Platerówki? Boże broń! Kobiety, wojna i powojnie

by Olga Wiechnik

– Żeby tylko wrócić. Czy to dzięki diabłu, czy Stalinowi, nieważne, żeby tylko wrócić, powtarzałam w myślach. I dodawałam: żeby się najeść, żeby mnie już pluskwy nie gryzły – wspomina Ada, żołnierka Samodzielnego Batalionu Kobiecego im. Emilii Plater, jedynej takiej formacji w historii polskiego wojska.

Ada, jak tysiące innych dziewcząt wywiezionych podczas II wojny światowej na Syberię, żeby wrócić do domu, zgłosiła się do tworzonej od 1943 roku w ZSRR armii Berlinga. Kobiety w tym "ludowym" Wojsku Polskim nosiły moździerze, obsługiwały cekaemy, dowodziły męskimi oddziałami liniowymi, były spadochroniarkami, snajperkami i zwiadowczyniami. Po wojnie, zapomniane i uciszane, miały „kupić sobie fartuszek” i "rodzić wspaniałych synów". W PRL-u ich przeżycia dopasowano do propagandowej wizji historii, a współcześnie zmanipulowano je w ramach obowiązującej polityki historycznej.

– Platerówki pod każdym względem nie spełniają oczekiwań wobec tego, co powinna robić kobieta – mówi historyczka Dobrochna Kałwa. – Platerówki rozwalają system.

Genres: History, Nonfiction

304 pages, Paperback

First published January 25, 2023

Reviews

[Krysia o książkach · Rating 4 out of 5]

Najsmutniejszą częścią tej książki jest to, że sto lat minęło a my jesteśmy w tym samym miejscu i toczymy te same dyskusje jeśli chodzi o prawa kobiet.

[☆ Iga ☆ · Rating 4 out of 5]

Bardzo, bardzo się cieszę, że ta książka powstała. Podobnie jak "Posełki" pokazuje zapomnianą część historii. Cenna lektura.

[Maria]

Bardzo rzetelna książka - z punktu widzenia kogoś, kto o Platerówkach nie słyszał, a nawet - kogoś, kto średnio orientuje się w tematyce historii polski XX wieku (z naciskiem na lata 40 i 50), to będzie doskonała pozycja. Bardzo szeroko zakrojone tło, które jednak nie przyćmiewa głównych bohaterek - i jak wspaniale jest móc mówić "bohaterek" i mieć w głowie szereg nazwisk, a nie tylko nazwę Batalionu! Wspaniałe, chociaż dogłębnie smutne i bardzo trudne fragmenty dzienników, listów, zapisów rozmów; bardzo długo będę myśleć o losie tych wszystkich ludzi (bo, mimo że to książka głęboko osadzona w historii kobiet, nie polaryzuje, tylko wypełnia i łączy). Autorka z wielką empatią podeszła do tego tematu. Mnie osobiście najbardziej podobały się końcowe rozdziały, poświęcone recepcji Platerówek od razu po wojnie, w latach 90 i dzisiaj

[Anna Gotowska · Rating 5 out of 5]

Jestem zakochana w książkach Olgi Wiechnik.

To jak w swoich reportażach historycznych potrafi ożywić liczne bohaterki, oddać im głos nie infantylizując, pokazać szersze tło i wspólne motywy towarzyszące ich losom nie tracąc z oczu indywidualnych historii, nie popadając też w łatwy w opisywanych okolicznościach patos: to jest naprawdę coś wielkiego.

To kolejna po "Posełkach" wielka pozycja herstoryczna, uparcie odkłamująca, odczarowująca patriarchalne narracje i wyszarpująca przestrzeń dla opowieści o kobietach - ich codzienności, heroiźmie, krzywdach. Empatyczna, uczciwa książka, oddająca sprawiedliwość losom Platerówek.

W S P A N I A Ł A

ps. No i oczywiście TYTANICZNA praca przy zbieraniu i weryfikacji materiałów, nieustająco PODZIWIAM.

[amelia ʚïɞ · Rating 4 out of 5]

Książki takie jak te pokazują tylko jak bardzo polska podstawa programowa - i ci, którzy ją tworzą - nienawidzi kobiet. Do tego stopnia, że na lekcjach historii, czy to w szkołach podstawowych, czy średnich pomija się opowieści o kobietach, które często zrobiły więcej w ramach walki o swój kraj niż mężczyźni. Nie wydaje mi się, żeby kiedykolwiek udało mi się usłyszeć na lekcji chociażby wzmiankę, o którejkolwiek z kobiet, których historie można znaleźć w tej książce. Wielka szkoda, bo są one naprawdę bardzo wartościowe - czasami bardziej niż te o mężczyznach.
Mimo, że ta książka nie jest idealna, a momentami brakowało mi tutaj głosu autorki, który mógłby pewne kwestie nieco rozwinąć albo skomentować, to i tak uważam że jest ona naprawdę dobra. Historie tych kobiet są bardzo inspirujące (nawet współcześnie) - wszystkie je bowiem wyróżniała szczególna siła i zawzięcie o życie swoje i wszystkich dookoła.
Niezwykle wartościowa i niezwykle ważna.
Czytajcie.
-------------------
Books like these only show how much the Polish core curriculum - and those who create it - hate women. So much so that history lessons, whether in elementary or secondary schools, omit stories about women, who often did more to fight for their country than men. I don't think I've ever managed to hear at least a mention in a lesson of any of the women whose stories can be found in this book. This is a great pity, because they are really very valuable - sometimes more so than those about men.
Even though this book is not perfect, and at times I missed the author's voice here, which could have elaborated or commented a bit on certain issues, I still think it is really good. The stories of these women are very inspiring (even contemporaries) - as they were all distinguished by their particular strength and fierceness for their lives and the lives of everyone around them.
Extremely valuable and extremely important.
Read.

[Karol Kollinger · Rating 5 out of 5]

Wywiezione na Syberię (wg Sowietów - ewakuowane). Nie zdążyły do Andersa, lecz wkrótce nadarza się nowa szansa - powrotu do ojczyzny w szeregach wojska polskiego, w armii Berlinga. Ale wojsko to przecież nie miejsce dla kobiet... A jednak, będą ginąć pod Lenino, dowodzić mężczyznami, spróbują przedostać się przez Wisłę, by wesprzeć powstańców w Warszawie... W Sielcach nad Oką powstanie bowiem Samodzielny Batalion Kobiecy im. Emilii Plater. Wrócą jednakże do Polski jako te, które nie poznały realiów okupacji, nierozumiejące też aresztowań żołnierzy AK; postrzegane jako przedstawicielki sowieckiej władzy, witane chłodno.
"- Polka czy tylko mundur polski? - słyszy podporuczniczka Ada Mucha od napotkanego cywila. Inny dziwi się, że tak szybko nauczyła się mówić po polsku."
Życie po wojnie nie będzie dużo różowsze i nie takie, jak ukazane w "Rzeczypospolitej babskiej". Druga część książki to prawdziwa historia m.in. Platerowa i jego mieszkańców, ale też opowieść o walce o prawdę, już w wolnej Polsce.
"《[...] - Cześć baba! - zaczął Mateusz. - Właśnie przeczytałem książkę i z niej dowiedziałem się, że byłaś prostytutką. Moja babcia jest emerytowaną k*rwą spod Lenino...》".
Mega ciekawy reportaż historyczny, którego lekturę bardzo polecam!

[aniela_heiboki · Rating 5 out of 5]

Świetny reportaż w każdym calu! Bardzo dużo znaczy dla mnie wiedza zdobyta, za pomocą tej książki. Ponad to emocjonalnie wywarła na mnie swoje piętno.

[Klaudia · Rating 5 out of 5]

Pierwszy raz w życiu dowiedziałam się o Platerówkach, dzięki tej książce. Ta książka i historie tych kobiet powinny być bardziej nagłaśniane.

[Anna Cała · Rating 5 out of 5]

Bardzo ważna książka. Wspaniale, że powstała.

[Suzie]

Nie wiem jak to ocenić
Na początku czytało się super później już bylo ciężko

[``ola · Rating 5 out of 5]

warte każdego zdania i każdej złotówki

[booklegarda · Rating 4 out of 5]

Jeśli mogłabym przeprowadzić jedną reformę nauczania, to przeznaczyłabym więcej przestrzeni w podręcznikach na ważne dla historii kobiety.

Moje jedyne zastrzeżenie to forma- wydaje mi się, że lepiej bym przyswoiła losy bohaterek poznając je po kolei i w całości. Autorka zdecydowała się na przeplatanie narracji i stałą linię czasową- szanuję i doceniam tę decyzję, natomiast myliły mi się różne historie Platerówek.

[Magdalena]

Jak czytam o historii kobiet w Polsce to budzi się mój female rage

[Yopeusz · Rating 4 out of 5]

4.5

[Magda · Rating 4 out of 5]

Świetny reportaż!

Nie wiem co tu jeszcze dodać ale na pewno sięgnę po drugą książkę autorki.

[Justyna Amelia Apolonia · Rating 5 out of 5]

Bardzo dobry reportaż, zostawia mnie z wieloma emocjami i przemyśleniami.