What do you think?
Rate this book
Роман без романа
Začetak "antiromana" u srpskoj književnosti!
Poput Servantesa koji je u "Don Kihotu" udario na viteške romane, u "Romanu bez romana" Sterija je ismejao sentimentalne, pseudoistorijske, sladunjave romane. Radnja je u ovom romanu sasvim sporedna, glavne su digresije i refleksije, u kojima se pisac lako i neusiljeno podsmeva romanima po "starom kalupu" i starinskim "romandžijama". Kroz romaneskno štivo provejavaju raznolika piščeva zapažanja. Sterija piše o onima koji vole da se upuštaju u prazno filozofiranje zapostavljajući svoje poslove, o bezobrazluku momaka iz visokih kuća koji ne poštuju devojke i gospodičnama koje od detinjstva uče da se prenemažu, o roditeljima koji decu prepuštaju sluškinjama i dojkinjama, umesto da sami o njima brinu, o onima koji gledaju sjajno odelo, a ne čoveka u njemu, o brakovima iz interesa ...
Prvi deo ovog satiričnog spisa napisan je 1832, a objavljen je u Novom Sadu 1838, a drugi deo ostao je u rukopisu i štampan je posthumno. Najavljeni treći deo nikada nije napisan. Pri pisanju ovog antiromantičnog satiričnog romana Sterija se poveo za nemačkim satiričarem Gottliebom Wilhelmom Rabenerom (1714—1771), na kojega se inače i docnije ugledao, kao što je uopšte rado čitao nemačke satiričare sa kraja XVIII veka.
Novija istraživanja su pokazala da je Sterijin roman zasnovan na parodističkom ismevanju retorsko-manirističke književne tehnike koju su primenjivali kako sam Sterija u svom početničkom romansijerskom radu, tako i njegov mladalački uzor Vidaković, obojica školovani na klasičnoj retorici.
U svom delu Sterija parodira "kićeni stil" evropske literaturne tradicije. Lutanja junaka Sterijinog romana po šumi odjeci su sličnih scena iz Eneide i Odiseje, a u času kada treba da opiše magarca autor se koristi terminologijom iz Horacijeve poetike.
Sterija pravi reminiscencije i na već stvorene parodije prema antičkom nasleđu (Aloys Blumauer, Samuel Butler "Hudibras" ...). Junak Sterijinog dela i sam se priseća jednog retorskog primera (exemplum) – "žitija Tezeja". Prema Ovidijevom paru Tesej - Arijadna se stvara parodični par Roman - Čimpeprič a u pismu zaljubljene Čimpeprič iz Sterijinog romana dolazi do travestiranja desete Ovidijeve heroide.
"Roman bez romana" ima iznenadni svršetak — Sterija nema više strpljenja da se zabavlja sa svojim čitaocima i ne obazire se na to što mu oni zameraju da je knjiga malena ("E, zar se opet samo velike udaju?"). Šala treba da bude kratka, uverava nas autor, a ima i onih koji će knjigu kupiti samo da bi videli spisak pretplatnika na poslednjem listu, pa je nevažno da li je pripovest duža ili kraća.
Poput Servantesa koji je u "Don Kihotu" udario na viteške romane, u "Romanu bez romana" Sterija je ismejao sentimentalne, pseudoistorijske, sladunjave romane. Radnja je u ovom romanu sasvim sporedna, glavne su digresije i refleksije, u kojima se pisac lako i neusiljeno podsmeva romanima po "starom kalupu" i starinskim "romandžijama". Kroz romaneskno štivo provejavaju raznolika piščeva zapažanja. Sterija piše o onima koji vole da se upuštaju u prazno filozofiranje zapostavljajući svoje poslove, o bezobrazluku momaka iz visokih kuća koji ne poštuju devojke i gospodičnama koje od detinjstva uče da se prenemažu, o roditeljima koji decu prepuštaju sluškinjama i dojkinjama, umesto da sami o njima brinu, o onima koji gledaju sjajno odelo, a ne čoveka u njemu, o brakovima iz interesa ...
Prvi deo ovog satiričnog spisa napisan je 1832, a objavljen je u Novom Sadu 1838, a drugi deo ostao je u rukopisu i štampan je posthumno. Najavljeni treći deo nikada nije napisan. Pri pisanju ovog antiromantičnog satiričnog romana Sterija se poveo za nemačkim satiričarem Gottliebom Wilhelmom Rabenerom (1714—1771), na kojega se inače i docnije ugledao, kao što je uopšte rado čitao nemačke satiričare sa kraja XVIII veka.
Novija istraživanja su pokazala da je Sterijin roman zasnovan na parodističkom ismevanju retorsko-manirističke književne tehnike koju su primenjivali kako sam Sterija u svom početničkom romansijerskom radu, tako i njegov mladalački uzor Vidaković, obojica školovani na klasičnoj retorici.
U svom delu Sterija parodira "kićeni stil" evropske literaturne tradicije. Lutanja junaka Sterijinog romana po šumi odjeci su sličnih scena iz Eneide i Odiseje, a u času kada treba da opiše magarca autor se koristi terminologijom iz Horacijeve poetike.
Sterija pravi reminiscencije i na već stvorene parodije prema antičkom nasleđu (Aloys Blumauer, Samuel Butler "Hudibras" ...). Junak Sterijinog dela i sam se priseća jednog retorskog primera (exemplum) – "žitija Tezeja". Prema Ovidijevom paru Tesej - Arijadna se stvara parodični par Roman - Čimpeprič a u pismu zaljubljene Čimpeprič iz Sterijinog romana dolazi do travestiranja desete Ovidijeve heroide.
"Roman bez romana" ima iznenadni svršetak — Sterija nema više strpljenja da se zabavlja sa svojim čitaocima i ne obazire se na to što mu oni zameraju da je knjiga malena ("E, zar se opet samo velike udaju?"). Šala treba da bude kratka, uverava nas autor, a ima i onih koji će knjigu kupiti samo da bi videli spisak pretplatnika na poslednjem listu, pa je nevažno da li je pripovest duža ili kraća.
ebook
First published January 1, 1838
31 people want to read
About the author
Jovan Sterija Popović
62 books21 followersJovan Sterija Popović was a Serbian playwright, poet, lawyer, philosopher and pedagogue who taught at the Belgrade Higher School (The University of Belgrade was established in 1808 from the Belgrade Higher School). He made fun of snobbery, vanity, fad and false patriotism and was a writer whose work exceeded the limits of literary epoch he wrote in.
Sterija was recognized by his contemporaries as the one of the leading Serbian intellectuals of his time and he is regarded as one of the best comic playwrights in Serbian literature.
Sterija was recognized by his contemporaries as the one of the leading Serbian intellectuals of his time and he is regarded as one of the best comic playwrights in Serbian literature.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 6 of 6 reviews
Read
September 20, 2022”Шта є то критiкеръ, тоће найболѣ знати онай, кой єднако туђа дѣла оговара.”
(u prevodu "Šta je to kritik, to će najbolje znati onaj, koji jednako tuđa dela ogovara.")
Zavirila u Digitalnu BMS pa je bilo teško odoleti starinskim slovima.
I dalje je dosadnjikavo mada čitanje u originalu doprinose zabavi.
September 10, 2019
2012: 5*
2019: 4*
Reference na tadašnju književnu estradu jesu postale zabavnije, ali "kritika društva" se previše oslanja na mizoginiju da bi mi knjiga prijala kao pre 7 godina, kad to nisam primetila.
2019: 4*
Reference na tadašnju književnu estradu jesu postale zabavnije, ali "kritika društva" se previše oslanja na mizoginiju da bi mi knjiga prijala kao pre 7 godina, kad to nisam primetila.
September 13, 2015
Mnogo bolja mi je njegova Pokondirena tikva :)
September 25, 2016
Na trenutke vrlo zanimljivo, ali u celini ne baš najzabavnije i umetnički najuspelije štivo.
Sternov Tristram Šendi i Servantesov Don Kihot u parodijskom i satiričnom smislu predstavljaju mnogo uspelije narative ovog tipa.
Sternov Tristram Šendi i Servantesov Don Kihot u parodijskom i satiričnom smislu predstavljaju mnogo uspelije narative ovog tipa.
August 6, 2018
Na trenutke zaista duhovito, ali kao celina jedno monotono delo, gde se forice skoro pa ponavljaju, sve u svemu, nije nešto, ali okej, barem je kratko.
November 9, 2020
Parodija vidakovićevskog tipa romana nije na mene ostavila Bog zna kakav utisak, ali je zato kritika uperena ka ondašnjoj (i sadašnjoj?!) pokondirenosti momenat kod Sterije koji zavređuje 5 zvezdica, kao i problematizovanje odnosa naratora/naratera i čitalaca. Nisam dojma da Sterija pati od mizoginije, jer on kritikuje i srebroljubive mladoženje jednako kao i takve mlade; pre će biti da je Sterijina dijagnoza jedna opšta mizantropija, kakvoj je teško oteti se sve do danas. Takođe, pohvalila bih lakoću s kojom Sterija u narativ upliće Buridanovog magarca, recimo, i odjednom to pretače u “pohvalu” onovremenim filozofima. Ipak, stoji da je “Pokondirena tikva”, tj. žanr komedije prijemčiviji, ali takav utisak daje gorčina koju u nama ostavlja “Roman bez romana”, što kod komedija nije slučaj. Jezik je u komedijama takođe nama bliži, ali ni kod Sterije nije nesavladiva prepreka. U ovom delu je Sterija po mnogo čemu ispred svog vremena, po prikazivanju telesnih potreba (glad/hrana, žeđ, poroci, san, odnosi muškaraca i žena) nagoveštava realizam, a pomenute naratološke perspektive će rabiti i XX vek na sebi svojstven način.
Displaying 1 - 6 of 6 reviews