بگذارید میترا بخوابد

سه‌گانه‌ی فراموشی #2

by کامران محمدی

«بگذارید میترا بخوابد»، رمانی روان‌شناختی است. به این معنا كه نویسنده‌اش بیش از هر چیز، در جست‌وجوی تحلیل روانی آدم‌هایش است. آدم‌هایی كه وجه مشترك زندگی‌شان، عشق، خیانت و فراموشی است. رمان دست‌كم از سه خط داستانی متقاطع تشكیل شده كه می‌توان در هر یك، حضور یكی از این عناصر را پررنگ‌تر دانست: ماجرایی در گذشته كه زندگی خواهر و برادری به نام ایوب و ماریا را تحت تاثیر قرار داده و فراموش شده است، ماجرای عشقی ماریا و هیوا و ماجرای رابطه‌ی همزمان ایوب با سه زن به نام‌های ستاره، شهرزاد و میترا كه خیانت، محتوای اصلی‌اش است. «كامران محمدی» این سه داستان را به صورت درهم‌تنیده و غیرقابل تفكیك روایت می‌كند، به گونه‌ای كه رمان، به صورت شبكه‌ای از روابط این شش نفر ساخته می‌شود. این ساختار شبكه‌ای از جمله برجستگی‌های «بگذارید میترا بخوابد» محسوب می‌شود، چرا كه خواننده را مثل تار عنكبوت، لابه‌لای خطوط متقاطع خود گیر می‌اندازد.



از دیگر ویژگی‌های روایی «بگذارید میترا بخوابد»، زاویه‌ی دید دانای كل محدود به فرد است كه در ایران، در شرایطی كه تقریباً همه‌ی نویسندگان از زاویه‌ی اول شخص استفاده می‌كنند، منحصربه‌فرد محسوب می‌شود. این شكل روایت به نویسنده اجازه می‌دهد شخصیت‌هایش را به طور كامل تحلیل كرده و در موقعیت‌های متفاوت، مثل یك جراح، ذهن‌شان را زیرورو كند. فصل‌های كوتاه، زبان سرد و سرراست، دیالوگ‌های بسیار و ضرباهنگ تند، در تركیب با زاویه‌ی دیدی كه در ادبیات داستانی امروز ایران، نایاب است، «بگذارید میترا بخوابد» را به رمانی خوش‌خوان و جذاب تبدیل كرده است. به ویژه آن كه رمان، قصه‌محور است و روابط علت‌ومعلولی رویدادهای اصلی‌اش، لذت خواندن یك داستان پرفرازونشیب را نیز فراهم می‌آورد.



قصه‌ی «بگذارید میترا بخوابد»، در واقع سه روز از زندگی ایوب و ماریاست؛ همان طور كه قصه‌ی رمان اول نویسنده، «آن‌جا كه برف‌ها آب نمی‌شوند» هم سه روز از زندگی روژیار و ریبوار را روایت می‌كرد. اما محمدی در این رمان هم با استفاده از فلش‌بك، گستره‌ی زمانی داستانش را افزایش داده، گذشته را نیز وارد ماجرا می‌كند. گذشته‌ای بسیار تلخ از دوران كودكی این خواهر و برادر كه به روزهای نخست جنگ مربوط می‌شود...



از یك زاویه‌ی دیگر، «بگذارید میترا بخوابد» را می‌توان رمانی زنانه یا به عبارت بهتر، «زن‌محور» دانست. محمدی كه در رمان نخستش توجه خاصی به دنیای زنان نشان داده بود، در این رمان، با تمركز بر زندگی چهار زن (ستاره، شهرزاد، ماریا و میترا) با شخصیت‌ها و رفتارهای كاملاً متمایز، رمانی خلق كرده كه محورش، بیش از مردان، زنانند. این نكته وقتی اهمیت بیش‌تری می‌یابد كه بدانیم رمان در مجموع، شش شخصیت اصلی دارد كه رابطه‌ی زن‌ها با هم، بیش از رابطه‌شان با مردهای قصه، در ساختار طرح و پیشبرد داستان، اهمیت دارد. تفاوت این چهار زن با یكدیگر نیز از جمله جنبه‌های جالب و قابل توجه داستان است و نشان می‌دهد نویسنده، زن‌های قصه‌اش را جدی گرفته است. علاوه بر این، مادرِ ایوب و ماریا را نیز باید به این جمع چهارنفره اضافه كرد كه اگرچه شخصیتی فرعی است، اما قهرمان دو فصل محوری و تاثیرگذار كتاب محسوب می‌شود و در كلیت طرح، نقشی تعیین‌كننده دارد. حتی در نام رمان نیز این زن‌محوری دیده می‌شود؛ همان طور كه شیوه‌ی روایت محمدی در هر دو رمانش، تمركزگریز است و از این نظر می‌توان هر دو را متن‌هایی زنانه نامید.



درواقع «بگذارید میترا بخوابد» با این دیدگاه، رمانی است كه یك نویسنده‌ی مرد با رویكردهای روان‌شناختی، درباره‌ی افكار، احساسات و رفتارهای زنان نوشته است و از این نظر، پدیده‌ی قابل توجهی است.

Genres: Novels

130 pages, Paperback

First published January 1, 2009

Reviews

[Mohammad Javad · Rating 3 out of 5]

همیشه تداعی خاطره ها از خود خاطره ها دردناکتر و زجرناکتر اند.
یک اتفاق تلخ مستقلا اندوهناک است اما اگر شاهد آن باشی که تداعی و تاثیر آن اتفاق در آینده چه چیز هولناکی را رقم میزند،....... هنوز واژه ای برای انتقال حس آن بوجود نیامده است.
اگر نویسنده دست به خودسانسوری نمی زد و پایانش را آنقدر خراب نمی کرد بخاطر همان فصل سکوت مستحق پنج ستاره بود.

[Fahimeh · Rating 2 out of 5]

بین داستان نویسهایی که ادعای مدرن بودن و نوع دیگر بودن دارند و نویسندگان رمان عشقی تفاوت خاصی نیست جز اینکه گروه دوم دیگه ادعاشون نمیشه .واقعا داستانهای بلند ایرانی داره دق مرگم میکنه دریغ از یک داستان خوب
حداقلش این بود که این کتاب آغاز و پایان داشت و برخلاف بقیه کتابها با چالش پایان لنگ در هوا روبرو نبودم.

[Mahsa · Rating 3 out of 5]

باخودم فکر میکنم چه گذشته ای پشت هر خیانت هست؟
چه ناخودآگاهی آروم آروم شخص رو به سمت خیانت هدایت میکنه؟
چه نیازی و چه حسی؟
چه فریادهایی برای شنیده شدن....

نمیدونم جهت این مسیر رو باید چطور نوشت؟
از عشق تا خیانت؟
یا... از خیانت تا عشق؟
ممکنه در خیانت، عشق اتفاق بیفته؟
ممکنه بعد از خیانت، هنوزم عاشق بود؟
این خیانت که داره هرروز بیشتر و بیشتر توی قلب آدم های بیشتری ثبت میشه و جای پای خودش رو میذاره، چه سرانجامی توی قلب و روح آدما خواهد داشت؟
نکنه سالها بعد، عشق و خیانت رو همراه هم بنویسند؟

اینجا و با این کتاب از زاویه های مختلف خیانت خوندم و... گیجم.
امروز، بیست فروردین نود و هشت...

[Pooya Kiani · Rating 2 out of 5]

شاید بیش از هرچیز، روانشناس بودن نویسنده در این اثر هویداست. و خصوصا روانشناسی دو جنس مرد و زن به کرات تکرار میشه و کتاب در مجموع اثر قابل قبولیه. و اگرچه گزاره های تامل برانگیز و تعیین کننده ی خط مشیزیاد استفاده شده، بوی شعار نگرفته و این برای آقای محمدی بسیار جای تبریک داره. رئالیسم اثر تا حدی جای بحث داره و همچنین فضاسازی ها در عین استفاده ی زیاد از مکانهای متفاوت، اصلا پرداخت شده نیست. در نهایت از نظر محتوی اثر قابل قبول و از نظر فرم نیمی خوب نیمی ناپخته است به نظر من.

[Mitra · Rating 1 out of 5]

کسشعر ترین کتاب ممکن. پر از جملات کلیشه ای. یه کتاب با فاز نوجوون های تازه به دوران رسیده. سعی میکند خیلی خارجی و مدرن و هندی باشد ولی ریده‌.
ایییینقدر مردانگی و زنانگی رو به مزخرف ترین و کلیشه ای ترین و سطح پایین ترین حد ممکن میرسونه که من جملات کتاب رو برای دوستام میخوندم و شدت جنسیت زدگی، زن ستیزگی و سنتی و عقب موندگی پشمامون ریخته بود.
وای به حال جوون هایی که این رمان هارو میخونن و روابط و افکار و رفتارشونو از روی این کتاب ها الهام میگیرن.
نویسنده اش یه شارلتان به تمام معناست.
.
خجالت میکشم کتاب رو توی کتاب خونه نگه دارم، و روم نمیشه به کسی هدیه بدم. حتی از اینکه کتاب رو بفروشم احساس بی مسئولیتی میکنم که دارم همچین چرندیاتی پخش میکنم.
احتمالن بسوزونمش.
نخرید.

[Bahareh Sharifi · Rating 1 out of 5]

سعی نویسنده بر این بوده است که اثری شاید روانشناسانه خلق کند که باید گفت به هیچ وجه در این امر موفق نبوده است. با اینکه نویسنده تلاش کرده است تا تاثیر حادثه ای در کودکی را بر ذهن شخصیت هایش نشان دهند ولی این تلاش نتیجه ای در پی نداشته است. تاثیری که آن حادثه بر روی ذهن ماریا گذاشته است اینقدر قدرت داشته که او را پنج سال از همسرش دور نگه داشته است. چنین تاثیری با یک جلسه نصفه و نیمه با روانشناس و دانستن اینکه همسرش به او خیانت نمی کند اصلا نمی تواند دلیل قانع کننده ای برای تحول ماریا باشد.
نویسنده در این کتاب که بیشتر بر محور زنان می چرخد با تکرار جمله ای مثل" چرا مردها اینجوری اند؟" از زبان شخصیت های زنش نشان داده که او هم چیز زیادی درباره زن ها نمی داد. بنابراین داستان تبدیل به روایتی متفاوت از داستانی کلیشه ای شده است که حتی نوع متفاوت روایت داستان هم نتوانسته داستان را جذاب کند. این کتاب را می توان در یک جمله کلیشه ای خلاصه کرد که همان ماجرای عاقبت خوب برای آدم خوب و عاقبت بد برای آدم بد است.
و سوالی که ذهن من را به شدت مشغول کرده اسم داستان است. بگذارید میترا بخوابد؟؟

[Morteza Bahrami]

به جای نویسنده شرمنده شدم از این به اصطلاح داستان. خیلی ها درست به همین دلیل که می ترسند حاصل چنین آبکی و کلیشه ای و بدون ژرفا شود، دست به قلم نمی شوند.

[Benyamin · Rating 5 out of 5]

بگذارید میترا بخوابد
چهار چوبی اجتماعی برای "خیانت"
این داستان ، داستانی ست قابل تامل و تاثیر گذار.خیلی وقت بود که کتابی از ادبیات معاصر داستانی ایران که بشه اونو اثری کامل دونست نخوانده بودم.نمیدونم دقیق باید از کدوم نظر این کتابو مورد بررسی قرار داد چون هم از لحاظ روانشناختی و هم از لحاظ ساختاری اکثره اصول رو رعایت کرده.
از نظره سبک با داستانی "مدرن و همچنین رئالیسم" روبه رو هستیم.زاویه دید "سوم شخص دانای کل"ه. شخصیت های داستان چند بعدی هستند و خیلی از بخش های داستان مربوط به تناقض بین بعد های مختلف شخصیتی چه درونی و چه بیرونیه.
نویسنده برای اینکه بتونه چهار چوبه روایتی به داستان ببخشه اونو بخش بخش کرده و حتی از لوکیشنهای مختلف استفاده کرده.
داستان خطه روایتی مستقیم نداره بلکه بصورت لایه لایه روایت شده. درونه بخش های داستان ، داستانک هایی وجود داره که در آخره داستان به هم وصل می شن.
یک نکته مثبت کتاب وجود پایان باز به همراه شخصیتهای پویاست که ذهنه خواننده حتی تا چند روز بعد هم درگیرش می مونه.
به طوره کلی می شه گفت یک اثریه که می شه به بقیه پیشنهادش کرد.

[Fatishaah · Rating 3 out of 5]

همون چیزایی که حرف زدن ازشون سخته،چیزایی ان که باید ازشون حرف زد.
*********
مردها همه چیز را به زن شان می گویند،جز چیزهایی که زن ها مایل اند بدانند.
************
زن ها وقتی مهربان اند،غیر قابل تحمل می شوند.
*****************
مردها عاشق عذاب وجدان اند.شاید چون همواره گناه کارتر از زن ها بوده اند یا شاید عذاب وجدان ساده ترین راه برای رسیدن به آرامش است،فرایندی ناخودآگاه برای شست و شوی ذهن که لذت را با عذاب آغشته می کند تا بد بودن راحت تر شود.
*************
همیشه گفته بودم خیانت یعنی پایان زندگی،بدون بحث.

[Setareznd · Rating 4 out of 5]

binazir dar be tasvir keshidane ehsasate zanan!!!!
ketabe ravanshenakhti va ghabele ta'amoliye...:)

[Nazhin Safavi · Rating 4 out of 5]

روايت حالات دروني اين چهار زن بازيگر داستان، از سوي نويسنده ( اقاي كامرانً محمدي( بسيار جالب است
زن نباشي و بخواهي از ديد و درك زن بگويي كار أساني نيست