چهار گفتار درباره‌ی زبان

by محمدرضا باطنی

Genres: Linguistics

132 pages, Paperback

First published January 1, 2008

Reviews

[محمد یوسفی‌شیرازی · Rating 4 out of 5]

این کتاب حاوی چهار گفتار درباب زبان‌شناسی است که همچون دیگر نوشته‌های محمدرضا باطنی، با بیانی شیوا و پرنکته و بدون پیچیدگی، برای مخاطب غیرمتخصص نوشته شده است. بااین‌حال، نباید پنداشت که سادگی بیان مطالب، نشانه‌ای است از پیش‌پاافتادگی و کم‌اهمیتی موضوع. واقعیت این است که تقریباً هر چهار مقاله دربردارندۀ نکته‌هایی درخورتوجه و خواندنی است.

در مقالۀ نخست، «زبان: ثمرۀ تکامل بشر»، باطنی نگاهی افکنده است به ویژگی تمایزبخشِ انسان، یعنی زبان، و با بهره‌گیری از نظریات زبان‌شناسان و روان‌شناسان و زیست‌شناسان، وجوهی از این قابلیت انسانی را بررسیده است. ازجمله موضوعات جالب‌توجهی که در این مقاله به میان آمده، مبحث زبان‌آموزی و چندوچون آن است.

مقالۀ دوم، «جامعه‌شناسی زبان»، یکی از بهترین منابعی است که تاکنون در زبان فارسی دربارۀ این موضوعِ بینارشته‌ای نوشته شده است. در این نوشتار، موضوعات گونه‌گون این حوزه به‌روشنی توصیف شده است؛ ازجمله: گونه‌های زبانی، رابطۀ زبان و ملیت، برنامه‌ریزی زبانی، پالایش یا تصفیۀ زبان، مسائل مربوط به خط.

سومین مقاله که عنوانش «تحلیل معنایی چند واژۀ محاوره‌ای (که، دیگه، آخه، ها)» است، به بررسی ظرافت‌های معنایی چند واژه در زبان گفتاری فارسی اختصاص دارد. به‌جرئت می‌توان گفت که تبیین و توصیف باطنی از این موضوع، در نوع خود، درخشان و مثال‌زدنی است و درخصوص معنی و کاربرد این کلمه‌ها، اطلاعاتی در اختیار مخاطب می‌گذارد که در هیچ واژه‌نامه‌ای نمی‌توان جُست.

عنوان مقالۀ چهارم چنین است: «مقایسۀ مقولات اسم در زبان فارسی و انگلیسی». در این نوشته، ویژگی‌های دستوری اسم در دو زبان انگلیسی و فارسی تشریح شده است. نویسنده از این رهگذر کوشیده است یکی‌دو اشکالی را که در کاربرد فارسی‌زبانان از زبان انگلیسی پربسامد است، ریشه‌یابی کند. علاوه بر اطلاعات دستوری و زبانی‌ای که در خلال این بحث دستگیر خواننده می‌شود، از این یافته‌ها می‌توان در برطرف‌کردن خطاهای زبانیِ فارسی‌زبانانی که انگلیسی می‌آموزند، استفاده کرد.

[bahar afsari · Rating 4 out of 5]

بسیار کتاب مفیدی بود. البته جز این هم انتظار نمی‌رفت. اشاره به موارد کاربردی و پرداختن به موضوعاتی که کمتر بهشون پرداخته میشه بدون داشتن تعصب معمول روی موارد زبانی از ویژگی.های این کتابه. گفتار آخر که برای من که در زمینه تدریس زبان انگلیسی به فارسی‌زبانان فعالیت دارم خیلی روشنگر بود. "چرا فارسی زبانان در یادگیری و کاربرد (حرف تعریف) the ، تا این اندازه با اشکال مواجه می‌شوند؟ "

[Soroosh Akef · Rating 4 out of 5]

مباحث این کتاب عموماً مواردی رو مورد بررّسی قرار داده که در کتاب‌های زبانشناسی دیگه زیاد بهشون بها داده نمی‌شه، از جمله زبان حیوان‌ها، جامعه‌شناسی زبان، تحلیل برخی واژه‌های محاوره‌ی فارسی و در قسمت آخر هم مقایسه‌ای اجمالی بین انگلیسی و فارسی داره که یکی از چالش برانگیزترین مباحث دستوری زبان انگلیسی برای فارسی زبانان رو هدف قرار میده.

[Ali Amiri · Rating 2 out of 5]

دو گفتار اول کتاب دربارۀ تکامل زبان و جامعه‌شناسی زبان بسیار پایه‌ای و قدیمی و ازاعتبارافتاده‌اند و خواندنشان برای کسانی که با بدیهیات زبان‌شناسی آشنا هستند، اتلاف وقت است. دو گفتار کوتاه پایانی کتاب برای اهل فن می‌توانند جالب باشند، اما چیز جدید و خاصی ندارند.

[Masoud Kazerooni · Rating 5 out of 5]

قلم آقای باطنی بسیار روان است. مباحثی کاملاً علمی را مطرح می‌کنند که آدم را به تفکر وامی‌دارد. زبان‌شناسان و علاقه‌مندان به زبان‌شناسی باید حتماً کتاب‌های ایشان را بخوانند.