Panów piłą. Trzy legendy o Jakubie Szeli

by Ryszard Jamka

Kim był Jakub Szela? Rżnącym panów zdegenerowanym mordercą, oswobodzicielem chłopów, a może bojownikiem walki klasowej?

W polskiej historii i kulturze mało jest postaci równie znanych i jednocześnie o tak zakłamanej historii jak on. Mimo że od prawie dwustu lat powstawały o nim niezliczone pieśni, wiersze, powieści i prace naukowe, do dzisiaj otacza go tajemnica. Przetrwały o nim trzy główne legendy. Pierwszą wymyśliła tuż po rabacji galicyjskiej wroga mu szlachta i dzięki swej dominującej pozycji utrwaliła w polskiej kulturze obraz krwiożerczego przestępcy. Sprzeciw wobec tej kłamliwej narracji przyszedł jednak ze wsi, gdzie chłopi uznali Szelę za bohatera, który walnie przyczynił się do zniesienia pańszczyzny w 1848 roku. Z kolei po drugiej wojnie światowej komuniści – w uznaniu dla jego rewolucyjnych instynktów – wzięli go sztandary, a jego imię zapisali złotymi zgłoskami w podręcznikach. Ich sukces był jednak chwilowy…

Panów piłą. Trzy legendy o Jakubie Szeli to historia prawie dwustuletnich zmagań o zawłaszczoną przez inteligencję i ziemiaństwo przeszłość Polski. Nie było w niej nigdy miejsca dla chłopów i ich najsłynniejszego przywódcy. Ta książka pokazuje dlaczego.

Genres: History

552 pages, Hardcover

First published April 26, 2023

Reviews

[Kasia (Kącik z książką) · Rating 5 out of 5]

Ryszard Jamka kolejno przedstawia każdą z interpretacji, konfrontując je ze znanymi faktami. Przybliża najnowsze odniesienia do Jakuba Szeli, który ponownie stał się obiektem publicznych dyskusji i którego historia nadal stanowi inspirację dla twórców (vide Baśń o wężowym sercu Radka Raka). Całość czyta się świetnie, a lektura pozwala w nowy sposób spojrzeć na znaną nam wersję historii. Nasuwa się też nieodmiennie refleksja nad tym, jak wiele prawdy jest w powiedzeniu, że historię piszą zwycięzcy i jak dane wydarzenie może być interpretowane w skrajnie odmienny sposób w zależności od intencji i poglądów nie tylko historyka, ale też niemalże naocznych świadków.

Cała recenzja:
http://www.kacikzksiazka.pl/2023/06/p...

[Julia]

To się czyta jak pracę doktorską i to jest komplement

[Bartosz Markowski · Rating 4 out of 5]

To o czym najmniej jest ta książka to o Szeli. Na jego przykładzie bardziej pokazuje jak w kraju o dość skomplikowanej historii jak nasz może powstać legenda.