Işıkla Karanlık Arasında

by Lütfi Ömer Akad

Paperback. 15,00 / 21,50 cm. In Turkish. 480 p. "Sinema isine girmeyi hiç ama hiç düsünmemistim, böyle bir is de yoktu aslinda. Sinemayi tiyatrocular ek bir is olarak yapiyorlardi. Diyecegim meslek degildi. Aslina bakilirsa hiçbir zaman da meslek olmamistir. Olsa olsa bir tutkudur sinema. Akilli uslu insan isi degildir; tutkulu insan isidir." Isikla Karanlik Arasinda Türkiye sinemasinin "ustasiz ustasi" Lütfi Ö. Akad'in anilari, ayni zamanda sinemaya duyulan tutkunun kitabi... Akad'in yapim yönetmenligi ile adim attigi sinema dünyasinda yavas yavas sinemanin büyüsüne kapilisi, ilk filmi, "görerek - duyarak - okuyarak" degil deneyerek ögrenme süreci, Türkiye'nin dört bir yaninda kurulan setler, oyuncu seçimleri, Halide Edip Adivar, Orhan Kemal, Vedat Türkali, Yasar Kemal, Selim Ileri gibi edebiyatçilarla yürütülen senaryo çalismalari, ülke sinemasinin ahvali, genç sinemacilara verilen usta bir el ve bir yandan devam eden hayat... Akad, sadece geçtigi bu yollari anlatmakla kalmiyor, yarattigi özgün sinema dilini de tüm ayrintilariyla gözler önüne seriyor. Sadri Alisik'tan Hülya Koçyigit'e, Türkan Soray'dan Izzet Günay'a, Yilmaz Güney'den Fatma Girik'e Türkiye sinemasinin usta oyuncularinin beyaz perdeyle yeni yeni tanistiklari ana sahit olurken, bir sinemanin dogusuna dogrudan tanik olacaksiniz. Isikla Karanlik Arasinda sinemaseverler için bir basucu kitabi niteliginde...

643 pages, Paperback

First published April 1, 2004

Reviews

[Tuna Turan · Rating 4 out of 5]

Türk Sineması’nın en saygı duyan yönetmenlerinden biri olan Lütfi Ömer Akad’ın hayatını kendi kaleminden anlattığı anılarından oluşan kitabı bütün sinemaseverler için başucu kitabı şeklinde yazılmıştır.

Vurun Kahpeye ile başlayan sinema yolculuğu; Lüks Hayat, Tahir ile Zühre, Kanun Namına, Kardeş Kurşunu, Beyaz Mendil, Ana Kucağı, Yalnızlar Rıhtımı, Üç Tekerlekli Bisiklet, Hudutların Kanunu, Ana, Vesikalı Yârim, Seninle Ölmek İstiyorum, Bir Teselli Ver gibi adını daha sayamadığım bir sürü filme imza atmıştır. Hem de bunları 1948-1970 arası gerçekleştirmiştir.

Ayrıca Türk sinemasının en iyi üçlemelerinden birini çekmiştir; Gelin, Düğün, Diyet.

Filmlerinin dışında belgeseller, TV için kısa filmler de çekmiştir.

Kamerasının merceğine takılan; Sezer Sezin, Ayhan Işık, Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit, Yılmaz Güney, Sadri Alışık, Müşfik Kenter, Orhan Gencebay, Cüneyt Arkın, Tarık Akan gibi büyük isimlerin neredeyse oynadıkları ilk filmlerinde ‘motor’ demiştir.

Hatıralar ile dolu bir sinema yolcuğuna çıkmak için mutlaka okunması gereken bir başyapıt.

[Burak Göral · Rating 4 out of 5]

Kanun Namına,Yalnızlar Ruhtımı,Vesikalı Yarim, Kızılırmak Karakoyun, Hudutların Kanunu, Gelin, Düğün, Diyet gibi Türkiye sinemasının önemli filmlerinden bazılarına imzasını atmış Lütfi Ö. Akad boşuna ‘ustasız usta’ diye anılmaz. 1940’ların sonunda girdiği sinema sektöründe usta bir yönetmenin yanında pişerek değil, kendi yolunu kendisi bulmuş bir yönetmendir. Kendisi de zaten müthiş detaylarla dolu bu şahane anı kitabı Işıkla Karanlık Arasında'da sinema sektörüne girişini şu cümlelerle anlatır: “Sinema işine girmeyi hiç ama hiç düşünmemiştim, böyle bir iş de yoktu aslında. Sinemayı tiyatrocular ek bir iş olarak yapıyorlardı. Diyeceğim, meslek değildi. Aslına bakılırsa hiçbir zaman da meslek olmamıştır. Olsa olsa bir tutkudur sinema. Akıllı uslu insan işi değildir; tutkulu insan işidir.”
Lütfi Ö. Akad kitabında da sık sık belirttiği gibi bir anda kendisini film sektöründe bulmuş ve bir cesaretle yönetmenliğe başlamıştır. Galatasaray Lisesi mezunudur, üstüne de Yüksek Ticaret (bugün Marmara Üniversitesi olarak devam eden İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi) gelir. Askere gidip geldikten sonra Osmanlı Bankası’nda çalışmaya başlar. Henüz bir sinema sektörü bile yoktur Türkiye’de. Dolayısıyla sinemacı olmak gibi bir amacı yoktur hiç. Arkadaşı Şakir Sırmalı sayesinde sinemaya bulaşan Akad’ın ilk yaptığı şey, Sırmalı’nın yapım şirketinde mali kayıtlara bakmak. Ama olaylar bir gün onu yönetmen olmaya zorlar. Hem de Halide Edip Adıvar’ın Vurun Kahpeye romanını uyarlamasını ister Erman Film’in sahibi Hürrem Erman. Böylece 1948 yılında biraz da arkadan itilerek yönetmenlik kariyerine başlar Akad. O zamanlar bilgi edinebileceği tek kaynak Fransız sinema dergisi Cahier du Cinema’dır.
Aslında Akad’ın sinemaya girişinin ve tüm kariyerinin bu samimi hikayesi biraz da Türkiye sinemasının hikayesini oluşturur. Akad’ın bin türlü yoksunluk ve sorunla uğraşarak, bir avuç tutkulu insanla birlikte el yordamıyla çalışarak adeta sinemanın olanaklarını kendi kendilerine yeniden keşfederek film yapmaları Işıkla Karanlık Arasında'nın en keyifli bölümlerini oluşturuyor. Senaryo yazmayı kendi kendine öğrenmesi, sinemamızın emektar görüntü yönetmeni Kriton İlyadis’le kafa kafaya verip kendi görsel efektlerini keşfetmeleri, mekan sorunlarını o anda gelişen fikirlerle çözümlemeleri, ilk kez sinemaya başlayan oyuncu adaylarıyla uğraşmak... Kendi deyimiyle 1966 yılına kadar sinema dilini öğrenerek film çekiyor Akad. Vurun Kahpeye'den sonra ikinci film olarak Lüküs Hayat gibi iddialı bir uyarlama daha gelir. Bir gazete haberinden uyarladığı Kanun Namına'yla kamerayı ilk kez şehrin sokaklarına çıkarır hem de sinemamıza Ayhan Işık’ı kazandırır.
Akad daha çok ticari gösterime uygun melodramlar, komediler ve macera filmleriyle Osman Seden, Hürrem Erman gibi zamanın güçlü yapımcılarına filmler çeker kariyerinin ilk zamanlarında.
Kitapta bu ilk dönemini alabildiğine samimi bir üslupla anlatır Akad. Evlenince ev almak konusunda ne kadar zor karar verdiğini, parasızlık zamanlarını da paylaşır okuyucuyla. Acemiliklerini ve hatalarını da saklamaz ama daha ilk filmlerinden itibaren gösterdiği inatçılığa ve giderek gelişen profesyonel bakışına da şahit oluruz. Halide Edip ile, Haldun Taner’le, Attila İlhan’la, Yaşar Kemal’le tanışması ve çalışmaya başlamaları, neredeyse İnce Memed’in ikinci kitabını çekmeye soyunması, Memduh Ün, Ertem Göreç, Atıf Yılmaz, Yılmaz Güney gibi sonradan Türkiye sinemasının çok önemli yönetmenleri olacak isimlerle olan enteresan tanışmaları, bütün filmlerinin tek tek yapım hikayeleri birbiri ardına ekleniyor ve sayfa sayısının çokluğu hiç gözünüzde büyümüyor, o kadar akıcı bir kitap ki, onar onar yutuyorsunuz sayfaları adeta.
“Benim ikinci dönemim 1966’da Hudutların Kanunu filmiyle başlıyor. Öbürü, o tarihe kadar olan dönem, film yapma dönemiydi. O filmle beraber sinema yapma dönemine geçtim.”diyor mesela bir sayfada üstat. Bu nasıl bir açık yürekliliktir gerçekten şaşırıyor insan. Lütfi Ö. Akad Hudutların Kanunu'na kadar aralarında Kanun Namına, Beyaz Mendil, Yalnızlar Rıhtımı, Üç Tekerlekli Bisiklet (yönetmenliğini Memduh Ün ile paylaşmıştı) gibi gayet önemli filmlerin de bulunduğu 25’in üzerinde film çekmiştir oysa o zamana kadar.
Yılmaz Güney’li anılar, Vesikalı Yarim'in setinde yaşananlar (Türkan Şoray’ın kocası Rüçhan Adlı’nın seti basması mesela), Gelin, Düğün ve Diyet filmlerinin oluşturduğu “Göç Üçlemesi”nin çıkış hikayeleri zevkle okunuyor...
Ülkemiz sinemacılarında çok rastlanan bir durum değildir genç kuşak sinemacılara tavsiyelerde bulunma çabasının bu kadar açıkça ifade edildiği bir anı kitabı yazmak.
İlk baskısı 2004 yılında İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yapılan Işıkla Karanlık Arasında şimdi yeniden özenli bir baskıyla İletişim Yayınları tarafından sinemaseverlerin kütüphanelerine sunuldu. Türk sinemasının tartışmasız üstatlarından birinin kılavuzluğunda Türkiye sineması tarihinde bir yolculuk ve sinema öğrencileri için eşsiz bir kaynak...

[Zeynep Sarhan · Rating 5 out of 5]

Akad'ın anıları çok canlı, sinema tarihi açısından da çok verimli. Üstat be.

[Koray Sevindi · Rating 4 out of 5]

Lütfi Akad, Türk sineması tarihine yönelik bir başucu kitabı yazmış. Zevkle ve merakla okunan bir eser. Romansı ve sürükleyici. Bir o kadar da dürüst. Sinema öğrencilerinin mutlaka okuması gerekiyor. Kendi sinemamızı ve kendi ülkemizin yolculuğunu tanımamız çok önemli.