 άκουσα στο jukebooks το "Άνθρωποι από Χώμα".
Μου άρεσε πολύ η γραφή του συγγραφέα! Ειδικά ο Ασπρογέρακας, αλλά και οι συνομιλίες του Ιορδάνη με τον Ραφαήλ, ήταν πολύ ωραία κείμενα, μεστά με νόημα και ουσία!
Η ιστορία ήταν πολύ ωραία, αλλά αρκετά προβλέψιμη. Κάθε βήμα το περίμενα ότι θα συμβεί.
Αυτό όμως δε το χρεώνω στο συγγραφέα. Δυστυχώς έτσι μας έχει μάθει η κοινωνία μας, με όσα γίνονται. "Στο ίδιο έργο θεατές", όπως λέει το γνωμικό. Οπότε απεικόνισε πλήρως την Ελληνική κοινωνία-κράτος-πολιτική-οικογένεια-υποκρισία!
Μπράβο!