Dwaasheden: een selectie uit Honderd dwaasheden

by Simon Carmiggelt, Peter van Straaten (Illustrator)

166 pages, Paperback

First published January 1, 1976

About the author

Simon Carmiggelt (1913-1987) groeide op in zijn geboortestad Den Haag. Hij begon als journalist, aanvankelijk bij Het Vaderland, in 1932 bij Vooruit, de Haagse editie van het socialistische dagblad Het Volk, als toneel- en filmrecensent. Daar begon hij Haagse ‘cursiefjes’ te schrijven, onder de titel ‘Kleinigheden’.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog raakte Carmiggelt via vrienden in Amsterdam betrokken bij het illegale blad Het Parool, waar hij instond voor de productie en de verspreiding. In het laatste oorlogsjaar was hij ook redacteur.

Na de bevrijding kreeg Carmiggelt bij Het Parool de leiding over de kunstrubriek. Vanaf oktober 1946 publiceerde hij weer zijn korte verhalen, aanvankelijk drie keer per week, later elke dag, die hij ondertekende met zijn nom de plume Kronkel. Tot zijn dood in 1987 verschenen er ruim 10.000. Hiervan koos hij er jaarlijks vijftig uit die hij in boekvorm publiceerde bij uitgeverij De Arbeiderspers. Hij las zijn verhalen ook voor, eerst voor de Vara-radio, later ook voor de Vara-televisie. Zijn populariteit nam zeer toe en bleek blijvend. In 1961 ontving hij de Constantijn Huygens-prijs en in 1974 de P.C. Hooft-prijs voor zijn gehele oeuvre.

Reviews

[Anja Declercq · Rating 5 out of 5]

Van het beste van Carmiggelt met tekeningen van Peter van Straaten.

[José Van Rosmalen · Rating 4 out of 5]

In 1946 bundelde Simon Carmiggelt ‘100 dwaasheden’ in een bundel. Toen was Carmiggelt nog geen landelijk bekende schrijver. In 1976 was hij dat wel, mede dankzij zijn wekelijkse tv-optreden. In dat jaar verscheen een selectie van de vroegere bundel, deze keer met tekeningen van Peter van Straaten die een fan was van het werk van Carmiggelt. De ruim 100 tekeningen bij de verhalen vormen een essentieel onderdeel van de bundel. De columns zijn meer humoristisch en minder melancholisch dan het latere werk. Drie verhalen zijn in de oorlog in het toen illegale Parool verschenen. Deze zijn in het midden van de bundel opgenomen. Het verhaal ‘ Hongerwinter’ beschrijft de honger en de kou en ook de onderlinge jaloezie op het laatste restje eten dat mensen voor elkaar verborgen wilden houden. Het verhaal ‘der Paul’ gaat over een Duitse Wehrmacht-soldaat die een fiets van een jonge vrouw vordert, een ander woord voor stelen, maar dan gerechtvaardigd door het regime. In het verhaal ‘Warum denn’ beschrijft Carmiggelt ook zijn eigen gevoel als hij op straat wordt aangehouden door Duitse militairen en ziet hoe anderen in een overvalwagen worden meegenomen. In het verhaal ‘schoenen’ gaat het over een buurman die in de hongerwinter schoenen van Carmiggelt heeft gestolen en later weer poseert als de brave en joviale burger. Het vernislaagje van beschaving gaat onder de extreme omstandigheden van de oorlog bij veel mensen verloren.
Het motto bij het tweede deel van de bundel is ‘het leven gaat verder’. Zo kort na de oorlog moest er ook weer gelachen kunnen worden. Humor is vaak verdrongen pijn.
De bundel is in groot formaat uitgebracht, zodat de tekeningen van Peter van Straaten goed tot hun recht komen. Hij verzorgde daarnaast ook het voorwoord waarin hij vertelt dat hij als jongen de oorspronkelijke bundel had stukgelezen.
Dit hoort tot de beste bundels van Carmiggelt.

[Frank · Rating 4 out of 5]

Vroege kronkels, die soms wat ‘overwritten’ aandoen vergeleken bij het latere werk. Grappig om te zien dat de aanspreekvorm ‘ge’ in deze tijd (de jaren 40) nog zo gemeengoed was, in ieder geval in schrijftaal (en geschreven spreektaal), dat Carmiggelt die zonder mankeren en zonder ironische bijbedoeling kon gebruiken. En ook dat hij het blijkbaar niet nodig vond dat voor een heruitgave in de jaren 70 aan te passen.
De tekeningen bij die heruitgave zijn van Peter van Straaten, en hoe goed die ook zijn, ze zijn volstrekt overbodig. Eigenlijk lees ik de Kronkels liever zónder tekening erbij. (Net zoals Van Straaten de teksten van Carmiggelt niet nodig had om prachtige tekeningen te maken.)

[Stef Smulders · Rating 4 out of 5]

Verzameling van het vroege werk, van voor en direct na de oorlog. Luchtiger dan het latere werk en nog niet zo sterk in karaktertekening en zonder melancholieke ondertoon. Uitzondering zijn de sombere oorlogsverhalen. Vooral de hongerwinter schijnt Carmiggelts mensbeeld flink te hebben aangevreten. Het verhaal Schoenen geeft dat geweldig weer.