Πρακτική φιλοσοφία

by Ευάγγελος Παπανούτσος

Ο τόμος αυτός αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο, που ο Ε.Π. Παπανούτσος ονομάζει "Βιοσοφία", περιλαμβάνεται μια σειρά μαθημάτων του πάνω στα βασικά θέματα του ανθρώπινου βίου όπως ο γάμος και η τεκνογονία, το επάγγελμα, η φιλία, ο έρωτας, ο θάνατος. Στο δεύτερο, που επιγράφεται "Μικρές τομές σε μεγάλα ζητήματα" περιλαμβάνονται επιφυλλίδες του στην εφημερίδα "Το Βήμα", που αναφέρονται, άμεσα η έμμεσα, στα κύρια θέματα του πρώτου μέρους και χρησιμεύουν ως διευκρινίσεις ή προεκτάσεις τους. [...]

Εδώ ο Παπανούτσος επιχειρεί να ακολουθήσει δρόμους που άνοιξαν μεγάλοι φιλόσοφοι όπως, ο Πλάτων με τις "Επιστολές", ο Αυγουστίνος με τις "Εξομολογήσεις", ο Πασκάλ με τις "Σκέψεις", ο Σοπενάουερ με τα "Πάρεργα και Παραλειπόμενα" και άλλοι. Οι επανειλημμένες επανεκδόσεις του έργου αρκετά χρόνια μετά το θάνατο του συγγραφέα φανερώνουν ότι πέτυχε το στόχο του: να δώσει ένα χέρι βοήθειας στον αναγνώστη σε μια δύσκολη στιγμή της ζωής του με τις γνώσεις που αποθησαύρισε ο ίδιος μέσα από τη στοχαστική του πορεία.

Genres: Philosophy, Nonfiction

346 pages, Paperback

First published January 1, 1984

About the author

Ο Ευάγγελος Παπανούτσος γεννήθηκε το 1900 στον Πειραιά. Σπούδασε στα πανεπιστήμια Αθηνών, Βερολίνου, Τυβίγγης και Παρισίων. Διετέλεσε διδάκτωρ της Φιλοσοφίας, του γερμανικού Πανεπιστημίου της Τυβίγγης. Και "τιμής ένεκεν" διδάκτωρ του Δικαίου, του σκωτικού Πανεπιστημίου του Αγίου Ανδρέου.

Η συμβολή του στη λειτουργία και στην ανακαίνιση της Ελληνικής Παιδείας είναι πασίγνωστη. Υπηρέτησε την εκπαίδευση από το 1920, και ως εκπαιδευτικός πέρασε όλες τις βαθμίδες της ιεραρχίας, έως ότου (μετά την απελευθέρωση της χώρας) διορίστηκε γενικός διευθυντής και αργότερα (1950 και 1963) γενικός γραμματέας στο Υπουργείο Παιδείας.
Δίδαξε επί 20 χρόνια φιλοσοφία, ψυχολογία και παιδαγωγικά στον μορφωτικό σύλλογο "Αθήναιον". Διετέλεσε αντιπρόεδρος του "Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ομίλου" και βουλευτής επικρατείας στην πρώτη Δημοκρατική Βουλή.

Με τη διεύθυνσή του δημοσιεύτηκαν 15 τόμοι του Περιοδικού "Παιδεία" (1946-1961) και 100 τόμοι Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, έκδοση Ι. Ζαχαρόπουλου (1954-1958). Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει δεκάδες βιβλία, όχι μόνο στην ελληνική, αλλά και στη γερμανική, την αγγλική και τη γαλλική.

Πέθανε το 1982.

Reviews

[Artemis Slipknot · Rating 5 out of 5]

Ένα απο τα καλύτερα βιβλία που έχω διαβάσει. Με έκανε να σκεφτώ πάνω σε πολλά και διάφορα θέματα. Μπορώ να πω οτι με βοήθησε να δω κάποια πράγματα απο άλλη οπτική γωνία. Για εμένα είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβαστεί μάλιστα πάνω απο μια φορά.

[Lila Dimaki · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό εγχειρίδιο για έναν φιλόλογο, βοηθάει τους μαθητές να σκεφτούν πολύπλευρα γύρω από ένα θέμα αναβαθμίζοντας παράλληλα το εκφραστικό και γλωσσικό τους επίπεδο.

[Olga · Rating 2 out of 5]

Το βιβλίο προτάθηκε από εκπαιδευτικό ως βοήθημα για την έκθεση στις πανελλήνιες όπου δυστυχώς αυτό που γίνεται αποδεκτό είναι ο παπαγαλισμός τέτοιων βιβλίων και όχι η ελεύθερη, ανεξάρτητη κριτική σκέψη των μαθητών. Διαφωνώ με τον Παπανούτσο σε αμέτρητα σημεία έχοντας διαμορφώσει κάποιες άλλες απόψεις. Συμφωνώ σε πολλά άλλα. Το καλύτερο που μπορεί να αποκομίσει κανείς από αυτό το βιβλίο όμως είναι τα ερεθίσματα που εκπέμπει προς σκέψη και περαιτέρω αναζήτηση.

[JethOrensin · Rating 5 out of 5]

Δεν έχει σημασία αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με τα συμπεράσματα ή τις απόψεις του Παπανούτσου. Στο πρώτο κομμάτι του βιβλίου πραγματεύεται κυρίως προσωπικά και πρακτικά θέματα και εκεί, λογικό είναι, οι απόψεις να διίστανται. Ούτε και ο ίδιος εξ άλλου αποσκοπούσε να γίνουν όλοι "φωτοτυπίες" ενός πρότυπου. Όποια άποψη και να έχουμε όμως, ο Παπανούτσος, με την δομημένη του σκέψη μας αναγκάζει να ανοίξουμε το μυαλό μας σε αρκετές άλλες οπτικές γωνίες για τα θέματα που μας απασχολούν (που πλέον βέβαια είναι "παλαιομοδίτικες" αλλά όχι παράλογες). Αυτό δεν είναι εύκολο.

Στο δεύτερο κομμάτι, στα άρθρα/δοκίμια, που θα θέματα είναι λιγότερο προσωπικά, εκεί μιλάμε για ένα αριστούργημα δομημένης σκέψης. Ιδίως το "Σχετικό και το Απόλυτο" που διδάσκεται (όπως τέλος πάντων διδάσκεται) και στα σχολεία, για μένα, παραμένει ένα από τα πιο εύστοχα δοκίμια που έχω διαβάσει.

Για μένα ο Παπανούτσος είναι το πρότυπο αυτού που λέμε - και πολλές φορές αναζητούμε να παρέμβει στην επικαιρότητα - του "πνευματικού ανθρώπου". Ένας άνθρωπος που σκέφτεται λογικά και εκφέρει την άποψή του όχι με βάση το συμφέρον του ή το "απο ποια μεριά είναι", αλλά με βάση τα δεδομένα, την πραγματικότητα, την σωστή αλληλουχία κριτικών σκέψεων.

Προσωπικά δεν έχω βρει άλλον άνθρωπο να γράφει έτσι.

[Searchingthemeaningoflife Greece · Rating 5 out of 5]

[...]Ο πανικός μπροστά στο θάνατο ευτελίζει τον αγώνα της ζωής[...]
[...]Ψυχαγωγία έγινε η πολυφαγία, η πολυποσία, η ακολασία.[...]
[...]Το γάμο νοθεύει η συναλλαγή και ο εγωισμός.[...]
[...]Το επάγγελμα σχηματίζει τον άνθρωπο, τον φτιάχνει.[...]
[...] …υπάρχουν άνθρωποι αποτυχημένα μέσα στα πλούτη και επιτυχημένα χωρίς πλούτη.[...]
[...]Χαρακτηριστικό γνώρισμα του δούλου είναι η (οικονομική και ψυχολογική) αποσύνδεσή του από ορισμένη μορφή εργασίας και η χρησιμοποίησή του όχι μόνο σε πολλά αλλά και σε ευτελή έργα – με συνέπεια την αδιαφορία προς το ποιόν και το αποτέλεσμα της παραγωγικής του δραστηριότητας, καθώς και προς την κοινωνική σημασία της. Έτσι ο δούλος ξεπέφτει στη θέση του οργάνου, της μηχανής. (και για να μείνει μονίμως εκεί, ο εργοδότης τον κρατεί σε χαμηλό κοινωνικό και πνευματικό επίπεδο).[...]

[Γιώτα Νικολοπούλου · Rating 5 out of 5]

Εκπληκτικό βιβλίο! Αν και τον γνώρισα εν μέσω πανελληνίων, πλέον ως φοιτητρια τον βλέπω/ διαβάζω εντελως διαφορετικά. Διαφωνώ με κάποιες απόψεις, ωστόσο είναι πολλά αυτά που με άγγιξαν και με βοήθησαν να αλλάξω τον τρόπο ανάγνωσης βιβλίων αλλά και γενικά της ζωής. Κρύβει μεγάλες αλήθειες, που μας βοηθά να τις αντιμετωπίσουμε.

[Christina · Rating 4 out of 5]

Excellent pieces of writing, although some ideas are a bit dated, as expected.

[Achilleas · Rating 4 out of 5]

με βοήθησε να σκέφτομαι διαφορετικά σε μία σειρά θεμάτων. ευγνωμονώ τον φιλόλογο στον οποίο έκανα έκθεση που μας το επέβαλε ως ανάγνωσμα, ακόμη και ως μαθητές γυμνασίου.