Blauwzee

Eilanden #4

by Boudewijn Büch

BLAUWZEE is het vierde deel van Boudewijn Büchs EILANDEN-reeks. In dit deel ligt het accent op het 'literaire eiland' en het schrijverseiland. Het langste hoofdstuk in dit boek wordt gewijd aan een bizarre speurtocht naar Herman Melville in de Pacific. Tegelijkertijd worden de lezers met de Bounty-muiters en de obscure eilandjes Henderson, Ducie en Oeno geconfronteerd. Leven en werk van Johnny en Robert Dean Frisbie en Tom Neale worden in twee hoofdstukken neergezet. Deze drie Zuidzee-auteurs lieten een ontroerend oeuvre achter dat speelt op exotische uithoeken als Pukapuka Island en Suwarrow Atoll. Het inleidende hoofdstuk gaat over opgezette eilanders ofte wel achttiende en negentiende-eeuwse museale eiland-allochtonen. Het eerste hoofdstuk beschrijft een decadent hoekje in Zuid-Europa: Capri. BLAUWZEE bevat een rijke dosis excentrieken: een edelman die eenmaal gestorven met een gouden munt op de mond van Capri wordt gedragen, een zonderling die met een aap op een eenzaam eiland gaat samenwonen, schipbreukelingen die elkaar opeten, et cetera. In dit boek beschrijft Büch wat hem het liefst van alles is: nesofreaks, vergeten auteurs, islomanen en dagboekschrijvers op kleine eilanden in de helblauwe zee. Vijf keer de wereld rond leidde tot dit uitzonderlijke boek.

Dit vierde deel in de eilandenreeks besluit de auteur zelf met "...een verwoed en bijna krankzinnig boekproject waarvoor ik waarschijnlijk zwaar gestraft zal worden en waarmee ik mij op zijn best bij een heel enkele enkeling geliefd zal weten te maken..." En inderdaad, wie zonder enige kennis van de voorgaande delen, die langzaam opbouwen in eilandspecialisatie, dit boek ter hand neemt, zal zeer gemotiveerd moeten zijn om het uit te lezen. Wie echter juist door de voorgaande delen aan de eilandkoorts is gaan lijden zal van het hier gebodene smullen. Blijft dat het erg specialistisch is en dat het grootste deel van het boek in beslag genomen wordt door naspeuringen naar de auteurs van twee in de Eenzaam-eilandbibliotheek uitgebrachte boeken. (Johnny Frisbie. "Puka-Puka" - a.i.93-22-170-3- en Tom Neale. "Een eiland voor jezelf" - zie deze heraanbiedingen reisboeken). Op zich wel boeiend, hoewel het licht ruikt naar (sluik)reclame. Voorts een typische Büch inleiding over de Stille Oceaan, edele wilden, robinsonades en eilanden, een hoofdstuk over Capri en de letterkundigen die daar ooit waren en een afsluitend hoofdstuk over drie bij Pitcairn horende eilandjes. Dat laatste is puur genot voor de eilandist. Helaas ontbreekt weer een bibliografie.

Genres: Travel, Nonfiction

227 pages, Paperback

First published January 1, 1994

About the author

Boudewijn Maria Ignatius Büch was een Nederlandse dichter, schrijver en televisiepresentator.

Reviews

[David · Rating 4 out of 5]

Je kan maar zo lang over onbekende eilanden schrijven voor je het laaghangend fruit geplukt hebt en bij meer ordinaire vruchten aankomt. Wanneer Büch dus Eilanden #4 opent met een lang en vervelend stuk over het zeer niet-geïsoleerde Capri, een eiland voor de kust van Italië in de drukst bevaren zee ter wereld, dat al twee millennia dienst doet als vakantieplek voor rijken van immoreel allooi, vreesde ik dat het er hier wel bij mocht houden. Gelukkig komt Büch weer op gang wanneer hij z'n manische focus verlegt naar de Stille Zuidzee: de Cook-eilanden Pukapuka en Suwarrow en wat eufemistisch de Pitcairn-archipel kan genoemd worden. Pukapuka kent haar eigen taal en een eigen literatuur, want Johnny Frisbie schreef er in 1948 op 16-jarige leeftijd "Miss Ulysses of Puka-Puka". Ze blijkt nog te leven, en Büch bezocht haar, zorgde voor de Nederlandse uitgave van haar boek en veroverde enkele kiekjes voor dit werk. Suwarrow was de woonplek van de zonderling Tom Neale, die met verachting bekeken werd door de overige Cook'ers. Z'n legendarische norsheid zou ervoor gezorgd hebben dat hij de drukte (????) van de Cook-eilanden uit moest en onderdak vond op een volstrekt onbewoonde atol. Hij maakte z'n eigen erkende postzegel en kreeg nu en dan leveringen via voorbijvarende schepen. Ten slotte liggen naast Pitcairn zelf (waarover in Eilanden #1 reeds geschreven werd) nog 3 eilanden of atollen, sommige op een afstand van bijna 500 kilometer.

Büch is op z'n best wanneer hij zich vastbijt in een micro-literatuur waarvan hij het gevoel heeft dat hij op dat eigenste moment een nieuwe bijdrage levert. In het eiland der blinden is de hipster koning, of zoiets. Dat blijkt ook z'n erg openhartige slotparagraaf:

Dat bellettristische eilandgevoel heb ik met Blauwzee onder woorden willen brengen, een verwoed en bijna krankzinnig boekproject waarvoor ik waarschijnlijk zwaar gestraft zal worden en waarmee ik mij op zijn best bij een heel enkele enkeling geliefd zal weten te maken. Ik weet het, maar het is niet anders. Er zit te veel eiland in mijn hoofd en dat moet eruit.

Maar eens het eruit is, wat dan? Büch overleed in 2002 aan een hartstilstand, nadat hij zich al een tijd als kluizenaar had teruggetrokken uit het openbare leven. Hij had aangegeven steeds minder te zien in zijn eigen werk. Sommige fantasieën functioneren enkel als fantasieën. Had hij zijn obsessie maar kunnen overhevelen naar een carrière als scheepskapitein, transportingenieur of ruimtevaartpromotor.