درباره نواحی و روستاهای خراسان بزرگ و ماوراء النهر کتابهای متعدد، بخصوص از جانب مستشرقان انتشار یافته است و اگرچه این کتابها با یکدیگر تفاوت دارد ولی در واقع بیشتر مطالب آنها درباره وضع تاریخی این نواحی است، و در این باره نیز تحقیقات دقیق و کامل انجام نیافته است و بررسیهای دامنه داری ضرورت دارد، چه پژوهنده ای که می خواهد درباره ما وراء النهر و خراسان مطالعه کند، باید مدارک و ماخذ زیادی گرد آورد و بهترین آنها را برگزیند تا بتواند تحقیق خود را بر پایه و اساسی استوار بیافریند که دیگران را سودمند افتد. بنابراین من ادعا نمی کنم که در این باره تحقیقی دقیق و بیعیب و نقص کردهام، به گونه ای که دیگر نیازی به بررسی درباره خراسان قدیم نباشد، اما هدف من آن است که این تحقیق را دنبال کنم و این مختصر را زمینه کار خود و پایه ای در راه تحقیق و بررسی مطالب ومدارک زیاد و تا اندازهای مبهم قرار دهم، درواقع این کار مقدمه ای است برای تعیین راه پژوهشها و بررسیهای آینده….. ابیورد، اسروشنه، بخارا، بلخ، خوارزم، سرخس، سمرقند، غزنه، فرغانه، نسا، مرو و هرات شهرهایی هستند که درباره بناها، دانشمندان، وضع مذهبی، بخشها و روستاها و .... آنها در این کتاب بحث و بررسی شده است.