De joodse zusjes Lien en Janny sluiten zich tijdens de Tweede Wereldoorlog aan bij het verzet - met gevaar voor eigen leven. In de bossen bij Naarden runnen ze samen een onderduik- en ’t Hooge Nest. Dat lijkt een veilige plek voor hun families en de overige onderduikers. Maar voor hoe lang?
Roxane van Iperen ontdekte in haar nieuwe woning allemaal verborgen ruimtes en vond daarin verzetskrantjes uit de Tweede Wereldoorlog. Ze werd nieuwsgierig naar het verhaal dat hier achter zat, ging op onderzoek uit en schreef een prachtige verzetsroman.
Aan het begin word je overrompeld door talloze namen, begrippen, jaartallen en situaties. Daar moest ik even doorheen. Maar eenmaal over de helft lees je dit boek zo uit. Het is onwijs knap hoe Roxane van Iperen met al haar research dit waargebeurde verhaal op papier heeft gekregen en hoe levensecht ze alles heeft weten te omschrijven. Het is ongelofelijk dat al deze mensonterende zaken écht zijn gebeurd. Ik heb weer een boel geleerd over de Tweede Wereldoorlog. Dit verhaal verdient het om verteld te worden.
PS Ik heb de gewone versie van 't Hooge Nest gelezen, niet die in makkelijke taal, maar ik kan de gewone versie niet vinden op Goodreads...?
It’s An amazing book. Beautifully written. Heartbreaking yet empowering. Some of the characters restore your faith in humanity. Would definitely recommend.
Een boek wat mij voor altijd bij zal blijven. Na het lezen van dit boek krijg ik een realistisch, hard beeld van de Tweede Wereldoorlog en het zo iets beter begrijp, vanuit het oogpunt van Nederlands Joodse Verzetstrijders dan. Er komen veel belangrijke namen in voor en heb ontzettend veel geleerd, er is duidelijk goed gebruik gemaakt van verscheidene bronnen. De enige opmerking die ik heb is dat er soms herhaling in voorkomt ‘het huis voelde als een klein Amsterdam’ of ‘Amsterdam is compleet verandert’ zijn zinnen die je meermaals leest. Maar herhaling legt ook nadruk op hoe belangrijk dit soort veranderingen zijn.
Mind-boggling, heart-breaking but an intensely important story. Zo erg. Nauwelijks te lezen. Niet te bevatten dat mensen elkaar dit aan kunnen doen. Doet pijn Dat mensen elkaar dit aan kunnen doen! En waarom? Omdat ze zich beter voelen dan anderen, die een ‘bedreiging’ vormen. Wat verbeelden zij zich? En wie lijkt toe of weg? wel heel goed om nou eens een chronologisch overzicht van de aanloop en de oorlog. Heel erg om het juist nu te lezen terwijl er zoveel gaande is in de wereld. When I tick 5 stars, it’s very good. But some like this one deserve ten or more.
In het begin moet je even door de feiten heen, maar daarna word je meegenomen in het leven van Janny en Lien, twee veerkrachtige vrouwen, en hun vrienden. Ik heb dit boek verslonden. Pijn in mn hart dat dit gebaseerd is op de werkelijkheid.
‘Het huis heette ’t Hooge Nest en was gelegen aan de Driftweg. Een heel groot huis met een groot terrein en een stuk bos, het liep bijna tot aan het water. Daar hebben we alle mogelijke avonturen met onze onderduikers beleefd die een mens mogelijkerwijze kan beleven.’
Janny Brandes-Brilleslijper
Het waargebeurde verhaal van twee Joodse zussen in het verzet, een onderduik villa in ’t Gooi en het onvermijdelijke verraad
Auteur:
Roxane van Iperen
(1976) is auteur en jurist. In 2016 verscheen haar debuutroman Schuim der aarde, waarmee ze de Hebban Debuutprijs won. In 2018 volgde 't Hooge Nest. Het werd bekroond met de Opzij Literatuurprijs 2019 en stond op de shortlist van de NS Publieksprijs 2020. In 2021 schreef Van Iperen het Boekenweekessay De genocidefax, verzorgde ze de 4-meilezing en publiceerde ze Brieven aan 't Hooge Nest. Voorjaar 2022 verscheen haar essay Eigen welzijn eerst, en in 2023 volgde haar nieuwe roman Dat beloof ik.
Wijze van lezen:
Recensie-exemplaar ontvangen van uitgeverij Rainbow in ruil voor mijn recensie.
Uitgeverij: Rainbow
Genre: non-fictie Tweede Wereldoorlog
Cover en flaptekst:
Een mooie foto van een statig huis in mooie sepia tinten. Een nieuwsgierig makende foto. Wat heeft het huis met dit verhaal te maken is de vraag die voorop staat.
De flaptekst is informerend en intens.
Mooie teksten:
Je leeft maar heel kort, maar een enkele keer
En als je straks anders wilt kun je niet meer!
Mensch, durf te leven!
Vraag niet elk minuut van je korte bestaan
Hoe hebben m’n pa en m’n opa gedaan
Hoe doet er m’n neef en hoe doet er m’n vrind
En wie weet, hoe of dat nou de wereld weer vindt
En wat heeft het fatsoen voorgeschreven
Mensch, durf te leven!
Je kop in de hoogte, je neus in de wind
En lap aan je laars hoe een ander het vindt
Hou een hart vol van warmte en van liefde in je borst
Maar wees op je vierkante meter een vorst
Wat je zoekt kan geen ander je geven
Mensch, durf te leven!
Dirk de Witte
‘Wanneer er gevochten moet worden, moet er maar gevochten worden. Je kunt jezelf niet ontrouw worden. Je kunt jezelf ook niets wijsmaken. We stonden ervoor. We hebben gedaan wat we moesten doen, wat we konden doen. Niet meer en niet minder.’.
Janny Brandes-Brilleslijper
Quote:
Gedeelte uit hoofdstuk Westerbork
Wanneer Lien op een namiddag over het kampterrein loopt op weg naar het strafgedeelte, moe en vies van het werk aan de batterijen en met samengeknepen ogen tegen de felle zon, ziet ze opeens haar vader in de verte in de mannenbarak zitten. Een donkere schaduw met gebogen schouders en een mager nekje. Ze denkt terug aan de tijd dat haar ouders nog naar de opera gingen, in Carré of in het Paleis voor Volksvlijt op het Frederiksplein, of in Flora aan de Amstelstraat. Dan kwamen ze ’s avonds thuis en leek vader tien centimeter gegroeid, met zijn kin omhoog en zijn borst naar voren. Toen hij De koopman van Venetië van Shakespeare had gezien, was hij zo onder de indruk dat hij Shylocks monoloog uit zijn hoofd leerde en te pas en te onpas in hun kleine bovenhuis declameerde:
En waarom? Omdat ik een jood ben! Heeft een jood geen ogen, geen handen, geen ledematen, geen zintuigen, hartstochten, genegenheden? Wordt een jood niet gevoed door hetzelfde voedsel, gewond door dezelfde wapenen, gekweld door dezelfde kwalen, genezen door dezelfde geneesmiddelen, verkild en verwarmd door dezelfde winter en zomer als de christen? Als je ons steekt, bloeden wij dan niet, als je ons kietelt, lachen wij dan niet, als je ons vergiftigt, sterven wij dan niet? En als je ons onrecht aandoet, zullen wij dan geen wraak nemen!
Terwijl ze staart naar de schim die van haar vader over is, realiseert Lien zich dat de grootste vernedering niet is dat hem zijn menselijkheid is ontnomen, maar de wetenschap dat hij het leed dat zijn familie wordt aangedaan waarschijnlijk nooit zal kunnen vergelden.
Het verhaal:
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn de twee joodse zussen Janny en Lien Brilleslijper actief in het verzet. Als het net zich rond hen begint te sluiten, moeten ze onderduiken. Ze komen terecht in 't Hooge Nest, een villa verscholen in de bossen van 't Gooi. Het huis zal onder hun leiding uitgroeien tot een van de grootste onderduikadressen in Nederland. Terwijl de laatste joden in het land worden opgejaagd gaat het leven van de onderduikers zo goed en kwaad als het gaat door, pal onder de neus van NSB-buren en nazikopstukken. Als het einde van de oorlog in zicht is, wordt het Nest verraden. Samen met de familie Frank belandt de familie Brilleslijper op het laatste transport naar Auschwitz.
Mijn leesbeleving:
Dit verhaal ging gelijk onderhuids en in mijn hoofd zitten. Nu ik het boek al een poosje uit heb resoneert het verhaal nog na in mijn hoofd en lijf. Roxane van Iperen heeft met dit verhaal een indringend beeldend en filmisch verhaal aan mij als lezer gepresenteerd. Ik las dit verhaal niet ik was er onderdeel van. Hoewel ik de Tweede Wereldoorlog niet heb meegemaakt bevond ik me in die tijd door dit verhaal.
Ik voelde de continue dreiging, de angst, de radeloosheid, het verdriet, de moedeloosheid, de mensonterende honger, de reducering van mens naar slechts een registratie nummer. De waanzin, en dat is niet eens een woord dat mijn gevoel totaal uitdrukt, van een heerschap die een volk kon breken en niet stopte met vernederen, verbannen en wegvagen ervan.
Ik heb een haarscherpe indruk gekregen van het leven in de Tweede Wereldoorlog. De alles verterende en verwoestende angst voor ontdekking, enkel omdat je je medemenselijke hart liet spreken. Je leven in de waagschaal zetten om anderen te helpen. Een veilige en warme plek bieden. Goed verscholen.
Veiligheid die toch verdween door kwaadwillenden. Het huis dat alleen achterbleef. Die de stemmen hoorde verstommen, de voetstappen van hen die er woonden nooit meer hoorde, die nooit meer warmte, geborgenheid en rust kon bieden aan hen die dat zo nodig hadden.
En dan die gruwelijke finale die enkel begint met de titel De laatste trein. Dat komt keihard pijnlijk binnen. Mensen die je hebt leren kennen, mede door de gedetailleerde schrijfwijze van de auteur, die zomaar een enkele reis naar de hel kregen. Bestemming niet bekend enkel afgevoerd gelijk as vee.
En dan is daar de bevrijding, de redding. Maar de oorlog is daardoor niet uit de mensen verdwenen. Die folterende pijn die generaties lang nog door zal etteren. Het bittere besef dat velen niet terug keerden. Geliefde dierbaren of anderen die je leerde kennen. Rauw en hartverscheurend.
Oorlog zou niet mogen. Hebben we ervan geleerd,? Als je nu naar de wereld kijkt denk ik van niet. Opnieuw het stelen van iemands vrede, hun veilige woonplek, etnische haat, de drang naar totale macht en vernietiging. Houd toch op. Ieder mens is een parel in Gods hand; ongeacht kleur, etniciteit, geloof, levensovertuiging. Een utopie? Ik houd hoop op wereldwijde vrede.
Mijn mening:
Ik geef 5 sterren.
Een realistische en prima opbouw. Een beeldende en filmische schrijfstijl. Je bent als lezer overal bij. Dit verhaal gaat in je hoofd en hart zitten. En verdwijnt niet na het lezen. Je leert de personen in dit boek uitermate goed kennen.
Naast spanning en huiveringwekkende gebeurtenissen leer je ook heel veel over muziek, de cultuur, taal en het leven van Joodse mensen. Dat is zo mooi en waardevol. De plot is naast hartverscheurend ook ongelooflijk mooi. Zij die achterbleven leven verder in de harten van hen die van ze hielden. Dit epos laat hun stemmen weer klinken en laat de lezer kennismaken met hun waardevolle levens. Opdat wij nooit vergeten.
Ik lees graag meer van Roxane van Iperen. Ik hoop dat dit boek nog vele lezers mag bereiken.
Dit is een hertaling van 't Hooge Nest van Roxane van Iperen in makkelijke taal. Jet Doedel heeft de tekst ingekort en bewerkt; de publicatie maakt deel uit van de Leeslicht-reeks van Uitgeverij Eenvoudig Communiceren. Deze uitgeverij stelt zich ten doel om literaire en informatieve werken voor een breder publiek toegankelijk te maken. Ik las deze versie in het kader van een online leesclub die ik als vrijwilliger bij de bibliotheek begeleidde, met NT2-taalleerders als deelnemers (NT2 betekent: Nederlands als Tweede Taal).
Om eerlijk te zijn had ik van tevoren niet verwacht dat deze bewerking mij zou raken. Ik had de originele versie van ‘t Hooge Nest nog niet gelezen, maar ander werk van Roxane van Iperen wel. Daarom weet ik van haar dat zij heel mooi kan schrijven – zij gebruikt veel mooie, maar ook wel moeilijke en lange woorden en zinnen. Mijn verwachting was dat de hertaling van Eenvoudig Communiceren te feitelijk zou zijn en dat de pijnlijke gebeurtenissen en de emoties in het verhaal niet duidelijk zouden overkomen. Maar ik had ongelijk: er waren veel momenten waarop de deelnemers en ik even moesten slikken na wat we net hadden gelezen. De vreselijke behandeling van de Joden door de Duitsers, maar ook van de Nederlanders die de Duitsers hielpen – we waren er vaak stil van.
Zie mijn volledige boek- en leesbespreking op mijn blog
Dit is zo'n boek dat thuis hoort in het collectief geheugen. Dat door iedereen gelezen zou moeten worden om ons keer op keer te laten doordringen wat er tijdens WO2 is gebeurd. Een verhaal dat vertelt moet blijven worden.
Een verhaal dat weer eens pijnlijk duidelijk maakt hoe punctueel het Nederlandse systeem van joden transporten heeft gewerkt, zonder dat de Duitsers daar nou echt om moesten vragen. Hoe pijnlijk duidelijk er wordt benadrukt dat ons kleine land het grootste aantal Joden heeft laten oppakken en heeft af laten voeren. De vele premiejagers die Joden die ondergedoken zaten hebben verraden.
Gelukkig was er een hand vol Nederlanders die wel in verzet kwamen en er alles aan deden om de vervolgingen te voorkomen.
Een boek dat het leven van de joodse zussen Janny en Lien reconstrueert. Twee jonge vrouwen die ondanks hun Joodse afkomst in verzet kwamen. Het is een verhaal van hoop en van dapperheid maar ook intens lijden en verdriet. Roxane van Iperen heeft met dit verhaal een meesterwerk geschreven.
Dit is zo een boek dat ik de laatste jaren wel eens zag liggen en er goede verhalen over hoorde. Toen ik het boek zag liggen bij een vriendin moest ik het nu maar eens ter hand nemen en lezen. Van Iperen is zonder twijfel enorm diep in dit verhaal gedoken, door dat ze in t Hooge Nest ging wonen kwam dit verhaal op haar pad en door veel goede research is ze op dit onwaarschijnlijk bizarre verhaal gestuit.
Eén verhaal dat je niet verzint en dat qua onmenselijkheden geen gelijken kent, het verslag van de gruwelijkheden is vreselijk om te lezen. Na het lezen van dit boek snap je goed hoe erg die oorlog geweest is. Maar zo een bijzonder verhaal en al die goede research zorgt er voor dat het boek sowieso interessant is maar niet dat het perse heel goed geschreven is. En dat is het in mijn ogen niet. Gewoon prima geschreven zonder dat het echt fantastisch is.
Indrukwekkend hoe de schrijfster jarenlang onderzoek en waargebeurde gebeurtenissen heeft samengebracht tot een aangrijpend boek met sterke verhaallijn.
It took me a few chapters to get into this book. “‘t Hooge Nest” is not a standard historical novel, but a meticulously researched piece of investigative journalism.
But in the end, that factual reconstruction of the lives of the Jewish sisters Lientje en Janny during World War II has moved me more than any historic fiction book about that era has ever done.
“t Hooge Nest” is both the most harrowing story about the darkest aspects of humanity - including how immensely the Dutch let their own people down - as well as a beautiful tribute to the amazing courage and fighting spirit of the family Brilleslijper. Their story - and how it was told by Roxane van Iperen - has touched me deeply and will stay with me for a long time.