Bir İmparatorluk Çökerken...

by Cahit Uçuk

Artık çarpıtılmaya yüz tutan yakın tarihimizin birinci elden tanıklığı, yıllardır beklenen tekrar baskısıyla yeniden raflarda...

Cahit Uçuk, anılarında, Selanik ve İstanbul’un ahşap konaklarındaki görkemli yaşamı, işgal yıllarını, ülkeyi kaplayan kara bulutların arasından yeni bir devlet kurmaya çalışan idealist insanların çabalarını ve unutulmuşluğunu anlatıyor.
Cumhuriyet Türkiyesi’nin ilk kadın yazarlarından biri olan Cahit Uçuk’un anılarında anlattığı sadece onun değil, hepimizin geçmişi.

Genres: Novels

504 pages, Paperback

First published January 1, 1995

About the author

Cahit Uçuk asıl adı Cahide Üçok, Türk hikaye ve roman yazarı.
Babası son Osmanlı Meclis-i Mebusanında Siverek Milletvekili ve Kaymakam olan İbrahim Vehbi Üçok ve annesi aslen Selanik'li olan Hadiye hanımdır. Üçok, ailenin ilk çocuğudur. Adına Cahit denilmesinin nedeni ise; babasının Hüseyin Cahit Yalçın ile olan yakın dostluğu ve ona karşı olan sevgisi nedeniyleydi. Çocukluğunda babasının görevinden dolayı, üçbuçuk yılını Hekimhan'da geçirmiş daha sonra ise Alanya'ya taşınmışlardır. Cahit, çocukluğunda caz şarkıları söylemeyi de çok seviyordu.
Bir çok denemeler yapan Cahit'in ilk masalı, 1935 yılında Nazım Hikmet'in çıkardığı Yarım ay isimli dergide yayımlandı. Öncesinde şiirde yazan Cahit hanım, bundan sonra tamamen hikaye ve roman yazımına yöneldi. Eserlerinde çoğunlukla kadın hakları ve kadının toplumdaki yeri konularını işleyip, zaman zaman mistik temaları da işlemiştir.
Cahit Uçuk, gerek romanlarının konuları, gerekse sıcak ve rahat anlatımı ile tanınan ve her zaman sevilerek okunan bir yazardı. Babıali'de ve Anadolu'da yayımlanan günlük gazete ve dergilere, piyes, masal, hikâye ve roman tefrikaları yazmıştır.
Sayıları her yıl artan roman ve hikâye kitaplarından başka, çok sevdiği çocuklar için de romanlar, öyküler, masallar, manzum masallar yazdı. Ona en güzel armağanı da, çocuklar için yazdıkları getirmiştir. Dünyanın ünlü çocuk klasikleri İkizler serisinin yirmi sekizinci kitabı olan Türk İkizleri ile Hans Christian Andersen armağanını kazanmış, bu kitabı, İngilizce dahil olmak üzere birkaç dünya diline çevrilmiştir.
Cahit Uçuk, yazar Mahmut Yesari ile kısa bir evlilik yapmıştır. Daha sonra Galatasaraylı futbolcu Cici Necdet ile on yıl süren ikinci bir evliliği olmuştur. Uçuk, hayatı boyunca dört defa evlilik yapmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın yazarlarından Cahit Uçuk, 7 Kasım 2004'de İstanbul Bebek’teki evinde 93 yaşında öldü. Zincirlikuyu Mezarlığı'nda yatıyor.

Reviews

[Oktay Yagiz · Rating 2 out of 5]

Bir İmparatorluk Çökerken'in yazarı, Cahit Üçok, Osmanlı'nın 19. YY ikinci yarısı ile 20. yy ilk çeyreği zaman aralığında, belirli bir kesimin yaşamını, düşüncelerini, umut ve kaygılarını, çevreyi algılamaları ve çevreleriyle ilişkilerini, belleğinin derinliklerinden çıkarıp olağanüstü bir ayrıntı zenginliği ile bezeyerek okuyucusuyla paylaşmaktadır.

Verdiğim iki yıldız bunun karşılığıdır.

Verecek başkaca yıldız kalmayışının başlıca nedeni, yazarımızın kitabı boyunca (Osmanlı'nın son dönemlerinde beylerbeyi sayısı kırkı geçmiş olsa da) Halep Valisi amcasının "Beylerbeyi" payeli paşa olmasıyla, oturdukları konakların büyüklüğü ve hizmetkarlar kadrosunun genişliğiyle, bir kentten geçerken"bütün şehir halkı tarafından" yolcu edilmeleriyle, Avrupa malı giyim kuşamları, mobilyaları ve mücevherlerinin ihtişamıyla övünürken, koca bir imparatorluğun çöküşünden çok, o ihtişamın, çöküntü altında kalıp yok oluşundan yakınmaktadır, kitabı boyunca. Kitabın tanıtımında söylendiği gibi, anlatılan "yeni bir devlet kurmaya çalışan idealist insanların çabaları" olmaktan çok iradı her geçen yıl eriyen "eski zengin" bir sülalenin dar bütçeli yaşama uyum gösterme çabalarıdır. Kısaca söylemek gerekirse, kitabın başlığı ile içindekiler birbirini tam tutmamakta.

Kitapta çok sayıda dil yanlışı yanısıra İskenderun sıcağından "kuru sıcak" diye söz edilmekte, atlar kır ya da yağız değil siyah ve beyaz olmakta, at rahvan "yürüyebilmekte", kadın sesi "davudi" olabilmekte, serpuş sadece "avlarda giyilen bir çeşit şapka" olabilmekte, halay çeken Rumeli gençleri bunu "folklör kostümleriyle" yapmakta, kişiler kendilerine icabında "ahçısız, hizmetçisiz" bakabilmekte, yolun kendisi "koşar adım" açılabilmekte, kazasker imparatorluğun "en büyük devlet adamı" olmakta, şıklık ve zerafetin ölçütü "herhangi bir Fransız kadını" olabilmektedir.

Bu ve buna benzer çok sayıda yanlış (belki dil sürçmesi), yazarın bu 482 sayfalık kitabı, kendi deyişiyle "1,5 ay gibi kısa bir sürede, fırtına benzeri, rüzgar rüzgar eserek" yazmasından kaynaklanmış olabilir. Ancak, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, kitabın yayıncısı olarak bir şeyler yapabilmeliydi. Yapmamış. Şaşırdım.

[Geyik Boynuzu · Rating 2 out of 5]

Otobiyografi yazayım derken kendini bu kadar övmemeli bir yazar. Ailesi süper, kendisi süper. Bir yerden sonra bıkkınlık veriyor. Yine de bir dönemi (kendini övmekten vakit bulduğunda) ucundan da olsa anlatması güzel.

[Nefis Sergen · Rating 4 out of 5]

Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde, Cahit Uçuk'un büyük annesinden ve köşkte yaşayanlardan öğrendiği olayları, yaşanmışlıkları topladığı, derlediği kitabı. İmparatorluğun son dönemlerine de tanıklık etmiş oluyorsunuz. Sürükleyici, ilginç bir anı kitabı denebilir.

[Yunus Hatipoğlu · Rating 3 out of 5]

"Baba kokusu kokluyorduk."
"Kirli pijamalarla mı?"
"Kirli değiller ki mis gibi kokuyorlar."
Kaya söze karıştı:
"Baba kokusu kirlenmez ki."