De lessen van burn-out

by Annegreet van Bergen

Annegreet van Bergen begon haar journalistieke carriere op de economieredactie van 'de Volkskrant' en vervolgde die bij 'Elsevier' in welk weekblad ze haar column "Mens en Werk" publiceert. In dit boek beschrijft ze wat er met haar gebeurde nadat ze zich in de zomer van 1996 ziek had gemeld. Op dat moment gingen haar ogen open: die last van slapeloosheid, die regelmatig terugkerende driftbuien, het gevoel nooit eens lekker uitgerust te zijn, het waren allemaal symptomen van ernstige overspannenheid. Eenmaal geheel teruggeworpen op zichzelf nam ze het besluit op te schrijven wat haar allemaal overkwam en hoe ze zich voelde. Dat hielp haar om inzicht te krijgen en er uiteindelijk weer bovenop te komen. Het is een zeer persoonlijk verhaal dat tegelijkertijd punten van herkenning biedt voor mensen in een vergelijkbare situatie. Tussen de kennelijk op dagboekaantekeningen gebaseerde hoofdstukken in staan telkens stukjes niet langer dan een pagina met zakelijke informatie en wijze raadgevingen. De slotsom van dit boek is positief: een burn-out kan, mits goed begeleid, je leven weer zin geven, en jezelf weer zin in je leven. Op het omslag een kleurenfoto van een pad in een leeg landschap met een zon die net door de wolken gebroken is

Genres: Nonfiction, Psychology

260 pages, Paperback

First published January 1, 2000

Reviews

[Marike · Rating 3 out of 5]

Interessant persoonlijk verhaal over het meemaken van een burn-out. De schrijfster kan haar burn-out en bijkomend gedrag goed analyseren en plaatsen, ook tegen grotere maatschappelijke ontwikkelingen. Ze is eerlijk naar zichzelf toe. Soms wat langdradig (precieze details over een verhaal dat ze als journalist moet schrijven) of wat kort door de bocht. Hoewel een oud boek (incl. antwoordapparaaat en contactadvertenties) voor velen nog steeds herkenbaar. De moeite van het lezen waard.

[Lucia Jane · Rating 2 out of 5]

2,5 ster
Luisterboek. Goed en helder voorgelezen.

[Maartje · Rating 5 out of 5]

boek geleend van mijn lieve huisbaas Filip.

-- Notes --
pg. 15: Actieve kant laten rusten en passieve kant activeren.

pg. 38: "Mijn grenzen zullen steeds minder nauw worden en mijn territorium groter. Voorzichtig tast ik het af en soms krijg ik een schok van het schrikdraad. Dat gebeurt buiten mijn wil om. Ik heb mijn genezing niet in eigen hand. Ik kan niet meer doen dan gezond en rustig leven."

pg 48: Je moet regelmatig ontspannen. Doe dat ook in de loop van de dag en niet alleen 's avonds of in het weekend, want dan is de spanning zo hoog opgelopen dat je blijft briesen en trillen.

pg. 56: Om goed te kunnen functioneren in een wereld van gebakken lucht is een gezond gevoel van eigenwaarde noodzakeljk, terwijl het ook nodig is om op de juiste momenten voor kritiek open te staan.

pg. 65: Overspannen en opgebrande mensen hebben continu te veel toeren gedraaid. Ook als ze noodgedwongen tot stilstand komen, draait hun motor nog op volle toeren.

pg. 86: Er is een wezenlijk verschil tussen 'wat pak ik dat weer stom aan' en 'dat is erg moeilijk'. De eerste gedachte is een interpretatie van je capaciteiten, de tweede is een interpretatie van de situatie.

pg. 100: Hoewel ik me realiseerde dat ik niet meer hoefde te vechten maar mocht samenwerken, lukte het me niet om om te schakelen. Waarom kwam dat? Ik vermoed dat het al eerder genoemde onvermogen om hulp te vragen me parten speelde.

pg. 108: Opgebrand raken gebeurt onder invloed van op zichzelf onschuldige gebeurtenissen en eigenschappen, die elkaar onderling kunnen versterken. De wisselwerking kan ertoe leiden dat mensen op zeker moment zo uit het lood raken dat ze de greep op hun leven helemaal verliezen.

pg. 110: Voortdurend bedolven onder een lawine van spoedeisende taken en taakjes, voelde ik me opgesloten.

pg. 120: Achteraf kan je zeggen dat mijn verstand door wilde gaan en dat mijn gevoel wilde stoppen. Dat verklaart in elk geval waarom ik tranen met tuiten huilde en waarom mijn gezicht nat was van de tranen, toen ik besloot om toch door te gaan. Ik zag er als een berg tegenop. Niettemin deed ik het. Maar het was al lang geen genoegen meer. Het was corvee.

pg. 123: Afbranden is een sluipend proces. Ik ging twee stappen naar beneden en één omhoog. Na iedere inzinking krabbelde ik wel weer een stukje omhoog. Daardoor had ik niet in de gaten dat ik per saldo steeds verder afgleed.

pg. 128: De dagen waren kort en grauw. Bovendien wordt, als je eenmaal op het hellend vlak zit van opgebrand raken, het soortelijk gewicht van verdriet groot, zwaarder dan een steen om te dragen.

pg. 142: "Er kan nog meer bij op, op, op," is een liedje van de kleuterschool. Het typeert hoeveel ik me die laatste maanden op de nek haalde.

pg. 165: Zo staan er sindsdien altijd bloemen op mijn bureau. Die moeten me eraan herinneren dat ik niet alleen moet produceren, maar dat ik ook moet investeren in mezelf en in mijn kennis. De bloemen zijn voor mij het symbool dat ik moet streven naar evenwicht tussen dingen die energie kosten en die energie geven.

pg. 176: Wat kon mij het schelen of mijn herstel een paar maanden langer of korter zou duren dan het gemiddelde? Wat zijn een paar maanden op een mensenleven? Ik wilde goed beter worden, zodat ik niet meer in mijn oude fouten zou vervallen.

"Geniet er een beetje van", is een advies dat dikwijls wordt gegeven aan mensen in burn-out. Een wijze raad. Je schuldig voelen put uit, genieten geeft energie.

pg. 177: Ik leerde geleidelijk de onrust te lijf te gaan. Niet dat me dat altijd lukte. Soms waren de erupties te groot en was het onbegonnen werk me tegen dit natuurgeweld te verzetten. Dan was er domweg geen kruid gewassen tegen de onrust van de burn-out en liet ik de storm in mijn hoofd uitrazen.

pg. 188: Doordat ik een halfjaar niets had gedaan was ik mentaal in een slechte conditie geraakt. Ik was werk, concentratie en andere mensen ontwend.
~> rustig opbouwen

pg 190: "Toen ik ziek was, kon ik niets, wilde ik niets en hoefde ik niets. Dat was overzichtelijk. Nu gaapt er vaak een grote kloof tussen wat ik wil en wat ik kan. Dat is vreselijk frustrerend."

pg. 203: "Als je nu niet stopt, raak je weer helemaal over je toeren. Jij mag vandaag niet meer werken," hield ik mezelf voor. "Schakel nou eerst maar eens terug naar een lagere versnelling, dan zien we morgen wel verder."

pg. 211: "Het herwinnen van je kracht gaat als een asymptoot."

pg. 224: "Oplossingen dienen zich vanzelf aan als je er ruimte voor schept. Oplossingen verzin je zelden door zwaar te piekeren of hard te werken." - Gerrit van Leeuwen

pg. 225: Mijn burn-out ervaring weerhoudt me te veel hooi op mijn vork te nemen. Bovendien is het niet erg slim om alle dingen die op je af komen tegelijk te willen oplossen. Door ze stuk voor stuk af te handelen houd je je hoofd koel.

pg. 239: Niet voortdurend streven naar perfectie, maar ook met iets minder tevreden zijn verkleint mijn draaglast op allerlei terreinen.

pg. 252: Achteraf gezien was het een van de vele signalen dat het niet goed met me ging - waarschuwingssignalen die ik stuk voor stuk negeerde.

pg. 266: Adrenaline is het hormoon van de opwinding, van 'het er tegenaan gaan'. Cortisol is het hormoon van de moed der wanhoop, van 'ik moet, ik moet, maar eigenlijk gaat het niet.'

pg. 267: Mijn chemische fabriek was totaal ontregeld.

[Brigitte · Rating 4 out of 5]

Wat een fijn en prettig leesbaar boek. Het persoonlijke verhaal is herkenbaar en de informatie uit andere bronnen heel leerzaam.

[Judith · Rating 4 out of 5]

Afgerond naar boven, 4 sterren. Prima en helder geschreven, goed te volgen. De tijd is echt wel anders dan die van nu; de meeste communicatie gaat met telefoon en brief in het boek, tegenwoordig is alles en iedereen altijd bereikbaar (of ligt er een soort verwachting dat je altijd en overal bereikbaar kunt zijn). De lessen van burn-out zullen echter niet anders zijn. Daarom is het redelijk tijdloos.
De uitwijdingen over de veranderingen bij Elsevier waren nodig voor haar verhaal, maar ik vond dat ook wel wat langdradig. Hoe meer ze hersteld raakte, des te minder wordt er beschreven. Ik denk dat veel zaken herkenbaar zullen en kunnen zijn.

[Lauri van Oosterom · Rating 3 out of 5]

Interessant en toegankelijk geschreven verhaal. Ik denk dat veel mensen zich er, in ieder geval deels, in kunnen herkennen. Zeker omdat nu (jaren later) werk voortdurend doorgaat. Je bent zelf verantwoordelijk om op de uit-knop te drukken, dat kan bijzonder lastig zijn.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik wel een beetje schrok van de grote hoeveelheid slaappillen die Annegreet van Bergen door de jaren heen heeft geslikt, dat kan nooit goed zijn voor een mens. Ik hoop voor haar dat ze deze pillen sindsdien nooit meer nodig heeft gehad.

[Wouter · Rating 3 out of 5]

Een (te) eenvoudig verteerbaar boek dat goede nieuwe inzichten schenkt in de concepten van burn-outs. Het einde van elk hoofdstuk bevat enkele pseudo-wetenschappelijke referenties met quotes van experts wat telkens een mooie afsluiting geeft. Het kwam veel beter binnen dan Eva Daeleman's Jaar van de Hond, ook al zijn de schrijfstijl en de hoofdstukken soms wel erg summier.

[Daniël · Rating 3 out of 5]

Geen erg goede schrijver in mijn optiek, maar mooie inzichten en tips. Het autobiografische deel kon achterwege blijven. Het niveau van Astrid Holleeder.

[Mieke · Rating 4 out of 5]

Ik heb dit boek graag gelezen. Een persoonlijk vlot geschreven verhaal dat heel wat herkenbare elementen bevat als je burn-out meemaakt of hebt meegemaakt.

[Dettie Leestafel · Rating 4 out of 5]

Haar werk was haar lust en haar leven... toch? Pas toen ze steeds vaker even moest uitrusten na iets gedaan te hebben begonnen de alarmbellen te rinkelen. Haar lijf was helemaal leeggezogen en haar hoofd zat barstensvol geluiden die er niet zouden moeten zijn.

U bent ziek', zei de psychiater van het Riagg en daarmee viel een loden last van haar schouders. Wat overigens volgens die psychiater vrij uniek was, de meeste mensen willen er niet aan dat ze ziek zijn. De schrijfster belandde in een soort vacuüm, er hoefde niets meer, er moest niets meer. Ze dobberde een beetje rond in een golf van vermoeidheid. Het was zelfs vrij aangenaam. Maar ook dat veranderde, om beter te worden moest er iets gebeuren, maar wat en hoe? Lezen lukte nauwelijks op kinderboeken na. Een gesprek voeren was te vermoeiend, iets schrijven idem dito.
Het wordt een jaar van vallen en opstaan. Van nadenken en veel huilen. De gesprekken met de psychiater helpen zeker maar het zijn vooral opmerkingen van vriendinnen en andere mensen die inzicht geven en tot verdere stappen leiden.

Langzaam krabbelt Annegreet van Bergen weer op en begint voorzichtig weer aan werken te denken. Gelukkig heeft haar werkgever Elsevier haar altijd gesteund maar toch is het angstaanjagend weer terug te gaan naar iets wat je zo ziek heeft gemaakt. Stapje voor stapje, als een kind dat opnieuw moet leren lopen, betreedt de schrijfster de werkende wereld weer maar de werkwijze en werktijden worden wel heel anders dan voor die tijd. Ze vertelt hoe deze periode aanvoelde en vooral wat het met haar deed.

Nu zestien jaar later vindt ze het een groot geluk dat het haar overkomen is. Ze werd zo gedwongen na te denken en te kijken wat ze écht wilde in plaats van zich mee te laten zuigen in de vaart van het werk. De burn-out heeft een grote positieve ommekeer in haar leven gebracht, hoewel ze de periode dat ze er middenin zat natuurlijk niet graag nog een keer zou willen meemaken. Ze heeft geleerd niet alleen haar actieve kant in te schakelen maar ook haar passieve zijde te leren gebruiken.

Het boek is heel prettig geschreven, de schrijfster ontziet zichzelf niet. Het is geen 'kijk mij nou eens moedig en dapper zijn' verhaal. Integendeel, het is een eerlijk relaas van iemand die een pittige tijd heeft doorgemaakt dankzij het veel te veel hooi op haar vork nemen. Het is een verhaal waarin veel mensen zich inderdaad zullen herkennen. Nu maar hopen dat werkgevers haar boek ook zullen lezen!

[Haaike · Rating 4 out of 5]

Confronterend, dat is de term die dit boek wat mij betreft het beste omschrijft. Annegreet van Bergen geeft haar persoonlijke relaas van haar burn-out: hoe is het zover kunnen komen, wat zijn de gevolgen geweest, hoe is ze er weer uit gekomen.
Sommige stukken waren heel (te) herkenbaar.

De schrijfster gaat weliswaar soms iets te kort door de bocht; zo schrijft ze "dat ze die burn-out zeker niet was tegengekomen voor haar 30e, omdat ze toen nog de veerkracht en energie van een twintiger had" of dat ze "in een lagere functie (met minder verantwoordelijkheid) waarschijnlijk veel meer tijd voor rust en ontspanning zou gehad hebben". Auwtch als je dit leest als -30jarige in een lagere functie, want ja, wat voor loser ben jij wel niet dat je het dan al tegenkomt eigenlijk. Uiteraard is dat niet wat de auteur bedoelt, maar voor een boek dat een hulp moet zijn, hadden zo'n opmerkingen er gerust uitgefilterd mogen worden. Anderzijds is en blijft dit een persoonlijk verhaal natuurlijk en als dat is hoe de auteur terugkijkt op haar burn-out, dan is dat natuurlijk zo. Wie een objectief, wetenschappelijk boek wilt lezen, raad ik dan ook eerder Burn-out van Luc Swinnen aan.
Die paar keer dat van Bergen steken laat vallen, doen overigens weinig af aan het feit dat dit boek vooral zeer herkenbaar was, daardoor ook inzichten opleverde en dus zeker de moeite van het lezen waard was.

[Helene · Rating 4 out of 5]

Een boek voor mensen die overspannen dreigen te raken of zijn. Niet zozeer vernieuwende inzichten, maar er ligt absoluut kracht in de herkenning! Prettig geschreven, goed leesbaar, veel 'oh ja' momenten en tot slot alle praktische tips nog eens op een rij. Vervalt soms in herhaling en tijdlijn wat verwarrend. Desalniettemin een aanrader voor hen die denken er baat bij te kunnen hebben af te komen van hun 'bedriegerssyndroom', aan betere time management te gaan doen, etc.

[Paul Kroon · Rating 4 out of 5]

Een persoonlijk verslag dat je aan het denken zet. Ja, herkenbare gebeurtenissen en gevolgen. Blij dat ik het gelezen heb.