Cukurda

by Selahattin Enis

Rusya’da ilk kez 1900 yılında Jizn dergisinde yayımlanan Çukurda, Çehov’un edebiyatçı kimliğine, ülkesinin toplumsal ve siyasi yaşamında son derece etkili bir şahsiyet olarak üstlendiği rolü de eklediği önemli yapıtlarından biridir. Yazar, dostlarına yazdığı mektuplarda “fabrika yaşamına ve çürümüşlüğüne dair”, “köylülerin yaşamıyla ilgili” bir öykü olarak tanımladığı eserini, ülkesinin farklı bölgelerinde görev yaptığı hastanelerde edindiği izlenimlerden ve Sahalin’de bulunduğu dönemde tanık olduğu gerçek olaylardan esinlenerek kurgulamıştır.

20. yüzyıl başında Rus toplumunda ortaya çıkan sosyolojik gerilimlere odaklanan Çehov, Ukleyevo bucağında yaşayan yoksul köylüler ile dükkân sahipleri ve fabrikatörler arasındaki derin uçurumu sorgular. Erk sahiplerinin bu uçurumu giderek derinleştiren tamahkârlığını ve ikiyüzlülüğünü, mujiklere yönelik vicdansız tutumunu mizahı da elden bırakmadan gözler önüne serer. Trajik ve sarsıcı bir finale doğru ilerleyen öyküde felaketlerin ve kötülüğün dozu giderek artar.

Çukurda “karamsar” bakış açısı ve dolaysız mesajıyla zamanında hararetli tartışmalara konu olsa da, aralarında Lev Tolstoy ve Maksim Gorki’nin de bulunduğu birçok edebiyatçının hayranlığını kazanmış, “Rus edebiyatının bir mücevheri” olarak kabul görmüştü.

Genres: Classics, Russian Literature

Hardcover

Published January 1, 2022

About the author

1892 yılında Antalya’da doğdu. Aslen Gürcistan’daki Atabek hanedanından gelir. Bu yüzden sonraları Atabeyoğlu soyadını aldı. Babası Jandarma Albayı Ahmet Enis, annesi Çeşme eşrafından bir ailenin kızı olan Naime Hanım’dır. İlk ve ortaöğrenimini babasının tayinleri dolayısıyla Anadolu’nun çeşitli yerlerinde tamamladı. Hukuk fakültesine girdi. Birinci Dünya Savaşı’nın çıkması üzerine öğrenimi yarım kaldı. Yedek subay olarak askerlik görevine başladı. Savaştan sonra Demiryolları’nda çalıştı, Ayan Meclisi katipliği, Denizyolları müfettişliği ve yayıncılık faaliyetlerinde bulundu. 11 Haziran 1942’de İstanbul’da vefat etti, Feriköy mezarlığına gömüldü.

Yayın hayatı on altı yıl sürdü. 1912 yılında Anadolu gazetesi (Konya), Rübab dergisinde ilk yazıları çıktı. Son Saat, Tanin, Şehâb (Konya), Barika (Konya) ve Vakit’te tefrika hâlinde eserlerini yayımladı. Natüralist bir yazar kimliğiyle mütareke yılları İstanbul’unun çarpık, çelişkilerle dolu hayatını olanca gerçekçiliği ve açık saçıklığıyla, abartmadan yazdı. Bu yüzden eserleri sakıncalı görüldüğü için kütüphane raflarında yer alamadı. Birçok eseri de ya tefrika hâlinde kaldı ya da müsveddeleri kayboldu.

Daha çok romancı ve gazeteci olarak tanınan Enis’in eserlerinin bellibaşlıları şunlardır: On yedi yaşındayken Konya’da yazdığı Neriman (1912), Zaniyeler (1924), Bataklık Çiçeği (hikâye mecmuası, 1924), Orta Malı (1925-1926), Sara (1926), Cehennem Yolcuları (1926), Ayarı Bozuklar (1926), Endam Aynası (1927).

Reviews

[Didem Can (itspreaklypear)]

Kısacık bir hikaye ama öyle çok şey yaşanıyorki… Dolandırıcı, kaçakçı, hırsına yenik düşen ve hırsından beslenen, elinde yetki olduğu için diğer herkese eziyet eden vb her tip var. Bir de halinin zorluğundan şikayet etmeyip de haksız kazançlı bir evin insanı olmaktan huzursuz olan var. Yalnızca Varvara karakterini nereye koymalı bilemedim. Sahketarlıklardan şikayetçi ama harekete geçebilecek yetkinlikte değil ama konforundan da memnun…

Etkili bir hikayeydi.

[Burak Kuscu]

Bence Çehov'un çizgisinden azıcık ayrıldığı, farklı bir öyküsü Çukurda. Hem trajikomik bir tarafı var hem de son derece karanlık ve kasvetli. Adeta sağa sola çarpa çarpa çukurun içine düşüyor kurgu. Okuyucunun moralini de yanında götürüyor.

Yaşanan olaylara kayıtsız kalan insanlar kadar tahammül edemediğim başka bir zümre yok sanırım ama hayat böyle. Kimisi şeytan gibi hakkı olmayanı bile alır, kimisi ise hayatı parça parça olsa bile gık diyemez.

[Özge Günaydın]

Aç gözlülük hırsızlık hayinlik hiç değişmedi sevgili Çehov. O gün neyse bugün de aynı zulüm devam ediyor. İyi insanlar aç sefil yaşıyor.

[Evren Erarslan]

Anton Çehov, bomboş bir olayı yine müthiş süsleyerek bir toplum meselesi haline getirmeyi başarmış. Düğünlerin, ailelerin, akrabalığın ne kadar gereksiz olduğunu kaç sene öncesinden söylemiş. Çok da güzel yapmış. Mujiklerin (Rus köylülerin) ötekileştiği, soyluların ise gerçekten soylu olup olmadığını sorgulatan uzun bir hikaye niteliğinde bir kitap Çukurda. Bu da kenarda durabilecek, denk gelirse bir günde okunabilecek bir kitap olarak kalsın.

[iremm]

"Uzakta, bilinmeyen bir yerde bir balaban ölüyordu."

[Berrak Hotan]

Sözcük öğrenmek ve dönemi keşfetmek açısından güzel ve dolu. Çevirmene hayran kaldım.

[Sedef]

Çok kısa ama acayip etkili bir hikaye.

Çehov, bir kasabadaki farklı sınıftan (işçi, köle, gündelikçi, tacir vb.) insanları ve hayatlarının farklılıklarını anlatıyor. Ön planda ise bir dükkan işleten, zengin, üçkağıtçı ve zalim bir aile yer alıyor. Çok şeyin olduğu ama hayatın sürüp gitmesi dolayısıyla sanki değişen hiçbir şey yokmuş gibi ilerleyen bir olay örgüsü var. Lipa karakterini sanırım hiç unutamayacağım. Canım Çehov yine hayal kırıklığına uğratmadı.

[Unknown Reader]

"Ah, gece vakti açık arazide, bu şarkıların, dur durak bilmeyen bu sevinç çığlıklarının arasında, kendi şarkı söyleyemezken, kendi sevinemezken, tıpkı
kendisi gibi yapayalnız olan ay gökyüzünden bakarken
ve mevsim bahar mı, yoksa kış mı, insanlar diri mi, yoksa ölü mü umursamazken ne kadar da yalnız hissediyor
insan ... Yürekte acı varken yalnızlık koyar insana." Çexov yenə yaradıb. Aksinya... Seni şerefsiz.😭

[Nightbird]

Maddiyatçı dünya, kapitalist düzen vicdanımızda yer bırakmaz fedakârlığa. Ama huzur, çok büyük acılar yaşamış olsa da gerektiğinde fedakârlık yapabilen insanlarla beraberdir.Maddiyatçı yada pragmatist bir insanın kitabında fedakarlık yoktur. Bu tür insanlar hak için kurban
keser ama küp için kavurmasını yaparlar.Fedarkarlık idealist insanların kitabında vardır. Tıpkı İhtiyar Grigori'ye akşam yemeği olan lapa böreğini vererek karnını doyuran yoksul, saf, masum ama inançlı Lipa gibi.

[Zeynep Çelik]

7,5/10

[Kerem Canal]

Güzel bir kitap zaten kısa tek oturuşta bitirilebilir ama biraz fazla Rus kültürüne yazılmış gibi hissettirdi.Sanki başka ülkeden kimse okumayacak gibi yazmış Çehov amca.

[Alp Coşkun]

öl aksinya

[Denizkizi]

Anton Çehov'u okuyunuz ve etrafınızdaki arkadaşlarınıza da okutunuz lütfen...

[Disney Plus]

7.1/10

[Little Green Man]

Ben de paralar parlak diye seviniyorum oysa, habersizce