Morderstwo i nieszczęśliwa miłość, leśna głusza jako schronienie przed nienawistnym światem, a przede wszystkim: macierzyństwo jako metafizyczne, a zarazem cielesne doświadczenie kobiecej siły i suwerenności — to najważniejsze tematy powieści Macierz.
„Dają ludzie chwałę i złoto, pierścienie ślubne i nazwę, i poważanie małżonkom, a macierzy nic nie trzeba, taką ma w sobie moc i szanowanie”.
Naturalistyczna powieść Marii Rodziewiczówny z 1903 roku opowiada historię młodej i pięknej Magdy, która zakochuje się w niewłaściwym mężczyźnie. Wykorzystana i pobita, wypędzona z domu, trafia na dno i staje się „kobietą lekkich obyczajów” — Pokotynką. Jej los odmienia się, gdy zaszczutą i ciężko chorą odnajduje nadleśny Wiktor Szczepański.