Άγραφος νόμος

by Σόφη Θεοδωρίδου

Μια μικρή επαρχία, όπου κυριαρχούν ο άντρας και η πεθερά. Κορίτσια, που από μικρά ονειρεύονται τον γάμο και εξελίσσονται σε γυναίκες καταπιεσμένες, εξουθενωμένες απ’ τη δουλειά και πικρόχολες. Σ’ αυτή την κοινωνία θα βρεθεί η Αιμιλία, αφήνοντας την πρωτεύουσα το 1937, όταν δέχεται να παντρευτεί τον μουσικό και τραγουδοποιό Δάμο. Στο χωριό του, όπου συμβιώνουν μετά την Ανταλλαγή ντόπιοι και πρόσφυγες, οι κάτοικοι στην πλειοψηφία τους θα την αντιμετωπίσουν με καχυποψία και θα την αποκαλέσουν «η Πρωτευουσιάνα». Εκεί θα γνωρίσει και θα δεθεί με τη Σόνια, τη διάσημη μοδίστρα νυφικών, την προδομένη απ’ τον αρραβωνιαστικό της Κατινούλα, τη νεαρή Αννίτα, που για μια νεανική αμυαλιά υποχρεώνεται να παντρευτεί έναν άντρα που δεν αγαπά, και τη Νίνα, που έχει τα κότσια να ζήσει τη ζωή της όπως θέλει.
Είναι μια εβδομάδα παντρεμένη, όταν η φωτιά, που αφάνισε τις αδελφές της στον Πόντο, της καταστρέφει ξανά τη ζωή. Ο Δάμος την εγκαταλείπει στους γονείς του και πηγαίνει στη Σαλονίκη. Ωστόσο, ο πόλεμος που θα έρθει θα αλλάξει τις ζωές όλων τους καταλυτικά και θ’ ανατρέψει πολλά κατεστημένα.

Τα πρώτα σκιρτήματα αντίστασης γυναικών
που ασφυκτιούν μες στην επαρχιακή κοινωνία στην οποία ζουν,
όπου ο λόγος του άντρα είναι
ΑΓΡΑΦΟΣ ΝΟΜΟΣ.

544 pages, Paperback

Published April 7, 2022

About the author

Η Σόφη Θεοδωρίδου γεννήθηκε και μεγάλωσε σ' ένα μικρό χωριό της Αλμωπίας, μιας μικρής επαρχίας του Νομού Πέλλας. Σπούδασε νηπιαγωγός στη Θεσσαλονίκη κι εγκαταστάθηκε κατόπιν στην περιοχή καταγωγής της, όπου διαμένει μέχρι σήμερα με την οικογένειά της. Αγαπημένες της ασχολίες είναι το διάβασμα, η ζωγραφική και εδώ και λίγο καιρό το γράψιμο. Είναι παντρεμένη και έχει δυο γιους.

Reviews

[Γιώτα Παπαδημακοπούλου · Rating 4 out of 5]

Διαβάστε το review στο site μας:
https://www.culture21century.gr/2022/...

Η αγαπημένη Σόφη Θεοδωρίδου, δύο χρόνια μετά την κυκλοφορία του "Ροδανθός", επιστρέφει με ένα νέο βιβλίο, από εκείνα που την έχουν κάνει να ξεχωρίσει στις αναγνωστικές συνειδήσεις και που την χαρακτηρίζουν ως συγγραφέα. Ένα μυθιστόρημα κοινωνικο-ιστορικό, όπου εμβαθύνει στους χαρακτήρες του και στην ίδια τη ζωή, μέσα από ένα πρίσμα κοινωνικών, πολιτικών και ανθρωπιστικών αλλαγών, που μας "ταξιδεύουν" στον χώρο και στον χρόνο, με τον μοναδικό τρόπο που εκείνη ξέρει να το κάνει. Ένα μυθιστόρημα που για μια ακόμα φορά έχει στο επίκεντρό του τις γυναίκες μιας άλλης εποχής, όπου είχαν την τόλμη να υψώσουν το ανάστημά τους κόντρα σε όλους και σε όλα, και τελικά να διεκδικήσουν το μέλλον εκείνο που εκείνες θέλησαν και όχι αυτό που τους κληροδοτήθηκε.

1937 και η Αιμιλία δέχεται να παντρευτεί τον Δάμο, μουσικό και τραγουδοποιό στο επάγγελμα, και ν' αφήσει τη ζωή της στην Αθήνα προκειμένου να ζήσει μαζί του στο χωριό του. Ένα χωριό όπου ζουν τόσο ντόπιοι, όσο και πρόσφυγες της Ανταλλαγής, με τις προκαταλήψεις να δίνουν και να παίρνουν και με τη γυναίκα να έχει μια πολύ ξεκάθαρη θέση μέσα στο σπιτικό της αλλά και στην ίδια την τοπική κοινωνία. Μια κοινωνία κλειστή και στενόμυαλη, αποτελούμενη από άτομα που στην πλειοψηφία τους δεν βλέπουν με καλό μάτι την Αιμιλία, στην οποία κολλάνε το παρατσούκλι «η Πρωτευουσιάνα», σαν να φτύνουν την απαξίωσή τους απέναντί της. Ανάμεσά τους, όμως, βρίσκονται η Σόνια, η Κατινούλα, η Αννίτα και η Νίνα, η κάθε μία με την δικιά τους ιστορία και με τον δικό τους σταυρό -και το στίγμα που του φόρεσε ο κόσμος-, για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία. Διαφορετικές μεταξύ τους, αλλά όλες με την ίδια κρυφή λαχτάρα στην ψυχή. Ν' αγαπήσουν και ν' αγαπηθούν, να ζήσουν, ν' αναπνεύσουν ελεύθερα, να μην χρωστάνε λόγο σε κανέναν. Όμως, πόσο εύκολο μπορεί ν' αποδειχθεί σε μια Ελλάδα λίγο πριν της χτυπήσει την πόρτα ο πόλεμος και που ο λόγος του άντρα είναι νόμος απαράβατος, ακόμα κι αν δεν είναι γραμμένος πουθενά;

Η συγγραφέας έχει έναν μοναδικό και ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο να "παντρεύει" την ιστορία με τη μυθοπλασία, με τα όρια ανάμεσα στην πραγματικότητα και στη φαντασία να είναι τόσο λεπτά και αδιόρατα, που δεν είσαι σίγουρος που ξεκινά και που τελειώνει η δεύτερη. Έτσι ακριβώς συμβαίνει και στην προκειμένη περίπτωση, με το γεγονός αυτό να σε κάνει να βυθίζεσαι ακόμα περισσότερο στην αφήγηση, η οποία μπορεί να χρειάζεται λίγη ώρα για να σε πάρει μαζί της, αλλά που όταν το κάνει δεν μπορείς να την διακόψεις για κανέναν λόγο. Μεταφέρεται νοερά σε μια άλλη εποχή και παρακολουθείς τις ζωές ανθρώπων που φαντάζουν πέρα για πέρα αληθινοί, που σου προκαλούν ποικίλα κι έντονα συναισθήματα, τόσο που πολλές στιγμές πιάνεις τον εαυτό σου να ξεχνάει πως διαβάζει μια μυθοπλαστική ιστορία τοποθετημένη σε ένα ιστορικό αφηγηματικό πλαίσιο, νιώθοντας πως διαβάζεις περισσότερο κάτι που παραπέμπει σε χρονογράφημα.

Το βιβλίο είναι εξαιρετικά καλογραμμένο, όπως, άλλωστε, ήταν αναμενόμενο, με έντονα καλολογικά στοιχεία, πλούσιο λεξιλόγιο, τοπικούς ιδιωματισμούς και ντοπιολαλιές, με πολύ καλή αφηγηματική ροή, έντονα στοιχεία δράσης και ανατροπών, μα πάνω απ' όλα, είναι γεμάτο από συναισθήματα που συνεχώς συγκρούονται μέσα μας και που οδηγούν τους πρωταγωνιστές μας σε μια μάχη, άλλοτε εσωτερική, με τον ίδιο τους τον εαυτό, άλλοτε με τους γύρω τους, με ορισμένους να υπερασπίζονται τον μισογυνιστικό άγραφο νόμο της υποταγής της γυναίκας στον πατέρα της, στον άντρα της, στην πεθερά της, στην κοινωνία την ίδια που την περιμένει να υπηρετεί με ευλάβεια συγκεκριμένους ρόλους, και άλλους -ή για να είμαι πιο ακριβής, άλλες- να υπερασπίζονται το δικαίωμα της γυναίκας στην επιθυμία, στο όνειρο, στον έρωτα, στην φιλία, στις ελεύθερες επιλογές, στη ζωή χωρίς συμβιβασμούς και όρια, χωρίς να σκύβουν το κεφάλι, χωρίς να δέχονται απ' οποιονδήποτε να τις μειώνει και να τις υποβιβάζει θεωρώντας τες ιδιοκτησία.

"Ο άγραφος νόμος" είναι ένα βιβλίο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κατά μία έννοια φεμινιστικό, ακόμα και τολμηρό για την εποχή όπου τοποθετείται η δράση του, αν και προσωπικά θα ήθελα να λίγη ακόμα τόλμη από συγγραφικής άποψης, με την κυρία Θεοδωρίδου ν' ασκεί περισσότερη κριτική στα άλλοτε πατριαρχικά πρότυπα -που δυστυχώς έχουν αφήσει κατάλοιπα μέχρι και σήμερα-, παρά μια διάθεση να αιτιολογήσει καταστάσεις, επειδή κάποτε η εν λόγω κατάσταση θεωρούταν φυσιολογική -άσχετα απ' το αν ποτέ δεν ήταν. Ωστόσο, αυτό είναι μια μικρή λεπτομέρεια, στο σύνολο ενός εξαιρετικού βιβλίου με έντονο κοινωνικό παλμό, με βαθιά ανθρώπινη και συναισθηματική προσέγγιση, μα και με μια ιστορική ταξιδιάρικη διάθεση, μεταφέροντάς μας, μέσα απ' το πέρασμα των χρόνων, εικόνες αλλαγών που σημάδεψαν την ιστορία του τόπου μας και όχι μόνο. Μια ιστορία που εστιάζει κυρίως στη σχέση της Αιμιλίας με τη Σόνια, που σου ζεσταίνει την καρδιά, αλλά πάνω απ' όλα στη δύναμη της πρώτης να πάρει τη ζωή της στα χέρια της και να την διεκδικήσει, και μαζί μ' αυτή να διεκδικήσει και τον έρωτα.

[Eva Maraki · Rating 4 out of 5]

Η Σόφη Θεοδωρίδου για μια ακόμα φορά σε μυθιστόρημά της καταπιάνεται με ένα θέμα ιδιαίτερο και δύσκολο. Γράφει για τη γυναίκα,τη θέση της στην πατριαρχική κοινωνία,για τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. Έχοντας ως κεντρική ηρωίδα την Αιμιλία, η οποία το 1937 αφήνει την πρωτεύουσα για να ζήσει με την οικογένεια του συζύγου της, του Δάμου στην επαρχία ξετυλίγεται το μωσαϊκό της εποχής .Εκεί θα είναι η πρωτευουσιάνα,το ξένο σώμα σε μια κλειστή κοινωνία όπου τον πρώτο ρόλο τον έχουν η πεθερά και ο πεθερός.Δύσκολες συνθήκες για τις γυναίκες και παράλληλα με την Αιμιλία, βλέπουμε ιστορίες και άλλων γυναικών, όπως της Σόνιας, της Κατινούλας, της Αννίτας και της Νίνας, οι οποίες αναβιώνουν παραστατικά αντιλήψεις εκείνης της εποχής για τη θέση του αδύναμου φύλου μέσα από τον προσωπικό Γολγοθά της κάθε μίας.
Η συνέχεια στο λινκ:https://vivliopareas.blogspot.com/202...

[A_Girl_Reads · Rating 4 out of 5]

Ο ‘Άγραφος Νόμος’ είναι η πρώτη μου επαφή με την πένα της Σόφης Θεοδωρίδου και σίγουρα όχι η τελευταία.

Ο τρόπος που αφηγείται ιστορικά και μυθοπλαστικά γεγονότα, που περιγράφει χαρακτήρες και καταστάσεις στις οποίες περιέρχονται οι ηρωές της, σε κάνει να μην μπορείς να ξεκολλήσεις από τις σελίδες του. Προσωπικά, το τελείωσα σε 2,5 μέρες και έχω ήδη κανονίσει να διαβάσω και άλλα της έργα.

Βρισκόμαστε στο Δίλατο το 1937 όπου η πρωταγωνίστριά μας, Αιμιλία, καταφθάνει με τον αρραβωνιαστικό της για να παντρευτούν και έπειτα να εγκατασταθούν μόνιμα στη Θεσσαλονίκη. Όταν τα σχεδιά τους αναβάλλονται, η Αιμιλία θα βρεθεί εγκλωβισμένη σε ένα χωριό όπου πρόσφυγες και ντόπιοι προσπαθούν να συμβιώσουν και που ο άντρας έχει το πάνω χέρι. Εκεί θα γνωρίσει την Σόνια, την μοδίστρα που θα ράψει το νυφικό της, και θα αναπτύξουν μια σχεσή μάνας-κόρης. Η Κατινούλα, η Αννίτα και η Νίνα είναι και αυτές γυναίκες με τις δικές τους ιστορίες που, για τον έναν ή ηια τον άλλον λόγο, 'ξεχωρίζουν' από τις υπόλοιπες του χωριού. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος και ο Εμφύλιος δεν θα αφήσει καμία ανεπηρέαστη.

Δεν ξέρω αν θα χαρακτήριζα τον ‘Άγραφο Νόμο’ ένα καθαρά φεμινιστικό βιβλίο αλλά, για τα δεδομένα της εποχής του, οι γυναικείοι χαρακτήρες ήταν αρκετά αντισυμβατικοί και δεν δίσταζαν να καταπατούν τα κοινωνικά στερεότυπα και το λόγο του άντρα, που θεωρούνταν τότε νόμος, για να αναζητήσουν μια καλύτερη ζωή. Πολύ ενδιαφέρον είχε, επίσης, ο εσωτερικευμένος μισογυνισμός που η συγγραφέας καταδεικνύει με μαεστρία και αιτιολογεί χωρίς, ωστόσο, να δικαιολογεί.

Η σχέση Αιμιλίας και Σόνιας είναι πραγματικά αξιοζήλευτη γεμάτη αγάπη, δοτικότητα και κατανόηση. Και ας τους έχουν συμβεί τα πάνδεινα, κοιτάζουν το μέλλον με διάθεση να ζήσουν, ένα στοιχείο που εκτίμησα βαθιά.

Και αν νομίζετε πως λείπει το ερωτικό κομμάτι, κάνετε λάθος. Η παρουσία του, αν και διακριτική, έκανε την καρδιά μου να φτερουγίζει (sorry για το κλισέ).

Το προτείνω 😍

[KIRIAKI(Dominica Amat) · Rating 4 out of 5]

https://www.dominicamat.gr/2022/04/bl...

Πιστή στην πορεία που έχει χαράξει όλα αυτά τα χρόνια η συγγραφέας Σόφη Θεοδωρίδου καί με βασικό της πλεονέκτημα αυτήν την φρεσκάδα καί αμεσότητα της γραφής της,κάθε φορά καταφέρνει να μας εκπλήσσει ευχάριστα μέσα από το εκάστοτε νέο της έργο,σαν να είναι η πρώτη φορά. Κυκλοφόρησε προ ολίγων ημερών από τις εκδόσεις Ψυχογιός το νέο της ιστορικό/κοινωνικό μυθιστόρημα,με τίτλο ''Άγραφος νόμος''. Ένα βιβλίο φόρος τιμής σε όλες εκείνες τις γυναίκες των παλαιότερων γενιών που ενώ ζούσαν κάτω από τον ασφυκτικό κλοιό της τότε κοινωνίας καί των ανδρών,τολμούν να δηλώσουν τα πρώτα σημάδια αντίστασης σε αυτήν την ομερτά καί καταπίεση που υφίσταντο καί να διεκδικήσουν όσα δικαιούνταν. Κι όλα αυτά μέσα σε ένα ιστορικό πλαίσιο καίριων γεγονότων που σημάδεψαν,με τον έναν,ή,τον άλλο τρόπο,όχι μόνο την χώρα μας,αλλά τον κόσμο ολόκληρο.

Πιάνοντας για πρώτη φορά το βιβλίο στα χέρια μου,το επεξεργάστηκα με πολλή προσοχή,θέλοντας να δω αν το εξώφυλλο καί ο τίτλος του θα μου έδιναν κάποια στοιχεία για την υπόθεση. Πολλάκις έχω αναφερθεί στην άποψή μου πως αυτά τα δυο δεν πρέπει να τα προσπερνάμε,διότι συγκαλυμμένες,ή μη,σχεδόν πάντα υπάρχουν χρήσιμες πληροφορίες. Φυσικά καί δεν είμαι ειδικός,μα μπορώ να κάνω κάποιες υποθέσεις. Όπως το ότι η στάση της γυναικείας φιγούρας,το συντηρητικό της ντύσιμο,όχι μόνο την τοποθετούν σε συγκεκριμένη παλαιότερη εποχή,αλλά δηλώνουν καί μία υποταγή από την μεριά της,ίσως καί μία ακούσια αποδοχή της προκαθορισμένης από τρίτους μοίρα της. Έπειτα,αυτό το επιβλητικό κόκκινο χρώμα του φόντου,τί μπορεί να δήλωνε; Το αίμα της ''θυσίας'' αυτών των γυναικών στα πρέπει καί στις πεποιθήσεις της εποχής;

Ακόμη καί ο τίτλος του βιβλίου δεν μπορεί να θεωρηθεί ως τυχαία επιλογή από την μεριά της συγγραφέως. Όλοι κι όλες έχουμε μάθει να ζούμε,να δραστηριοποιούμαστε,να επιβραβευόμαστε καί να κρινόμαστε από την δικαιοσύνη ως αθώοι/ες,ή,ένοχοι/ες βάσει των νόμων που έχουν γραφτεί καί οφείλουμε όλοι κι όλες να τους σεβόμαστε καί να δεχόμαστε,διότι σε αντίθεση περίπτωση θα επικρατούσε παντού το χάος γύρω μας. Δεν παύουν,όμως,να υπάρχουν κι εκείνοι οι νόμοι που δεν είναι γραμμένοι πάνω σε επίσημα έγγραφα,αλλά χαραγμένοι στο νου των ανθρώπων,που υπήρχαν,υπάρχουν καί θα εξακολουθούν να υφίστανται καί στο μέλλον καί να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη ζωή πολλών ανθρώπων. Άγραφος,λοιπόν,κι ο νόμος που όριζε πως η γυναίκα είναι κατώτερη του άνδρα καί παρέμενε υποτελής σε όποια ανδρική φιγούρα ''κυριαρχούσε'' στην οικογένεια,αλλά καί στον λοιπό κοινωνικό περίγυρο.

"Μια μικρή επαρχία, όπου κυριαρχούν ο άντρας και η πεθερά. Κορίτσια, που από μικρά ονειρεύονται τον γάμο και εξελίσσονται σε γυναίκες καταπιεσμένες, εξουθενωμένες απ’ τη δουλειά και πικρόχολες. Σ’ αυτή την κοινωνία θα βρεθεί η Αιμιλία, αφήνοντας την πρωτεύουσα το 1937, όταν δέχεται να παντρευτεί τον μουσικό και τραγουδοποιό Δάμο. Στο χωριό του, όπου συμβιώνουν μετά την Ανταλλαγή ντόπιοι και πρόσφυγες, οι κάτοικοι στην πλειοψηφία τους θα την αντιμετωπίσουν με καχυποψία και θα την αποκαλέσουν «η Πρωτευουσιάνα». Εκεί θα γνωρίσει και θα δεθεί με τη Σόνια, τη διάσημη μοδίστρα νυφικών, την προδομένη απ’ τον αρραβωνιαστικό της Κατινούλα, τη νεαρή Αννίτα, που για μια νεανική αμυαλιά υποχρεώνεται να παντρευτεί έναν άντρα που δεν αγαπά, και τη Νίνα, που έχει τα κότσια να ζήσει τη ζωή της όπως θέλει. Είναι μια εβδομάδα παντρεμένη, όταν η φωτιά, που αφάνισε τις αδελφές της στον Πόντο, της καταστρέφει ξανά τη ζωή. Ο Δάμος την εγκαταλείπει στους γονείς του και πηγαίνει στη Σαλονίκη. Ωστόσο, ο πόλεμος που θα έρθει θα αλλάξει τις ζωές όλων τους καταλυτικά και θ’ ανατρέψει πολλά κατεστημένα." (Περίληψη οπισθοφύλλου)

Βασισμένη η ιστορία που αποτυπώνεται στις σελίδες του μυθιστορήματος σε ενδελεχή έρευνα της συγγραφέως,μα καί ενισχυμένα όλα τα πρόσωπα από μία τραγικότητα που τα καθιστά,όχι μόνο αγαπητά στο αναγνωστικό κοινό,αλλά καί αληθοφανή,το μόνο σίγουρο είναι πως το βιβλίο διαβάζεται άκοπα με μία ανάσα. Από την στιγμή που η συγγραφέας θέλησε να μιλήσει για την θέση της γυναίκας στην κοινωνία καί τις αντιλήψεις που συνόδευαν αυτήν,όφειλε καί καλά έπραξε,-κατ'εμέ-,να μιλήσει για τα ιστορικά γεγονότα που μεσολάβησαν,επηρέασαν άρδην καί δυσχέραιναν τη ζωή αυτών των γυναικών. Γυναίκες απροστάτευτες που έπρεπε να παλέψουν για να επιβιώσουν καί να διεκδικήσουν όσα αξίζουν καί δικαιούντο παρά τις όποιες προκαταλήψεις εις βάρος τους. Γυναίκες ''οπλισμένες'' με μεγαλείο ψυχής καί υπέρτατης δύναμης. Γυναίκες που συμβιβάστηκαν καί γυναίκες που αποτίναξαν από πάνω τους αυτόν τον ''δεσμό''...

Λόγος αβίαστος,άφθονο λεξιλόγιο που ενισχύεται από τους τοπικούς ιδιωματισμούς,ρεαλιστικοί διάλογοι,αγωνία,έρωτας,πόνος,αδικία,προσφυγιά,εκμετάλλευση,ανθρώπινες σχέσεις,οικογενειακοί δεσμοί,έντονη δράση,ποικίλα συναισθήματα,πληθώρα εκφραστικών μέσων καί περιγραφικών εικόνων,καθώς καί εις βάθος σκιαγράφηση των χαρακτήρων των ηρώων καί των ηρωϊδων είναι μερικά από τα επιπλέον θετικά στοιχεία του βιβλίου. Ένα βιβλίο που μου άφησε πολύ καλές εντυπώσεις καί σας προτρέπω να το αναζητήσετε κι εσείς!

Καλή ανάγνωση!

[Ele · Rating 4 out of 5]

Ο "Άγραφος νόμος" είναι το τέταρτο βιβλίο της συγγραφέως που διαβάζω. Όπως και τα προηγούμενα, είναι ενα καλογραμμένο και καλοδουλεμένο βιβλίο, με ζωντανές περιγραφές και δυνατούς χαρακτήρες που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον έως το τέλος. Θα είμαι ωστόσο αυστηρή στην κριτική μου και θα σταθώ σε κάποια σημεία που με προβλημάτισαν. Διαβάζοντας το παρελθόν της Σόνιας βλέπουμε έναν άνθρωπο 40+ ετών να ζητάει σε γάμο μια κοπέλα μόλις 14 ετών και η οικογένειά της δέχεται λόγω οικονομικών συμφερόντων. Δε θα σταθώ στο ποσό αισχρή και ανήθικη βρίσκω αυτήν την πράξη γιατί δυστυχώς αυτά πραγματικά συνέβαιναν εκείνα τα χρόνια. Αυτό όμως που δε μπορώ να αντιληφθώ και να δεχτώ είναι ότι 14χρονα κορίτσια γοητεύονται από έναν 40αρη. Και κατόπιν, αφού η κοπέλα αναγκάζεται να τον παντρευτεί παρά τη θέλησή της, βλέπουμε να περνά μαζί του νύχτες γεμάτες ηδονή. Είναι δυνατόν να διαβάζουμε πως ένα κορίτσι μόλις 14 ετών, παιδί ακόμη, απολαμβάνει την σεξουαλικη επαφή με έναν άνδρα 40 ετών που την ανάγκασαν να παντρευτεί; Ίσως να είμαι υπερβολική αλλά προσωπικά θεωρώ άτοπες και άστοχες αυτές τις περιγραφές.
Ένα άλλο σημείο που θα ήθελα να σταθώ είναι το γεγονός ότι οι γυναίκες εκείνη την εποχή ζούσαν σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία. Βλέπουμε συνεχώς πως ο λόγος των ανδρών είναι νόμος και οι γυναίκες απλώς υποτάσσονται. Δυστυχώς αυτή ήταν η πραγματικότητα της εποχής, ίσως στο βιβλίο να περιγράφεται με κάποιες δόσεις υπερβολής, αλλά σε γενικές γραμμές αυτή ήταν. Παρόλα αυτά, βλέπουμε πως τα μεγαλύτερα προβλήματα στην καθημερινότητα των γυναικών τα προκαλούσαν οι πεθερές. Ουσιαστικά ο λόγος της πεθεράς προς τη νύφη φαίνεται να έχει μεγαλύτερη δύναμη και από τον λόγο του άντρα προς τη γυναίκα του. Πως λοιπόν θα αλλάξει η θέση της γυναίκας απέναντι στον άντρα όταν πρωτίστως δεν αλλάξει η θέση της γυναίκας απέναντι στην ίδια τη γυναίκα; Θα περίμενα η συγγραφέας να θίξει περισσότερο αυτό το θέμα. Ναι μεν τονίζεται η σκληρότητα των πεθερών αλλά αγνοείται το γεγονός ότι η ρίζα του προβλήματος, κατ' εμέ, είναι ότι οι ίδιες οι γυναίκες (πεθερές) μειώνουν, υποτιμούν και προσβάλλουν το γυναικείο φύλλο μέσα από τη συμπεριφορά τους απέναντι στις νύφες τους.
Κατά τα άλλα, όπως έγραψα και αρχικά, είναι ένα πραγματικά καλό βιβλίο.

[Vassiliadi · Rating 4 out of 5]

Η θεματολογία των περισσότερων βιβλίων της κ. Θεοδωριδου είναι γνωστή : Η ζωή των προσφύγων στην προπολεμική περίοδο κ οι σχέσεις νύφης κ πεθεράς. Ο τρόπος γραφής της πάντα βαθιά ανθρώπινος. Η πίκρα που διαποτίζει κάθε σελίδα δεν το καθιστά διασκεδαστικό ανάγνωσμα, όμως ποιος είπε πως η λογοτεχνία είναι χαλαρωτική; το ιστορικό πλαίσιο για άλλη μια φορά φτάνει μέχρι την μεταπολεμική Ελλάδα κ τα δεινά του εμφυλίου. Κυριαρχεί κ πάλι η μειονοτική θέση της γυναίκας, Η κακοποίηση που υφίσταντο, άλλες φορές λεκτική, άλλες ψυχολογική ή συναισθηματική. Σε κάθε περίπτωση η γυναίκα νιώθει ενοχές :για τον βιασμό της, την επιθυμία που ξυπνά στον άντρα, την εγκυμοσύνη της. Πάντα νιώθει ένοχη. Δέχεται στωικά τον σύζυγο που της επιλέγουν, τη συνεύρεση, τα χτυπήματα της μοίρας. Όμως στο βιβλίο αυτό ορισμένα πράγματα φαίνεται να αλλάζουν : υπάρχουν πρόσωπα που αντιτίθενται στην καθεστηκυία τάξη. Εγκαταλείπουν γονείς κ πεθερικά, παντρεύονται εκείνον που θέλουν ή δεν παντρεύονται καθόλου. Γυναίκες που λένε ότι ο γάμος δεν είναι πανάκεια κ διεκδικούν την ανεξαρτησία τους οικονομική ή συναισθηματική. Από την άλλη υπάρχουν κ κείνες που λιώνουν κ πεθαίνουν από έρωτα για έναν άντρα ανάξιο της αγάπης τους. Μια τοιχογραφία ανθρώπων σε έναν κόσμο που αλλάζει.

[Sofia Tzima · Rating 4 out of 5]

To βρήκα πολύ ευκολοδιάβαστο και καλογραμμένο (μου πήρε περίπου 2-3 μέρες παρά το μέγεθός του). Μου άρεσε ότι έμαθα κάποια πράγματα για την εποχή εκείνη, τα κοινωνικά ήθη εκείνης της γενιάς, πως ζούσανε μαζί οι πρόσφυγες με τους ντόπιους και πως επηρέαζαν τα πολιτικά δρώμενα τις ζωές τους, καθώς προχωρούσαν από την μία σύγκρουση στην άλλη, μέσα από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο μέχρι και τον εμφύλιο.. Παρότι το θέμα του δεν το λες και ελαφρύ, δε με ψυχοπλάκωσε, αντιθέτως είχε μια αισιοδοξία, ιδιαίτερα στις σχέσεις των γυναικών μεταξύ τους, της Σόνιας και της Αμαλίας, της Κατινούλας και της Αννίτας, πως η καθεμία έβρισκε το δικό της δρόμο στη ζωή μέσα από τους κανόνες, την καταπίεση και κακοποίηση που δεχόταν. Η πολύ περιγραφική γραφή της κ. Θεοδωρίδου με έκανε να νιώσω σχεδόν σαν να βλέπω το έργο να ξετυλίγεται μπροστά μου σε εικόνες. Ένα από τα βιβλία που μου άρεσε πολύ αυτό το καλοκαίρι.

[Bookish Bluestocking · Rating 4 out of 5]

Καλογραμμένο βιβλίο που έχει ως κεντρικό θέμα την ιστορία της Αιμιλίας, που το 1937 εγκαταλείπει την Αθήνα για να παντρευτεί σε ένα μικρό χωριό έξω από τη Θεσσαλονίκη και μαζί της ζουμε την κοινωνική πραγματικότητα της καταπίεσης και των αυστηρών ηθών που θέλει τη γυναίκα πολύ κατώτερη του άνδρα. Η ιστορία προχώρα και μας δίνει και μια εικόνα του πολέμου και του εμφυλίου και της αντιμετώπισης των εαμιτων και των ανταρτικων ομάδων που δεν ασπάζονται τον κομμουνισμό με σαφή προσπάθεια αποστασιοποιησης που όμως δεν επιτυγχάνει. Ενδιαφέρον βιβλίο και με αναφορές σε κοινωνία και ιστορία που θα με βάλουν να ψάξω παραπάνω.

[Maria Mk · Rating 4 out of 5]

Το πρώτο μου βιβλίο της Σοφίας Θεοδωρίδου. Διαβάζεται πολύ εύκολα, έχοντας ροή στα γεγονότα μαζί με τις παραθέσεις των ιστοριών των προσώπων. Οι ιστορικές πληροφορίες είναι τόσες όσες χρειάζονται ώστε να κατανοήσει κάποιος το κλίμα, την περίοδο κ τα γεγονότα χωρίς να κουραστεί. Τα αγγίζει όλα… ιστορικά κ κοινωνικά. Με εντυπωσίασε πολύ κ έχοντας καταγωγή από Μακεδονία με άγγιξε ιδιαίτερα η πολύπλευρη αυτή παρουσίαση.

[Ντίνα Βαρδάκα · Rating 3 out of 5]

Ωραία η γραφή της κ. Θεοδωριδου αλλά με προβλημάτισε το εξής. Ήταν ο κανόνας να είναι όλες οι πεθερές σκληρές και ακαρδες σχεδόν μέγαιρες και όλοι οι σύζυγοι τύραννοι χωρίς αισθήματα σχεδόν τέρατα. Έχω τις επιφυλάξεις μου. Ισως αυτό να συνέβαινε και να συμβαίνει ακόμη σε άλλους πολιτισμούς.

[Ευαγγελία · Rating 4 out of 5]

Σίγουρα δεν είναι ένα πρωτότυπο θέμα, αλλά ακολουθεί τη θεματολογία της πλειοψηφίας των βιβλίων της κ. Θεοδωρίδου. Μου θύμισε αρκετά το "Η νύφη φορούσε μαύρα". Καλογραμμένο, αγωνιώδες, ζωντανό.

[Vasw · Rating 5 out of 5]

5 ΑΣΤΕΡΑΚΙΑ!!ΤΕΛΕΙΟ!!

[Maria · Rating 4 out of 5]

Ωραίο βιβλίο!!! Αλλά σε κάποια σημεία κουράζει η πολλή περιγραφή.