Yaşadım Demek İçin Ne Yapmalı?

by Muazzez İlmiye Çığ, Büşra Sanay (Interviewer)

Ne olursa olsun her zaman iyiyi düşün.
Asla kin besleme.
Daima ölçülü ol.
Hayatta herkesle ve her şeyle aramızda, ihlal edilmemesi gereken, görünmez sınırlar var.
İnsan bu dünyada aklı kadar yer kaplıyor.
Şartlar seni zorlasa da kendin olma çabandan vazgeçme.
Gözünü hedefine diken insan zararsızdır.
Kendini anlatmayacaksın, bırakacaksın insanlar seni tanısın.
Gelişmeye cüret edecek kadar cesur değilsen hayatta iz bırakamazsın.
Bu yolda öğrendiklerimiz ve öğrettiklerimiz bizi biz yapar.

Genres: Nonfiction, Turkish, Audiobook

232 pages, Paperback

Published April 1, 2023

About the author

Muazzez İlmiye Çığ was a Turkish archaeologist, sumerologist, assyriologist, writer and supercentenarian who specialised in the study of Hittites and Sumerian civilization. She stirred controversy in the Muslim world and received worldwide media coverage in 2006 with her assertion, outlined in her book from the previous year, that the headscarf worn by Muslim women did not originate in the Muslim world, but was purportedly worn five thousand years earlier by Sumerian priestesses as a means of initiating young men into sex.

Reviews

[alper · Rating 5 out of 5]

Muazzez İlmiye Çığ’a hepimiz aşığız zaten. Bu kitabı da büyük beğeni ile okudum. Gözüme inen perdenin etkisi de vardır, yine çok beğendim. Söyleşi tarzını çoğu zaman çok verimli bulmam; soru soranları, soruları pek beğenmem.Genelde çok kıymetli bir şans heba edilmiş gibi gelir. Ama bu kitapta öyle pek canım sıkılmadı. Muazzez Hanım, bilim insanı ve eğitimci şapkalarını harmanlayıp tüm soruları şahane ele alıyor. Konulara metodolojik yaklaşımı çok hoşuma gitti, Bir söyleşinin çok ötesine derinlikli ve etkileyici idi.

Bir kere, müthiş bir bilge. Gerçek bir cumhuriyet kadını, Ata’sının kızı. Azmi, kararlılığı, çalışkanlığı, öğrenme merakı; enerji ve bilgisi; insana, doğaya, canlılara olan sevgisi, duyarlılığı...

Şunu da çok net söyleyeyim: Kendisi bu bataklıktan kurtulmamızın formülü. Tüm kadınlara örnek olmasını çok isterim. Zira başka çıkış yok…

Alıntılayalım. Özsöz çok güzeldi, kitaba çeken bir albenisi vardı. O alıntılanabilir, yine birçok altı çizili yer var buraya gelebilecek. Kitap, benim “çocuk sahibi olmadan verilecek ehliyet”in müfredatına da dahil. Oradan da bir sürü alıntı var. Ama ben yine umudumuzdan yana oyumu kullanıyorum:

Sizce kadın mücadelesi nasıl sonuçlanacak? Kadınlar hak ettiklerini alabilecekler mi?
Bunu örgütlenebilme kabiliyetimiz gösterecek. Örgütlü bir toplumun, hareketin önünde hiçbir şey duramaz. Normal şartlar altında sular bulundukları kabın şeklini alırlar. Fakat düzenli akan sular devasa kayaları kendi akış yollarına göre şekillendirirler. Kadınlar mücadelelerinin arkalarında durdukları, var olma kavgasından geri durmadıkları ve seslerini yükseltmekten vazgeçmedikleri sürece hayatın her alanında kendilerine yer bulacaklar ve hak ettikleri güzel geleceği kuracaklardır. Bu noktada hiç şüphem yok. Eğitimimiz için mücadele edeceğiz, işimiz için mücadele edeceğiz, ekonomik bağımsızlığımız için mücadele edeceğiz, boyunduruk altına girmemek için mücadele edeceğiz. Hayat, bir mücadeleler bütünüdür. Bu mücadeleyi kıymetli kılan gösterdiğin çaba ve inandığın değerlerin yekünüdür. 164

[Özlem Güzelharcan · Rating 3 out of 5]

Muazzez İlmiye Çığ ile hayat üzerine röportaj şeklinde ilerleyen son kitabının önsözü şöyle başlıyor:

"1914 yılında doğmuşum. Hayata gözlerimi açtığımda Birinci Dünya Savaşı başlamış. Aynı yıl Atatürk yarbaylığa yükselmiş, Rusya, Osmanlı Devleti'ne savaş açmış."

Kitap son bölüme kadar biraz kişisel gelişim tadında ilerliyor. Çığ, günümüz gençlerine kendilerini nasıl geliştirecekleri ve kaliteli bir hayat yaşayacakları konusunda önerilerde bulunuyor ama bunu kibirli bir sesle asla yapmıyor aksine oldukça mütevazi, kibar ve bilge bir ses bu, kendisinden beklediğimiz gibi.

Son bölümde ise Sümerler üzerine kısa kısa bilgiler paylaşıyor ki hepsi muazzam bilgiler. Ben bu röportaj kitabın daha çok belgesel tadında olmasını, Çığ'ın 110 yıllık hayatı ve iç dünyası üzerine daha çok şey öğrenmeyi bekliyordum, keşke öyle bir çalışma da yapılabilse/ydi.

[Ceren Akçakoca · Rating 5 out of 5]

Muazzez İlmiye Çığ inanılmaz doluluğu, tavsiyeleri, nezaketli anlatımı ile kendine bir kez daha hayran bırakırken tüm bu anlatılanları sonsuz özeniyle derleyen Büşra Sanay da tadından yenmeyecek bir sohbeti öyle güzel iş birliğiyle sunmuş ki çoğu yerde hasretle, büyür bir keyifle okudum.

[Caterina · Rating 4 out of 5]

“Biliyorsun, neden öğretmiyorsun”

Eserin başında ve sonunda Muazzez Hanım tarafından söylenen değerli söz… Sohbet havasında olduğundan akıp giden, Muazzez hanımın yaşam birikimlerinden istifade edebileceğiniz keyifli bir eser.

Okusanız seversiniz bence.

[Melek Guler · Rating 5 out of 5]

Muazzez Ilmiye Çığ gibi büyük bir ismin anlattıklarına puan vermek haddim değil diye düşünüyorum ama yine de adettendir. Benim için çok gerekli bir zamanda yolumun kesiştiği, ufuk açıcı bir kitap oldu. Bir kadın olarak Cumhuriyetin yetiştirdiği o ilk neslin bu ülkeye kattıklarını yine hayranlıkla okudum.

[Sezen · Rating 4 out of 5]

Her gencin, ozellikle kadinlarin mutlaka okumasi gereken bir kitap. 109 yasinda akli hala piril piril calisan Muazzez Hanim'dan Cumhuriyetin kurulusundan, Ataturk ilkelerine, cok calismaktan, hayati nasil anlamlandirabilirize kadar pek cok ders var. Kolay okunuyor, cok keyifli bir sohbet olmus sanki yanlarinda dinliyorsunuz.

[Begüm Yakıcı · Rating 5 out of 5]

“Hayatta herkesle ve her şeyle aramızda, ihlal edilmemesi gereken, görünmez sınırlar var. İşte bu sınırları ihlal etmeme bilincini saygı olarak tanımlıyorum.”

Muazzez İlmiye Çığ ile karşılıklı sohbet eder gibi hissettim kendimi kitabı okurken, birçok cümlenin altını çizerek okudum. Hayata dair o kadar kıymetli ve ufuk açıcı tavsiyeler barındırıyor ki hepsi ders niteliğinde.

[Barış · Rating 2 out of 5]

Muazzez Ilmiye Çığ 'ı seviyorum ama bu kitap bana göre değildi. Örnek olarak bir tezat fikrimi belirtmek istiyorum;

Basmakalıp sözler var, anlamı üzerine düşünülmeden söylenen. Kadına siddet azalarak biteceğine artarak devam ediyormuş. Niye azalarak bitmesini dileyelim ki, ben hemen çat diye bitmesini diliyorum. Bir de sebepsiz şiddet diye bir şey geçiyor. Şiddetin sebebi olmaz, yani kurbandan kaynaklanan bir sebebi olamaz. Şiddetin tüm sebebi failinde.

Ve buna benzer birkaç sefer daha, "hayır, katılmıyorum"larim oldu.
Storytelde dinledim, çok kolay ve hızlı bir tüketim oldu benim için.

[Gökçe]

Koca bir hayat ve çok değerli tavsiyeler tabii ki ama bu tarz kitaplar bana göre değil sanırım. Daha genç ya da örneğin iş hayatına atılmamış, gönül ilişkilerinin başında insanlar için güzel olabilir ama ben sayfaları hızla çevirirken buluyorum kendimi

[Aydın Tezcan · Rating 3 out of 5]

Sumerler' in "Biliyorsun, neden öğretmiyorsun" sözünü öğrenmiş olmal, benim bu kitaptan aldığım en büyük kazanç.
İlber Oltaylı ve Doğan Cüceloğlu ile yapılan söyleşi kitaplarını okuduktan sonra çok katkısı olmadığını düşünüyorum. Diğer iki kitap (Oltaylı ve Cüceloğlu) içinde daha çok altını çizdiğim ve "evet, bu işte beklediğim yanıt" dediğim çok daha fazla yer vardı. O yüzden çok tavsiye edemeyeceğim bir kitap ne yazık ki.

[Yesim Serin · Rating 4 out of 5]

Kitap gayet akıcı ve bilgi dolu fakat beni rahatsız eden tek bir nokta var; yazım hataları. Ayrı yazılması gereken kelimelerin çoğu ısrarla bitişik yazılmış. Hiç mi TDK’ye bakılmadı kitap basılmadan önce diye çok sorguladım!

[Duygu Işık Behrem · Rating 5 out of 5]

Bu kitabı sesli kitap formatında dinledim; dinlemek için ideal kitaplardan olduğunu düşünüyorum. Yorumları okuduğumda bazı okurların / dinleyicilerin kitaptaki önerilerin "sıradan" olduğu, okuyucunun yaşı gereği bunları aştığı, sıkıcı olabildiği gibi belirlemelere rastladım. Bu noktada şunu hatırlatmak istiyorum; Türkiye bugün dahi Muazzez İlmiye Çığ' ın kitaptaki önerilerini uygulamaya muhtaç vaziyette. Halkın hatrı sayılır bir bölümünün ise kitapta sunulan önerilere dair zerre kadar bilinci ve farkındalığı yok. Edebiyat / Türkçe öğretmeni olsa idim özellikle bu kitabı öğrencilerim okusun, bir kişide bile uyanış olsa faydadır diye düşünürdüm.

Ben 100+ yaşındaki bir bilgenin sırlarını bize açıklıkla sunduğu bir kitap olduğunu düşünüyorum. Büşra Sanay' ın yönelttiği sorular da oldukça kaliteli ve özenle seçilmiş sorulardı. Muazzez İlmiye Çığ' ın soruları yanıtlarken yaklaşımı ise son derece anlaşılır ve yalın. Geniş kitlelere kolaylıkla hitap edebilecek bir kitap.

[Gonca Gül · Rating 4 out of 5]

Ülke tarihinin devrim ve dönüşüm süreçlerine şahitlik etmiş birinin hayat hatta dünya görüşünü okuyorsunuz. Cumhuriyet dönemine ışık tutuyor, Atatürk milliyetçiliğinin ne demek olduğunu yalın ve çabasız bir dille anlatıyor. Sümerler hakkında okuduklarım ben de büyük merak uyandırdı, daha detaylı bilgi alacağım kaynaklara yönelmem için ışık oldu.
“Cumhuriyet Kadını” diye ifade edilen tanımlamanın ne anlama geldiğini çok iyi gösterirken, Atatürk Gençliği’nin nasıl olması gerektiğini hatırlattı. Kalbim şükran dolu olarak sayfaları kapattım…

[Oyku Eskici · Rating 2 out of 5]

Muazzez İlmiye Çığ, Türkiye’nin en değerli isimlerinden biri. Bu yüzden kitabı merakla okudum; ancak benim için çok akıcı ya da etkileyici olmadı. Anlatılanlar çoğunlukla daha önce defalarca duyduğumuz, klişe nasihatlerden oluşuyor. Keşke onun hayatına, çocukluğuna, ailesine ve akademik yolculuğuna biraz daha derinlikli yer verilseydi. Bence biyografik tarafın daha baskın olması kitabı çok daha özel kılabilirdi.

[H.Tugca · Rating 4 out of 5]

Özellikle lise öğrencilerinin mutlaka okuması gereken bir kitap ancak kitap boyunca Muazzez hocaya Muazzez hanım diye hitap edilmesi ciddi bir ayıp. Umuyorum ki sonraki baskılarda editörler bu hatayı düzeltir.

[Burcin simsek · Rating 5 out of 5]

egitim li insan mi baska yoksa egitim yolunda ilerlemis olsun olmasin hayati birakmayan insan mi
cok keyifle okunan akici bir soylesi kesinlikle tavsiye

[Fatma · Rating 5 out of 5]

Bilge bir kadin ve nasil bir ders veriyor hepimize👏

[Tugbadursun · Rating 4 out of 5]

Kitabı okumadım, dinledim. Kırdığım bir puan da oradan aslında. Çok robotik bir ses kullanarak seslendirmişler, özellikle de soruları soran kişinin sesi sanki yapay zekaya ait gibiydi. Başlangıçtaki bölümler hayata dair bilgiler içeriyor, zaten çoğunun farkında olan birisi için biraz sıkıcı. Ama sonlara doğru Sümerliler ile ilgili verilen bilgiler hoşuma gitti. Çok sevdiğim Muazzez İlmiye Çığ'ın yaşamındaki detayları öğrenmek de güzeldi. Biyografi sevenler şans verebilir.

[Sevil Daldi · Rating 5 out of 5]

Kendi tarif ettiği aydın tipi gibi hayatı sorgulayan, merak eden, okuyan, sürekli öğrenen, çalışan bir cumhuriyet kadını olan Muazzez İlmiye Çığ ile yaşadığı toplumun sorunlarına sessiz kalmayan Büşra Sanay'ın gerçekleştirdiği akıcı bir söyleşi kitabı.

Hayatın anlamını okumakta, araştırmakta ve çok sevdiği Sümerler konusunda uzmanlaşmakta bulan ve bu sayede bulunduğu çevreyi, bulunduğu sınırları aşan Muazzez İlmiye Çığ hayatımızın anlamını bulmanın öneminden, deneyimlerinden, cumhuriyet döneminden, kendimizi nasıl var edeceğimizden, nasıl geliştireceğimizden, kendimizi ömür boyu nasıl canlı tutacağımıza kadar derin ve hayatın içinden önemli deneyimler sunmaktadır.

[Gözdem Gök · Rating 5 out of 5]

Çocukluğu Osmanlı Devleti'nin yıkılışına denk gelen, sonrasında Cumhuriyet'in kuruluşuna bizzat şahitlik eden ve yüzüncü kuruluş yıldönümüne ulaştığımız Cumhuriyet'i ilk gününden itibaren yaşamış olan belki de son insan Muazzez İlmiye Çığ'ın hayatını konu alan kitabı okuyarak Atatürk sevginiz bir daha bir daha bir daha katmerlendiği gibi ülkemizin geldiği durumu sorguluyor ve yaşama dair güzel notlar alıyorsunuz, benim notlarım şöyle:

◦Ölüm hariç her şartta, sizi mutlu edecek gizli detayların olduğunu bilin.
◦Özen ve çaba varsa ruh berraklaşıyor ve niyetler hataların önüne geçiyor.
◦Geçmişi unutamıyorsan depresyondasın, geleceği düşünüyorsan kaygılısın. Şimdiki zamanı yaşıyorsan mutlusun.
◦Cehalet, sesimizi çıkarmadığımız, onunla mücadele etmediğimiz oranda kuvvetlenir.
◦HUKUK DEVLETİNİ SARSTIĞINIZDA, DEVLET HALK İÇİN DEĞİL, HALK DEVLET İÇİN VAR OLMAYA BAŞLAR.

[Pinar Gokturk · Rating 5 out of 5]

Muhteşem bir başucu kitabı. Herkesin okuması gerekir özellikle gençlerin ve kadınların.

[Meltem · Rating 5 out of 5]

Hem cumhuriyetin kuruluş yılları hakkında, hem yaşam hakkında, hem de Sümerler hakkında bilgi alabildiğiniz, bakış açısı kazandırma açısından ilham verici bir kitap olmuş.

[Mehpare · Rating 5 out of 5]

Harika bir kitap. Dev bir çınardan kendi yaşamının yanı sıra Türkiye'de ki gelişimin de anlatıldığı ve bir çok şey öğrenilecek bir kitap. İyi ki okumuşum dedirten bir kitap...

[Naime N. Günbattı · Rating 5 out of 5]

110 yaşındaki bir Türk aydınının idealleri, cefakarlığı, çalışma azmi, mücadeleden korkmayışı, akıl tutkusu, kendi deyimiyle "hayata diklenişi" ve bunların hepsini değişmeyen bir vatan sevgisi arka planında, gururla ve hiç pişman olmadan yapması, yaşaması... Sonunda hayattan tek korkusunun çocuklarından önce ölmemek olması... Hiç bu kadar etkilenmeyi tahmin etmezken neredeyse her sayfada gözlerim dola dola okudum. İşte gözlerimi dolduran alıntılardan biri: "Hayatta en önemli mesele gerçek olabilmektir kızım. Atatürk gerçekti. Söylediği her şeyin ayakları yere basıyordu. Bir umut taciri değildi. Nefesi kesildiğinde 'Herkes başının çaresine baksın,' deyip kaçacak birisi değildi. (...) İnsanın kendi çıkarlarını ve iyiliğini kendinden bile fazla gözeten birisine bağlanmaması için ruh hastası olması lazım."

[Ay bi ke · Rating 5 out of 5]

Sümerolog olan Muazzez İlmiye Çığ’ın 109 yıllık hayatından kendi yaptığı çıkarımları, hayat derslerini ve Türkiye cumhuriyetinin kuruluşuna şahitlik ederken yaşadıklarını paylaştığı Büşra Sanay ile yapmış olduğu söyleşinin kitaplaştırılmış hali. Kitap 10 konu başlığından oluşuyor. Kişinin kendi kendini geliştirmesi, daha nasıl disiplinli olunmalı, kişinin toplum içindeki yerinden, toplumumuzun ve Türkiye cumhuriyetinin günümüzdeki durumunu, kendi alanından daha bir çok şeye nazik ve kibar bir dille değindiği, paylaştığı, belgeler şiirler ve dokümanlarla desteklendiği bir kitap. Hiçbir şey havada kalmıyor. Detaylı anlatımıyla kendimizi içinde bulduğumuz bir kitap. Kendisini sürekli her an geliştiren ve insanlarında kendilerini ilerletme ve geliştirme yollarına katkıda bulunmasını umduğu bu kitaptan kendime aldığım ve alacağım çok fazla şey buldum. Büyük bir merak ve heyecanla okuduğum bu kitap zaman zaman beni gaza getirdi, zaman zaman da duygulandırdı. İyi ki okudum dediğim başucu bir kitap. Bir oturuşta okunmasındansa zamana yayarak okunmasının daha iyi olacağını düşünüyorum.

[Bora Erdogan · Rating 5 out of 5]

Bir Cumhuriyet tanığı, Türk Bilim Kadınının hikayesini, anılarını, gençlere öğütlerini, Cumhuriyet ve Kurtuluş mücadelesi mucizesini bizzat, ağzından gözlerim dolu dolu okudum.

O dönemin ruhunu, vatan sevdasını iliklerimi kadar hissettim. Bugün üstten gören, bakış açısı ile halk şunu bunu hak etmiyor diyenlerin, aslında özümüzü görmesi, Türk halkına sevilip, güvenildiği ve imkan verildiğinde ne mucizeler ortaya çıkardığını görmek açısından muazzam bir eser.

Emeği geçen herkese teşekkür ediyorum.
Umarım en çokta gençlerle buluşur bu eser

[Burak · Rating 4 out of 5]

Muazzez Hanım çok kıymetli bir insan. 100 yılı aşkın hayatından süzüp aktardığı bilgiler de keza bir o kadar önemli ve aydınlatıcı. Kitapta altını çizdiğim bir çok tavsiye, gözlem ve düşünce vardı. Bu bakımdan beğendim.

Ancak bazı noktalarda (özellikle Sümerler hakkında) kendisinin ideolojik körlük yaşadığını ve bilimsel/akademik kanıtlar olmadan bazı subjektif çıkarımlar yaptığını (örn: Sümerlerin Türk olması) düşünmekteyim.

Sümerler konusunu dışarda bırakırsak, kendi deneyimlerini aktardığı kısımlar kesinlikle okumaya değer.

[Pınar · Rating 5 out of 5]

Türk kurtuluş mücadelesi ve genç Cumhuriyetin canlı tanığı bir kadının, aynı Cumhuriyetin bir yüzyıl sonraki çocuklarına hayat amacı, kariyer, aile ve insan ilişkileri gibi konular üzerine tavsiyeler vermesi, kalplerine ve zihinlerine temas etmesi o çocuklar için ne büyük şans.

Bir kez okumakla asla bitirilmeyecek, yaşamın farklı dönemlerinde dönüp tekrar baştan sona okumalık, ara ara sayfalarını karıştırmalık, yaşam kılavuzu niteliğinde dopdolu bir kitap. Kütüphanenizde mutlaka olsun.

[Oğulcan · Rating 4 out of 5]

Hayata dair ne varsa öğütler alabileceğiniz, geçmiş tecrübelerden faydalanabileceğiniz çok güzel bir eserdi. Osmanlı döneminden, cumhuriyetin ilk zamanlarına ve günümüze kadar gelişen tüm toplumsal olayların da çok güzel özetiydi. Herkesin okumasını isterim, oldukça beğendim ve etkilendim. Keşke hepimiz bu şekilde yaşadığımız ülkeye faydamız olabilse, Atatürk'ün hayalindeki cumhuriyeti ve toplumu sürdürebilseydik. Neleri kaybetmişiz, nelerden vazgeçmişiz bu süre zarfında...

[Ege Dikencik · Rating 5 out of 5]

Sedef Kabaş ile röportajından ziyade, Büşra Sanay’ın gerçekleştirdiği bu röportaj toplumun geçmişiyle yüzleşmek için kıymetli bir evrak görevi görüyor. Altı çizilecek birçok kısmı bulunuyor ve bir aile büyüğüyle sohbet ediyormuş hissiyatını son sayfasına kadar devam ettiriyor.

Ben, başta bahsettiğim kitabı yanlışlıkla almıştım. Fakat ikisini de okudum.