Leen Sanders: de bokser die levens redde in Auschwitz

by Erik Brouwer

De Joodse bokser Leen Sanders (Rotterdam, 1908) werd samen met Bep van Klaveren beschouwd als een van de grootste Nederlandse bokstalenten van begin vorige eeuw. Hij had al internationaal faam gemaakt toen hij op 11 januari 1943 met zijn gezin via Westerbork naar Auschwitz werd gedeporteerd. Zijn vrouw en twee zoons, acht en tien jaar oud, werden meteen na aankomst vermoord. Leen ontsnapte aan de gaskamer nadat een ss’er de bokser herkende. Op voorwaarde dat hij wedstrijden zou boksen in het kamp, ter vermaak van nazikopstukken, werd hij tewerkgesteld in de keuken. Twee jaar lang wist Leen zo niet alleen zichzelf in leven te houden, maar ook veel van zijn medegevangenen, door voedsel en kleding te stelen en die te verdelen onder de allerzwaksten.
In Leen de bokser die levens redde in Auschwitz vertelt Erik Brouwer, gebaseerd op uitgebreide research, het ongelooflijke levensverhaal van een echte oorlogsheld.

256 pages, Kindle Edition

Published April 28, 2023

Reviews

[Wim Oosterlinck]

Ik heb de biografie van een bokser gelezen. Met veel plezier dan nog. Leen Sanders was een Joods bokskampioen uit Rotterdam die bekend stond om zijn hermetische verdediging. Aan het begin van de tweede wereldoorlog wordt hij samen met zijn gezin gedeporteerd naar het vernietigingskamp Auschwitz. Daar krijgt hij als bokser een speciaal statuut. Hij krijgt propere kledij en voldoende voedsel; in ruil moet hij boksen ter vermaak van de SS-kopstukken. Door zijn statuut kan hij dingen ‘organiseren’, kamptaal voor: ‘stelen’, waarmee hij zwakkere vrienden en landgenoten in het kamp helpt overleven.

Erik Brouwer schrijft een meeslepende biografie van een oorlogsheld en laat een hallucinant contrast zien tussen het boksen als georganiseerd spel en het dagelijkse excessieve geweld in de uitroeiingskampen. Slim opgebouwd, spannend en boordevol verhalen en details. Dit boek is een aanrader. En opent nog maar eens de ogen voor wat er gebeurd is tijdens de tweede wereldoorlog, en voor het gevaar dat schuilt achter het idee van een ‘sterke leider’.

Volledig leesverslag: https://wimoosterlinck.wpcomstaging.c...

[Rein · Rating 5 out of 5]

Indrukkend boek, leest in 1 adem uit. Een weerzinwekkend verhaal, Leen Sanders verdiend een standbeeld

[Silke · Rating 4 out of 5]

Erik Brouwer is freelance journalist en schreef onder andere voor de Volkskrant, Het Parool en NRC Handelsblad. Hij heeft bovendien reeds meerdere boeken op zijn naam staan, waaronder het gelauwerde Spartacus.
Zijn nieuwste boek gaat over het leven van de Nederlandse bokslegende Leen Sanders. Een Joodse bokser die tientallen levens redde tijdens de oorlog in de concentratiekampen. In een interview vertelt de auteur dat Leens verhaal zo hard was om te schrijven, en dat hij zo diep moest graven in de verschrikkelijkheden van WOII dat hij het af en toe zelf moeilijk kreeg. Na het schrijven had de auteur toch wat tijd nodig om te bekomen.

De ouders van de Joodse Leen Sanders zijn wafelbakkers en hadden graag gezien dat hun zoon de zaak zou overnemen. Maar hij raakt gefascineerd door boksen en op dertienjarige leeftijd leert hij deze sport zelf beoefenen in de kelder van een kroeg in Schiedamse wijk in Rotterdam. Leen blijkt talent te hebben en stoot zelfs door tot op Europees niveau. Maar dan breekt de oorlog uit en wordt boksen verboden voor Joden. Hij duikt samen met zijn gezin onder, maar wordt verraden en in januari 1943 komen hij en zijn familie aan in Auschwitz. Zijn zoontjes en vrouw worden snel vermoord door de Nazi’s wat Leen hard maakt.
Wanneer een Nazi officier Leen herkent, mag hij op zondagmiddagen boksen voor het vertier van de Duitse soldaten. Hierdoor kreeg hij een bevoorrechte positie waarbij extra eten hoort. Op deze manier kreeg hij de kans om anderen te redden in het kamp. Tientallen mensen konden op deze manier het kamp overleven. Toen de oorlog eindelijk eindigde was Leen niet meer dezelfde, hij moest zelfs stoppen met boksen en kreeg ook te kampen met een zwakke gezondheid.

Hoewel Erik Brouwer een non-fictie verhaal schreef, leest dit boek als een spannende roman. Het leven van Leen Sanders grijpt je bij de keel en de auteur weet door zijn diepgaande research en taalgebruik zijn lezers van de eerste tot de laatste pagina te boeien.
De auteur vertelt Leens verhaal aan de hand van zijn research in oude krantenartikelen, boeken, interviews, tijdschriften, … wat van dit boek een zeer uniek document maakt. Achteraan vind je dan ook, niet onbelangrijk, een uitgebreide bronvermelding. Om zijn lezers helemaal in de sfeer van toen mee te voeren gebruikt hij ook vaak het geschreven taalgebruik van die tijd alsook het Rotterdamse dialect. Hier en daar moest ik dan ook een woord opzoeken, maar dit was niet storend, integendeel het creëerde een authentieke atmosfeer.
Erik heeft ook een scherp beoordelingsvermogen en laat zijn lezers op een boeiende manier kennismaking met de harde bokswereld. Liefhebbers van deze sport zullen zeker genieten van dit verhaal, gezien verschillende duels gedetailleerd omschreven worden. Als je nog niets van deze sport kent zal het af en toe wel even moeilijk te volgen zijn. Ik vond het fijn de oude bokswedstrijden van op de eerste rij te kunnen bijwonen, alsook de omschrijvingen van de oude trainingstechnieken.
Het verhaal van Leen is hard en het is toch af en toe even slikken. Erik Brouwer heeft het verhaal zo volledig mogelijk gemaakt door het niet te laten stoppen bij het einde van WOII. Hij heeft het ook over hoe de getraumatiseerde Leen zijn leven na de oorlog opnieuw probeert op te bouwen. Hij werd steeds agressiever, waardoor hij moest stoppen met zijn geliefde sport boksen. Hij probeerde het Buitengewoon Pensioen 1940-1945 te verkrijgen, maar zijn verzoek werd meermaals afgewezen door Nederland. Pas in december 1989, na meermaals een verzoek te hebben ingediend, werd zijn verzoek ingewilligd. Voor sommige helden zijn er geen standbeelden, doch verdienen ze één, zoals Leen Sanders!
Het had leuk geweest om enkele foto’s in het boek te hebben. Maar wie eventjes via Google Leen Sanders opzoekt vindt er meer dan genoeg.

Dit boekje van nog geen 300 pagina’s is een monument over een grootse held. 4 sterren!

[Annelies leest · Rating 3 out of 5]

De Rotterdamse Leen Sanders droomde al van kleins af aan van een bokscarrière. Door hard werken en trainen wordt hij al op zijn eerste officiële match gespot als topper. Zijn dromen lijken allemaal één voor één uit te komen; Nederlands kampioen lichtgewicht, een liefhebbende echtgenote en twee zoontjes. Toch dreigt het opkomende antisemitisme roet in het eten te gooien, als Jood krijgt Leen steeds minder matchen en dus ook minder publieke aandacht. Wanneer de Duitsers de bovenhand krijgen en Leen tezamen met zijn gezin gedeporteerd wordt naar Auschwitz lijkt het einde nabij. Leens vrouw en kinderen worden bij aankomst onmiddellijk begeleid naar de gaskamers. Maar voor Leen is zijn bloemkooloor –dat hij opliep door een bokswedstrijd- zijn redding. Een SS'er herkent Leen als bekende bokser en heeft een voorstel voor hem. Als hij de SS'ers vermaakt met bokswedstrijden, krijgt hij een betere werkomgeving en meer voedsel. Leen stemt toe en gebruikt twee jaar lang zijn bevoorrechte positie om andere gevangenen te voorzien van kleding, voedsel, medicijnen, betere werkomgeving en zelfs werkontduiking. Leen manifesteert zich als een ware held, die tientallen gevangenen redt met gevaar voor eigen leven.

Leen Sanders is het levensverhaal over een ware oorlogsheld. Met gevaar voor eigen leven besloot hij om anderen te helpen in een situatie waar menselijkheid onvindbaar lijkt.

Het verhaal zelf kwam wat trager op gang. Er is een hele periode voor Leens deportatie die uiteraard ook van naderbij wordt toegelicht. Voornamelijk Leens uitgroeiende bokscarrière wordt daar gedetailleerd omschreven. Ook tal van andere historische feitjes zijn feilloos verweven door dit ganse verhaal. Al deze extra achtergrondinformatie zorgt voor een duidelijk beeld over wat er zich afspeelde in deze periode. Verder las het verhaal best vlot, toch werd er doordat het verhaal deels feitelijk, deels verhalend werd geschreven een zekere afstand bewaard tussen lezer en verteller. Anderzijds, was de epiloog wel persoonlijk en aangrijpend.

Leen Sanders is een stevig onderbouwd non-fictie verhaal over een ware oorlogsheld. Een onwaarschijnlijk dappere man die een groots standbeeld verdiend.

[Chris · Rating 4 out of 5]

Erik Brouwer beschrijft het levensverhaal van de joodse bokser Leen Sanders die dankzij zijn bokskwaliteiten Auschwitz en andere kampen wist te overleven. Hij redde vele levens van medegevangenen door voedsel en kleding te stelen, en hen belangrijke adviezen mbt overleven te geven. Hij ontving hier bij leven geen erkenning voor; zijn aanvraag voor oorlogspensioen werd verschillende keren afgewezen door de Nederlandse overheid tot kort voor zijn dood. Goed onderzocht boek. De sfeerbeschrijvingen zouden wel iets minder mogen in begin van het boek. Gelukkig stopt dat in de loop van het boek.

[Niek · Rating 5 out of 5]

Een nonfictie boek dat leest als een roman, je meeneemt in vooroorlogs Rotterdam, een levendig beeld schetst van de bokswereld in de jaren '20 en '30, en uiteindelijk het wonderlijke verhaal vertelt over een Joodse Rotterdamse bokser niet alleen Auschwitz overleefde, maar ook zoveel mogelijk deed om anderen te helpen daar. Een indrukwekkend boek zonder vals sentiment en juist daarom je raakt en bij blijft.

[Arno Nieuwenhuize · Rating 5 out of 5]

Een gruwelijk en ontluisterend boek over een Nederlands-Joodse held, die velen het leven redde en hoop gaf in onmenselijke omstandigheden. Terwijl hij zelf ook vocht om te overleven, letterlijk en figuurlijk.

Ik was en ben er flink van onder de indruk en ondersteboven...

[Simon Hart · Rating 4 out of 5]

Indrukwekkend verhaal

[Bastiaan K · Rating 2 out of 5]

De schrijver heeft hier een geweldig verhaal in handen, jammer dat het zo matig geschreven is.

[Erik Kelly · Rating 4 out of 5]

Aangrijpend boek. Wel doodgegooid met heel veel details in het begin.

[Bartkorvel · Rating 5 out of 5]

Als het kon gaf ik 6 sterren