جادوگر و شیطان لاپلاس و داستان‌های دیگر

by تام کراسهیل، تیم پرت و دیگران, Amir Sepahram (Translator)

همه‌‌ی ما ادبیات علمی تخیلی را با نام‌های خیلی بزرگ می‌شناسیم؛ ورن، اورول، آسیموف، کلارک، دیک، بردبری، لِم، هربرت، هاینلاین، لو گویین، گیبسون، آتوود و البته بعد با نام بزرگانی که در ایران شاید کمتر از آن غول‌ها شنیده و خوانده شده‌اند؛ سیمونز، استفنسون، اسکالزی، سوان‌ویک، نیوِن، سیلوربرگ و دیگران. قطعاً نام‌های بزرگ و شناخته‌ شده‌ای هم هستند که خوانندگان آثارشان را خوانده‌اند و لذت برده‌اند. اما نویسندگان معاصرتر و کم و بیش ناشناخته چه طور؟ شاید بعضی از علمی‌تخیلی‌خوان‌ها با جستجو و خبرخوانی اینترنتی با این دسته آشنا شده و کارهای کوتاه و بلندشان را به زبان اصلی خوانده باشند. اما کم نیستند دیگرانی که همچنان، و به حق، فارسی را ترجیح می‌دهند.

کتاب حاضر مجموعه‌ای است داستان‌های کوتاه علمی تخیلی که گر چه تم، سلیقه یا موضوع مشترکی ندارند، ولی همگی بر آورنده چند معیار بوده‌اند. اول این که همگی آثار برجسته از نویسنده‌های معاصرند که قلم خیال‌انگیزشان آنان را نامزد یا برنده جوایز بزرگی چون هوگو، نبیولا، وورلد فَنتزی کرده است. دوم این که احتمالاً در ایران کمتر شناخته شده‌اند. هدف اول این مجموعه آشنا کردن نام‌شان برای چشم‌های مشتاق فارسی‌زبانان بوده است.

Genres: Science Fiction

200 pages, Paperback

Published January 1, 2022

Reviews

[HaMiT · Rating 3 out of 5]

از ده تا داستان شاید فقط داستان کن لیو ضعیف بود. گرچه به جز داستان "بیان یک سکوت" ممکنه بقیه برام ماندگار نباشن و یه مدت دیگه از خاطرم برن ولی راضی بودم و خوب بودن. داستانهای کتاب هم موضوعات کاملاً متفاوتی داشتن.
به کتاب می‌شه به عنوان یه فصل از سریال عشق، مرگ و روبات‌ها نگاه کرد، با چاشنی علمی بیشتر

[Ehsan Mohammadzadeh · Rating 3 out of 5]

انتخاب داستانها خیلی خوب بود. البته که از همون دایتان جادوگر و شیطان لاپلاس خیلی بیشتر خوشم اومد. ترجمه هم خیلی خوب بود، ولی برای من که با معادلهای فارسی اصطلاحات فیزیکی زیاد آشنایی ندارم کمی گیج کننده میشد گاهی. در مجموع تجربه لذت بخشی بود.

[Boogi Lu · Rating 4 out of 5]

"جادوگر و شیطان لاپلاس و داستان‌های دیگر" حاصل زحمت آقای امیر سپهرام هستش و داستان‌های عالی دیگه‌ای با ترجمه ایشون رو میشه در وب سایت جذاب "فضای استعاره"
https://metaphorspace.com
خوند.
اول اینکه طرفداران ژانر و شاید بیشتر مخاطبان ادبیات، برای اینکه دانششون از دنیای علمی تخیلیِ معاصر، وسیع‌تر و عمیق‌تر بشه، نیاز دارن که ژانر رو درست بشناسن و مخاطب‌ها با فضای روز دنیای داستان‌های علمی تخیلی بیشتر آشنا بشن. اینکه بدونن نویسنده‌های زنده و حالِ حاضر فضای گمانه زنیِ علمی از چی می‌نویسند و با خیالاتشون تا کجا، مرزهای آگاهی و خلاقیت بشر رو جلو می‌‌برن. و این کتاب یعنی "جادوگر و شیطان لاپلاس...." تلاشی تو این مسیر هستش.
ما با ده داستان از نویسندگان شناخته شده و نا‌شناخته دنیای روز این ژانر روبرو می‌شیم. اگر مخاطب قدیمی باشیم اونها رو با داستان‌های عصر طلایی مقایسه می‌کنیم و اگر جدید باشیم با شگفتی‌های گمانه‌زنی و مرزهای تخیل انسانی روبرو می‌شیم. تنوع نویسنده‌هایی که ازشون داستان انتخاب و ترجمه شده واقعا جالب هستش و دیگه در انحصار نویسنده‌های آمریکایی نیست و اونها از خاستگاه‌های فرهنگی متفاوتی اومدن و این، یعنی ژانر جذاب علمی تخیلی حسابی در جغرافیای ادبی داره پخش می‌شه. البته یه امای بزرگ هنوز وجود داره، و اون این هستش که همه‌ی نویسندگان داستان‌های این کتاب با اینکه از فرهنگ‌های متفاوتی هستن، به جز یکی از اونها، در آمریکای شمالی و باز هم به جز یکی از اون‌ها بقیه در ایالات‌متحده زندگی می‌کنند.
اونی که آمریکایی نیست آقای تام کراسهیل نویسنده لتونیایی هستش که اسم کتاب هم از اسم داستان اون گرفته شده و داستانش یعنی " جادوگر و شیطان لاپلاس" قابل توجه و جالب هستش(من سه از پنج ستاره بهش دادم). و اون نویسنده‌ی آمریکای شمالی هم خانم امل المختار نویسنده لبنانی- کانادایی هستش که داستانش"جیب‌ها" رو دوست داشتم و ایده واقعا جالبی داشت (من سه و نیم ستاره از پنج ستاره بهش دادم).
حالا می‌رسیم به کن لیو نویسنده چینی آمریکاییِ معروف این روزهای دنیای علمی تخیلی که با داستان "پنجاه چیزی که هر هوش مصنوعی‌ای که با انسان کار می‌کند باید بداند"!! پایین‌تر از انتظار من بود اما به طور کلی ایده خوبی داشت (دو و نیم ستاره از پنج و پایین‌ترین ریت بین بقیه داستان‌ها)
بهترین داستان‌های کتاب از نظر من این دو داستان بودن: "بیان یک سکوت" نوشته بث گودر آمریکایی( یک رویارویی با حیات هوشمندِ واقعا جذاب) و "زندان‌های سایه ذهن" نوشته کارولاین ام. یواکیم (از حوزه فرهنگی هاوایی) که فضای داستان برام حس فضای دنیای زیرزمینی آرکین رو داشت، با چهار ستاره از پنج
بعد از اونها دو داستان خوب داریم از جمله "به خانواده سلام برسان" از آلیزا تی.گرینبلات (یک آمریکایی با پیشنیه آلمانی-یهودی) و داستان " بَکری می‌گوید:بدو" نوشته فِرِت استینمتز آمریکایی که هر دو از من سه ونیم ستاره از پنج گرفتن.
و سه داستان " اثر مشاهده‌گر" از تیم پرت آمریکایی ، "مانِکی نِکو" از بروس استرلینگ آمریکایی و "اثبات از راه استقرا" نوشته خوزه پابلو ایریارته کوبایی-آمریکایی که همه‌شون سه ستاره از پنج گرفتن.
به جرات می‌شه گفت سطح داستان‌های این کتاب از متوسط به بالا بود و ما با نگاه‌های مختلفی روبرو می‌شیم که خوندن هر کدومشون یه دری به "یه جای دیگه‌ای" باز می‌کنن.

[Abolfazl Nasri · Rating 3 out of 5]

یک مجموعه داستان کوتاه علمی تخیلی از نویسندگان تقریبا ناآشنا که چندتاشون واقعا جذاب بودن ولی در مجموع به نظرم سه ستاره براش خوبه و اگه به ادبیات علمی تخیلی علاقه دارید پیشنهاد می‌کنم بخونیدش.

[Mehdi · Rating 5 out of 5]

فقط می‌خواهم اشاره‌ای بکنم به پنجاه نکته‌ای که هر هوش مصنوعی که با انسان‌ها سروکار دارد باید بداند. این داستان پر است از ارجاع به داستان‌های دیگر در ادبیات علمی‌تخیلی و فانتزی و بسیار نکته‌های تأمل‌برانگیز. تأمل و نتیجه‌گیری هرکس از نکته‌ها تنها کار خود اوست. ولی ارجاع‌ها!

آنهایی که من شناختم:

شماره ۱: فضای برداری تمام کاربردهای تمام کلمه‌های تمام زبان‌های انسانی، کامل‌ترین Dataset ممکن برای آموزش دادن یک هوش مصنوعی است. مجموعه داده‌ای که حرفش را می‌زنیم برای آموزش دادن مدل مورد استفاده قرار می‌گیرد. وقتی مدل به وجود آمد، هوش مصنوعی به دنیا آمده است. چون مدل امکان پیش‌بینی خروجی براساس ورودی را فراهم می‌کند.
معمولی‌ترین و پیش‌پاافتاده‌ترین نوع داده، متنی است که به زبان انسانی نوشته شده است. اما همین متن وقتی بخواهیم قدم بعدی را برداریم و در مورد هوش مصنوعی خودآگاه حرف بزنیم، پایه‌ای‌ترین نوع داده خواهد بود.
فضای برداری مورد نظر ویپ‌۳ بخشی از فضای مجموعهٔ بزرگتری است که از در هم ریختن تمام حرف‌ها و نگاره‌های زبان‌های انسانی به وجود می‌آید. مثال جالبی در این مورد می‌توان زد که قضیهٔ میمون‌های بی‌نهایت است.
این قضیه می‌گوید اگر یک میمون به طور تصادفی روی به مدت زمان بی‌نهایت روی یک ماشین تحریر تایپ کند، هر متنی ممکن است خروجی کارش باشد: از جمله مجموعه کامل آثار شکسپیر.

شماره ۲: در فضای برداری مثال بالا، همیشه جای زیادی برای تعبیرهای مختلف آدم‌های مختلف وجود دارد و هر آدمی زبان را بر اساس زبانی که با آن حرف زدن آموخته تعبیر می‌کند (برخی نظریه‌های زبان‌شناسی) و این یعنی جاهایی وجود دارند که فضای برداری مورد نظر آنها را نمی‌پوشاند. یعنی هر چقدر تلاش کنیم، هیچ مدلی برای زبان انسانی کامل و جامع و مانع نخواهد بود و همیشه «حفره» و «غار» و «خلا»هایی هست که تعبیرهای دیگری که ویپ۳ آنها را به ارواح تشبیه می‌کند از آنها ناشی می‌شوند.

شماره ۷: نام HAL9000 اشاره به نمادین‌ترین کامپیوتر تاریخ ادبیات و سینمای علمی‌تخیلی دارد. در ۲۰۰۱: یک ادیسهٔ فضایی کتابی از آرتور چارلز کلارک و فیلم سینمایی استنلی کوبریک به همان نام، هال۹۰۰۰ کامپیوتری مجهز به هوش مصنوعی خودآگاه است. هال۹۰۰۰ وظیفه دارد تا زمان رسیدن به مشتری/زحل هدف اصلی ماموریت را از فضانوردان انسانی مخفی کند و همین باعث می‌شود تلاش کند فضانوردان را از سر راه بردارد. هال۹۰۰۰ با چشم قرمزی که در تمام سفینه مراقب قهرمان فیلم (دیو بومن) بود، به یکی از نمادهای کامپیوتر/هوش مصنوعی دیوانه بدل شده است.

شماره ۸: سایبرداین سیستم مدل ۱۰۱ - این جمله‌ای کلیدی و مشهور متعلق به فیلم ترمیناتور ۲ محصول ۱۹۸۴ است. جایی که شخصیت ترمیناتور خودش را به جان کانر معرفی می‌کند و از قالب هیولای مرگبار فیلم ترمیناتور ۱ در آمده و نام و مدل می‌گیرد. چیزی که انسان ساخته است.

شماره ۹: «اشک در باران» یک مونولوگ 42 کلمه‌ای است که از آخرین کلمات شخصیت روی بتی (با بازی راتگر هاور) در فیلم بلید رانر محصول 1982 ریدلی اسکات شکل یافته است. این مونولوگ که توسط دیوید پیپلز نوشته شده و توسط هاور تغییر یافته است، مکرراً نقل شده است. منتقد مارک رولندز آن را به عنوان «شاید تکان‌دهنده‌ترین تک‌گویی مرگ در تاریخ سینما» توصیف کرد و معمولاً به عنوان لحظه تعیین کننده دوران بازیگری هاور در نظر گرفته می شود.
من چیزهایی دیده‌ام که شماها باور نمی‌کنید... فضاناوهای جنگی برخاسته از شانهٔ جبار... درخشش اشعه‌های سی را در تاریکی نزدیک دروازهٔ تن‌هاوزر دیده‌ام. تمام این لحظه‌ها در زمان گم خواهند شد، چون اشک‌هایی در باران... وقت مردن شد.

شماره ۳۵: جوداس لیاپو لیل کالنیکانیجو - شخصیتی در کتاب ایماگو، کتاب سوم مجموعهٔ «پیدایش بیگانگان» (Xenogenesis) اثر اکتاویا باتلر که به نام فرزندان لیلیت هم معروف است.

[яσвεят · Rating 1 out of 5]

مجموعه ای از داستان های کوتاه علمی تخیلی به ظاهر
داستان های تالیفی خودمون خیلی بهتر از ایناست
الکی جایزه هم بردن همگی بی سر و ته ....
تو این داستان‌ هایش فقط «اثبات راه استقرار» قابل قبول بود