Die Netzflickerin

by Maarten 't Hart

Diesmal ist es der Apotheker Roemer Simon Minderhout, der imMittelpunkt des Geschehens steht, und dessen kurze, heftige, um sounvergeßlichere Liebe zu der Netzflickerin Hillegonda während derdeutschen Besatzungszeit in den Niederlanden. Eine Liebe, die ihn 50Jahre später auf eine beklemmende Weise einholt...

Genres: Fiction, Roman, Dutch Literature, Historical Fiction, Novels

448 pages, Paperback

First published January 1, 1996

About the author

Maarten ’t Hart made his debut under the name Martin Hart with the novel Stenen voor een ransuil (Stones for a Long-Eared Owl, 1971). He studied biology in Leiden and worked as an ethologist at Leiden University. One of the most important themes in his oeuvre is his childhood in a Calvinist community and his distancing himself from it. His passions for nature and music also constantly crop up in his work. ’t Hart broke through to a wide audience with his melancholy novel about meeting his teenage love: Een vlucht regenwulpen (A Flight of Curlews, 1978). Many novels, short-story and essay collections later, ’t Hart, with his authentic tone and work which often touches upon the tension between biography and fiction, has grown to be one of the most popular and most translated of Dutch authors. In an interview he said: ‘What I like about literature is that one can show a compressed piece of one’s most intimate self.’ Some of his other novels are Het woeden der gehele wereld (The Fury of the Whole World,1993), a Bildungsroman and a thriller in one, De zonnewijzer (The Sundial, 2002), Lotte Weeda (2004) and Het psalmenoproer (Psalms and Riots, 2006), a historical novel.

Reviews

[Pieter · Rating 4 out of 5]

De Nakomer gaat over het leven van Simon Minderhout, de Maassluise apotheker die ook voorkomt in het boek "Het woeden der gehele wereld".
Het is absoluut niet nodig "Het Woeden" eerst gelezen te hebben alvorens dit boek te kunnen volgen.

Simon Minderhout wordt geboren in 1914 in Drenthe. Zijn tweelingbroer wordt doodgeboren maar Simon (zijn vader noemt hem Roemer) groeit op in Anloo als nakomertje van een gemeentesecretaris.
Hij gaat naar het gymnasium en gaat in Leiden farmacie en filosofie studeren. Zijn oom, die apotheker in Maassluis is, betaalt zijn studie en haalt hem over zijn apotheek over te nemen.
Zodoende komt Simon, eind jaren 30, in Maassluis terecht en maakt daar de oorlogsjaren mee.
Hij popelt om mee te mogen doen in het verzet maar hij wordt genegeerd, deels omdat hij een buitenstaander is en deels omdat de reddingsactie van een paar joodse vluchtelingen naar Engeland met de botter van Vroombout, mislukt. Dit verhaal vormt proloog van "Het woeden der gehele wereld". Hij wordt verliefd op een meisje uit het verzet die af en toe medicijnen bij hem komt halen.
In het laatste deel van het boek is hij een oude man.
Simon wordt er ineens van beschuldigd dat hij de Schiedamse verzetsgroep, waar dat meisje deel van uitmaakte, heeft verraden, waardoor acht verzetsleden gefusilleerd zijn door de Duitsers in 1944.

Maarten 't Hart gebruikt de interesse voor filosofie van Simon om haarfijn uit de doeken te doen hoe het Duitse filosofische denken doordrenkt is van het antisemitisme. Ook Luther, of vooral Luther, krijgt onder uit de zak. Hij wordt, niet geheel onterecht overigens, de ergste antisemiet voor Hitler genoemd.

Ook passeert de synode van Assen (1926), op ironische toon, de revue. Heeft de slang in het paradijs nu wel of niet gesproken? Later verhaalt 't Hart nog van de tweede grote kerkelijke gebeurtenis uit de eerste helft van de 20e eeuw: de vrijmaking.
Uitgebreid komt de kerkstrijd over de 'veronderstelde wedergeboorte' aan bod. In 1944 was er ruzie in de Gereformeerde Kerk met een kerkscheuring tot gevolg. Je zou denken dat mensen wel wat anders te doen hadden, tijdens een van ergste oorlogsjaren, dan ruziemaken over de kinderdoop.
Maarten 't Hart legt het allemaal haarfijn uit.
Tot zover allemaal bekende thema's. Muziek, kerk en bijbel.
En passant nog een sneer uitdelend aan de typische Nederlandse verjaardagscultuur van advocaatjes, kruidenbitters, borrels, zittend in de verplichte kring met roddel en achterklap.

In het laatste deel komt Minderhout onder vuur te liggen van valse beschuldigingen over zijn oorlogsverleden.
't Hart onderzoekt hier hoe de media bijdraagt aan, wat we nu, de cancelcultuur zouden noemen.
Geraffineerd worden alle episodes uit het leven van Simon in een ander licht geplaatst en laat de auteur zien hoe makkelijk iets vanuit een ander perspectief uitgelegd kan worden.
Het is de kracht van de schrijfstijl van 't Hart, dat je als lezer zo wordt meegezogen in het verhaal dat je tegen de pagina's zou willen schreeuwen wat een onrecht de hoofdpersoon wordt aangedaan.
Je zou kunnen denken dat dit boek actueler is dan ooit in de huidige cancelcultuur, je zou ook kunnen zeggen dat dit van alle tijden is en er dus niets nieuws is onder de zon.
Alleen hierom al zou ik dit boek aan iedereen aanraden. Hoewel veel kerkelijke thema's de gemiddelde lezer nu minder zullen aanspreken heeft dit boek meer te bieden dan de gebruikelijk stokpaardjes waar Maarten 't Hart bekend om staat.

4,5 ster

[Susanne · Rating 2 out of 5]

Der Roman ist zwischen der Zeit des Ersten Weltkrieges und den 1980ern in den Niederlanden angesiedelt und in drei etwa gleichgroße Teile gegliedert, die den Lebensaltern des Protagonisten Roemer Simon Minderhout entsprechen.
Den ersten Teil, in dem Simons Kindheit geschildert wird, mochte ich sehr gerne. Simon wird im Jahr 1914 in eine ungewöhnliche Familie geboren. Die Mutter ist sehr viel älter als der Vater. Der Vater wiederum hat nichts vom bigotten Gehabe der niederländischen Kleinstadt dieser Zeit. Er ist witzig, liebenswürdig, aber auch kritisch und clever. Schon die Familienumstände machen Simon zu etwas Besonderem und mithin zu einem Außenseiter Er wandert gerne alleine mit seinem Hund Prins durch die Umgebung, ist ernsthaft, einzelgängerisch und wahrscheinlich hochbegabt. Simon ist nicht begeistert, als er Pharmazie studieren und die Apotheke seines kinderlosen Onkels übernehmen soll. Er lässt sich jedoch darauf ein, weil er gleichzeitig sein Traumfach Philosophie studieren darf.
Im zweiten Teil hat Simon bereits die Apotheke in einer nicht namentlich genannten Küstenstadt übernommen. Deren Bewohner werden von Simon als zwanghaft neugierig, geschwätzig, einfältig und abweisend bis zur Feindseligkeit wahrgenommen. Während der Besatzung würde er sich gerne dem Widerstand gegen die Deutschen anschließen, doch nur ein Mädchen spricht den Zugezogenen an und bittet ihn um Medikamente für Untergetauchte. Simon verliebt sich sofort in die "Netzflickerin".
Schon gegen Ende des ersten Teils hat mein Interesse für Simons Leben nachgelassen. All die vielversprechenden Andeutungen aus der Schilderung seiner Kindheit wurden vom Autor nicht mehr aufgegriffen. Simons Leben verläuft irgendwie im Sande und konnte mich trotz des sympathischen Charakters nicht fesseln. Episoden aus seinem Leben stehen unverbunden nebeneinander. Die Nebenfiguren können mit dem ironischen Vater, dessen Bedeutung mit dem Erwachsenwerden natürlich abnimmt, nicht mithalten. Vor allem die Frauen werden eindimensional dargestellt, angefangen mit der hysterischen Frau in der Rahmenhandlung bis zu Simons erster Geliebter Ditta, die in ihrer Einfältigkeit so grotesk ist, dass ihr Charakter nicht mehr zum Stil der Geschichte passt.
Warum das Ganze? Maarten 't Hart hat in einem Kunstgriff all die losen Enden aus dem ersten und zweiten im dritten Teil zusammengeführt. Vereinzelte Episoden, klischeehafte Charaktere ergeben im Rahmen der gesamten Geschichte einen Sinn, werden dadurch jedoch auch nachträglich nicht zum Lesevergnügen. Dazu wirkt sie zu künstlich. Der Autor hat seinen Protagonisten, einen spannenden Anfang einem eher mäßigen Plot geopfert.

[Elsje · Rating 3 out of 5]

De nakomer vertelt het leven van Simon Minderhout, het nakomertje van een huwelijk tussen de Groningse Jacob en de weduwe Neletta. Simon groeit op in Drenthe, waar zijn onorthodoxe vader door gelukkig toeval (een uitbraak van de Spaanse griep heeft alle beschikbare kandidaten om zeep geholpen) gemeentesecretaris is. Hij heeft een heerlijk vrije jeugd en beleeft vele avonturen met zijn hondje Prins.
In het tweede deel van de roman studeert Simon farmacie en filosofie en neemt daarna de apotheek van zijn oom over in Maassluis. Zijn studie filosofie komt in het slop doordat hij zijn scriptie, tegen de zin van zijn hoogleraar, over het antisemitisme in de Duitse wijsbegeerte schrijft.
Simon integreert niet echt met de lokale bevolking. Als de oorlog uitbreekt, ontstaat er in Maassluis al snel een georganiseerde vorm van verzet tegen de Duitsers. Simon wordt daar, tot zijn verdriet, niet voor gevraagd. Toch raakt hij betrokken als een verzetsmeisje bij hem medicijnen komt bietsen voor een van haar kameraden. Simon wordt tot over z'n oren verliefd op deze Hillegonda en volgt haar om erachter te komen waar zij woont. Dat wordt door de leden van de verzetsgroep niet op prijs gesteld en Simon blaast de aftocht nadat hij in elkaar is gerost.
In het laatste deel van het boek speelt zich veertig jaar na de oorlog af. Simon is een oude man met de nodige gezondheidsproblemen. Als hij in de krant leest dat hij verantwoordelijk zou zijn voor het verraad van de verzetsgroep van Hillegonda, is hij compleet in de war. Zijn vriend Aaron vindt dat ze, omdat de media alleen maar bezig lijkt de boel op te hitsen, zelf uit moeten zoeken wat er gebeurd is. En zo ontmoet Simon Hillegonda opnieuw. Zal ze geloven dat hij niets met het verraad te maken heeft gehad?

Maarten 't Hart heeft met de nakomer weer een mooi verhaal afgeleverd. En toch voelt het een beetje... onbevredigend. Het lage tempo, de natuurlijk weer erg uitgesponnen theologische discussies, en vooral ook het laatste deel waarin voor mij de plot tot een nogal kunstmatig eind gebracht werd, die maakten dat ik hier en daar wel het gevoel had een zeer gedateerd boek te (hebben ge)lezen. Daarom: drie sterren.

[Mark · Rating 4 out of 5]

Maarten 't Hart boeit vrijwel altijd. Mooi verhaal waarin alle stadia van het leven voorbij komen. Enig minpuntje: het blijft gissen naar de dader.

[Sylvia · Rating 5 out of 5]

Vooral het tweede deel heb ik een ruk uitgelezen. Hierin worden zoveel actuele gedragingen van de media en de vooroordelen van de mens besproken, dat je je afvraagt hoe dit kan gebeuren.

[Bram De longhi · Rating 3 out of 5]

17. Gek eigenlijk, dat de taal zoveel woorden heeft voor intelligentie, terwijl de meeste mensen dom zijn. 175. 'Nou, die tachtig, dat haalt u niet. 'Nee, dat haal ik niet meer en daar ben ik blij mee. Wat heb je aan die extra jaren? Ze worden je uitgereikt aan het eind van je leven, als je oud, zwak en versleten bent. Als je nou een jaar of tien extra kreeg tussen je twintigste en je dertigste, zou dat prachtig zijn. Maar na je tweeenzeventigste, wat heb je daaraan?

[Jerobeam · Rating 3 out of 5]

Hoewel ik vrij veel heb aan te merken op deze roman, vind ik het toch een amusant boek. Hoe dat zit, kun je lezen op depiependemeerkoet.nl (rechtstreekse link).

[Lippes · Rating 5 out of 5]

To me this book came as a bonus! I totally enjoyed reading "Das Wüten der ganzen Welt / Het woeden der gehele wereld" some years ago and when I saw "Die Netzflickerin" by Maarten t'Hart I simply took it with me because of my good experiences with this author - not knowing anyting about the book.
To my surprise it turned out to be very closely related to the "Wüten der ganzen Welt" - taking place in the same village in a similar timeframe and of course some of the protagonists do overlap. So I felt like revisiting the old story, getting some more insights and yet it is of course a whole story of it's own which can very well be read independently. I loved the clever way both novels interact and honestly I feel intrigued to read the "Wüten der ganzen Welt" once again - now with a broader picture.

[Liedzeit Liedzeit · Rating 4 out of 5]

Simon Minderhout überlebt den Mordversuch seiner schwachsinnigen Schwester und auch vergiftetes Bier kann ihm nichts anhaben. Daran stirbt nur sein Freund. Ein netter Onkel ermöglicht ihm das Studium, und so übernimmt er dessen Apotheke im beschaulichen Holland der Vorkriegszeit. Natürlich ist er als ’t Hart Held auch Musikliebhaber. Und diskutiert während der Besatzung auch mit einem Deutschen. Das missfällt seinem Vater und eigentlich allen.
Simon ist auch Philosoph und schreibt über deutschen Antisemitismus eine Arbeit, die indes nicht angenommen wird.
Patriot ist er auch, würde gern am Widerstand teilnehmen, tatsächlich aber hilft er lediglich einer lieben Netzflickerin, in die er sich sinnlos verliebt. Er verfolgt sie, aber sie entschwindet aus seinem Leben, nicht ohne für beide erinnerungswürdige Liebesnacht verbracht zu haben.
Später, viel später, wird er als Kollaborateur bezichtigt. Alles falsch. Am Schluß trifft er die Netzflickerin wieder, deren Enkel das niederträchtige Scheusal ist, das Simon so ungerecht verleumdet. Sie allerdings hält ihn auch für einen Verräter. Liebt ihn aber trotzdem. Wahrscheinlich war der wahre Schuft der Pastor.
Alles offen, aber der Leser darf hoffen, dass die beiden Alten zusammenkommen.
Sehr, sehr nett.

[Peter Jakobs · Rating 5 out of 5]

Genius composition - all the partly somewhat abstruse details of the first part appear (sometimes twice) different in the second part. A masterpiece about life in difficult times and circumstances.

[Marco · Rating 3 out of 5]

Soepel leesbare roman waarin Maarten ‘t Hart opnieuw afrekent met het geloof en geijkte thema’s als muziek en een zonderlinge hoofdpersoon opvoert tegen de achtergrond van de Tweede Wereldoorlog.

[Eva Jongsma · Rating 2 out of 5]

Het boek bouwde op naar een climax die nooit komt, weinig verrassend

[Fred Peeters · Rating 3 out of 5]

Soort ontwikkelingsroman over Simon Minderhout. Simon is het nakomertje van Jacob en Neletta Minderhout ( Neletta is 47 als ze onverwacht nog zwanger geraakt) Ze is zwanger van een tweeling, voelt de baby's schoppen en als het eerste kindje dood geboren wordt denkt ze dat Simon het doodgeschopt heeft. Verzinsel neemt hier de plaats in van realiteit.
Als kind speelt Simon met Coenraad. In de schuur zien ze een bierflesje met nog wat in, ze discussiëren wie het zal uitdrinken, Coenraad drinkt en sterft: het flesje bevatte gif. Hoewel de kinderen dit niet wisten zal Simon later, als hij al 80 is, ervan beschuldigd worden dat hij Coenraad bewust heeft laten drinken. Opnieuw verzinsel in plaats van realiteit.
Als student filosofie maakt hij een scriptie over antisemitisme bij Wagner en andere filosofen. Zijn opzet is om dit te ontmaskeren, maar later wordt dit beschouwd als een verheerlijking van anti-semtisme en wordt zo verklaard waarom de boot waarop enkele Joden wilden vluchten gekelderd werd, namelijk door zijn verraad, terwijl het tegendeel waar was.
Tijdens de oorlog maakt hij kennis met Hillegonda, de nettenboetster, die bij het verzet zit. Hij wordt verliefd op haar en op een dag ziet hij haar met een andere jongen praten, hij volgt haar, wordt zelf ook gevolgd, wat uiteindelijk leidt tot het oppakken van 8 verzetslui. Later, als hij 80 is, zal hij beschuldigd worden van verraad: een neefje van Hillegonda heeft iets opgevangen tijdens een feest, besluit hem te chanteren en dreigt ermee naar de krant te stappen.Dan ontstaat een hele cyclus van fake news, van krantenartikels tot tv-shows met zelfs psychologen die zich over de jeugd van Simon buigen waarbij ze de verzinsels voor waar nemen om te verklaren dat hij schuldig is. Uiteindelijk komt hij terug in contact met Hillegonda, die zegt dat ze hem nooit heeft kunnen vergeten.
Redelijk spannend verhaal met grote taalvirtuositeit geschreven ( heel veel synoniemen bij een opsomming) Toch primeert het menselijk drama van Simon die zijn hele leven het slachtoffer is van leugens, daaraan ten onder lijkt te gaan maar onder meer door de steun van zijn vriend Aaron, een Jood, er boven op komt.

[Tin Wegel · Rating 5 out of 5]

Was mir ganz besonders gut an Maarten 't Harts Roman gefiel, war, dass die Geschichte seines Protagonisten Roemer Simon Minderhout kein einziges Mal laut wurde, sondern das 't Hart uns auf stille Art und Weise die Höhen und Tiefen des europäischen 20. Jahrhunderts in einer verschlafenen Ecke der Niederlande beschreibt. Simons Minderhouts Leben, denn Roemer wird er nur von seinem Vater genannt, besteht aus vielen fehlgeschlagenen Versuchen, Teil einer Gemeinschaft zu werden, in deren Mitte er lebt und die ihn doch auf Abstand hält, womit seine Geschichte letztendlich die Bedeutung von Zugehörigkeit aufzeigt und den traurigen Folgen, die ein Mangel daran mit sich zieht.

[Cas De Quay · Rating 3 out of 5]

Onderhoudende roman met herkenbare van 't Hart elementen, zoals gereformeerd milieu in Maassluis maar ook een (actuele) kritiek op media en waarheidsvinding.