Heinrich August Winkler is a German historian. He received his Ph.D. from the University of Tübingen. In 1970 he became professor at the Free University of Berlin.
Ενδιαφέρουσα (αν και αποκλειστικά σχεδόν πολιτικο-κοινωνική) καταγραφή μιας εποχής που μας αρέσει να θυμόμαστε και να αναφέρουμε συχνά-πυκνά, όποτε ο ανεμιστήρας εργάζεται πυρετωδώς στέλνοντας συνεχή ροή αποβλήτων προς πάσα κατεύθυνση - χωρίς να υπάρχει, ευτυχώς για εμάς, καμία άμεση σύγκριση και επίπτωση.
Ακόμα όμως και ως φόβητρο ή προειδοποίηση, η Βαϊμάρη θα συνεχίσει να μας απασχολεί, κυρίως διότι οδήγησε μια ολόκληρη χώρα, και στη συνέχεια τον κόσμο, στον γκρεμό.
Πιστεύω τελικά πως το ενδιαφέρον των περισσότερων (πλην εκείνων που επιδίδονται ούτως ή άλλως στην ανάγνωση ιστορικών βιβλίων) για το θέμα μπορεί να συγκριθεί με εκείνο που δείχνουμε για μεγάλης έκτασης ατυχήματα και καταστροφές. Σε έναν βαθμό απολαμβάνουμε τη φρίκη και συνάμα το γεγονός πως ΕΜΕΙΣ δεν ήμασταν παρόντες σε όσα τρομακτικά συνέβησαν σε άλλους.
Ταυτόχρονα, έχοντας γνώση της κατάληξης (δηλαδή το πώς τελικά ο Χίτλερ επικράτησε όλων), έχει ενδιαφέρον να δούμε τα γεγονότα εκείνα που οδήγησαν εκεί, με την αντίστοιχη αγωνία που διαβάζουμε ένα αστυνομικό θρίλερ. Και βέβαια, εκείνοι που απολαμβάνουν να βγάζουν συμπεράσματα θα εστιάσουν ανάλογα με την ιδεολογική τους τοποθέτηση στον Χ ή στον Ψ παράγοντα (φταίνε οι άβουλοι φιλελεύθεροι, φταίει η Αριστερά, φταίει η Δεξιά, φταίει ο μιλιταρισμός, φταίει ο μπολσεβικισμός, φταίει ο καπιταλισμός, φταίει η μία ή άλλη προσωπικότητα).
Όσον αφορά εμένα, έχω πάψει να αναζητώ αποκλειστικούς υπαίτιους και απαντήσεις, έχοντας κατανοήσει πως το σκοτάδι, ο παραλογισμός και η αυτοκαταστροφή είναι εγγενείς ιδιότητες της ανθρώπινης κατάστασης, ακριβώς όπως και η δημιουργία, το μεγαλείο και η αλληλεγγύη. Κάποιες στιγμές και εποχές επικρατεί η "σκοτεινή" και κάποιες άλλες η "φωτεινή" πλευρά, ανάλογα με τις κρατούσες συνθήκες. Και η ιστορία συνεχίζεται…
Απο που να ξεκινήσει κανείς; Ένα χάος η υπόθεση... Διαβάζοντας πρώτη φορά μια λεπτομερέστατη περιγραφή για τη Δημοκρατία της Βαϊμάρης και για λόγους ενδιαφέροντος αλλά και για λόγους ακαδημαϊκής έρευνας, μπορώ να πω πως πλέον καταλαβαίνω πολύ περισσότερα πράγματα για την σύγχρονη γερμανική πολιτική που ανάγονται στα λάθη και στα αποτελέσματα της Βαϊμάρης. Νομικά, πολιτισμικά και θεσμικά η Βαϊμάρη ήταν καταδικασμένη να αποτύχει. Το ίδιο το εγχείρημα της δημοκρατίας και ο συνδυασμός πολλών παραγόντων, όπως και οι Βερσαλλίες είναι οι πιο επιφανείς λόγοι, χωρίς να είναι οι μόνοι. Αν και ο συγγραφέας παίρνει μια αντίληψη περι εκσυγχρονισμού πάνω στην δημοκρατία της Βαϊμάρης (η Γερμανία δεν ήταν έτοιμη ιστορικά για ένα πολίτευμα), προσπαθεί να είναι αντικειμενικός όσο το δυνατόν περισσότερο. Το ερώτημα δεν είναι τι πήγε στραβά, αλλά τι δεν πήγε στραβά.
Υ.Γ. Όποιος διαβάσει το βιβλίο θα καταλάβει πως οι συγκρίσεις με την Ελλάδα της κρίσης, κάθε άλλο παρά εύστοχες είναι. Εδώ μιλάμε για αίτια πολύ βαθύτερα που ανάλογα δεν υπήρξαν στην Ελλάδα.
Πολύ ενδιαφέρον το βιβλίο (υποσύνολο ενός μεγαλύτερου έργου) για μια περίοδο της ιστορίας που ήταν καθοριστική για τις μετέπειτα εξελίξεις. Αναλυτικό και τεκμηριωμένο προσφέρει μια προσεκτική εξέταση όλης της πολιτικής ιστορίας της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης. Δεν θα το σύστηνα, όμως, στο ευρύ αναγνωστικό κοινό καθώς επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην πολιτική (κόμματα, συμμαχίες, αποφάσεις, συσχετισμοί δυνάμεων) και κάποιος που θα ήθελε μια γενικότερη εικόνα που να καλύπτει περισσότερες πτυχές της κοινωνίας δεν θα τη βρει σε αυτό το βιβλίο. Είναι πάντως εξαιρετικό για όσους θέλουν να εντρυφήσουν στις πολιτικές εξελίξεις της περιόδου.
Πριν λίγα χρόνια, όταν η κρίση ήταν (τουλάχιστον ως προς τη δημοσιογραφική κάλυψη) στα φόρτε της και η εκλογή της τωρινής κυβέρνησης προ των πυλών, η χώρα μας είχε παρομοιαστεί από κάποιους με τη Γερμανία στα χρόνια της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης.
Είτε ο ισχυρισμος ήταν ακριβής είτε όχι, το φαινόμενο Βαϊμάρη μπορεί να παρουσιαστεί ξανά κ ξανά. Όταν ένας λαός απογοητευμένος και ταλαιπωρημένος από χίλιες δυο αιτίες, αλλά και πνευματικά ανώριμος να αντιληφθεί την αξία της δημοκρατίας/σωστής διακυβέρνησης, στρέφεται προς ζημιογόνες κυβερνητικές προτάσεις με την ελπίδα ότι θα βγει από τη μιζέρια. Οι προτάσεις αυτές, αν και εμφανώς εξωφρενικές στα μάτια του λογικού, μορφωμένου και ψύχραιμου πολίτη, γοητεύουν τον ανώριμο παρορμητικό πολίτη και γίνονται τελικά η καταστροφή του.
Από τη Βαϊμάρη βγήκε το τρίτο Ράιχ. Το βιβλίο αυτό μας δίνει να καταλάβουμε τι μπορεί να βγει οποτεδήποτε ο λαός παραιτείται από τη δημοκρατία, την ελευθερία, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, τη λογική, την τιμιότητα, με την ψεύτικη ελπίδα ότι θα ξεφύγει από τα προβλήματα, που συνήθως αποτελούν απλώς τις υποχρεώσεις του ή τα αποτελέσματα των πράξεών του.
Αν όλοι γνώριζαν για τη Βαϊμάρη, πολλά έτη κρίσης θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Ο συγγραφέας του βιβλίου μας δίνει μια πολύ συμπαθητική και φιλική προς τον αναγνώστη αναφορά των βασικών γεγονότων της περιόδου.
Bevor man Winklers Geschichte der Weimarer Republik liest, sollte man sich im klaren darüber sein, dass es eine fast reine politische Geschichte ist, die hier erzählt wird. Die Akteure sind Politiker, Gewerkschaften, Arbeitgeber- und andere Interessensvertreter. Winkler vollzieht sehr detailreich die wichtigen politischen Voraussetzungen, Entwicklungen und Ereignisse nach, welche die Weimarer Republik prägten und letztlich in der Katastrophe von Hitlers Machtübernahme mündeten. Dabei geht er manchmal so weit ins Detail, dass es beim Lesen ganz schön langweilig wird, doch dahinter steht eben auch, dass es oftmals kleinliche politische Differenzen waren, die Regierungen stürzten und Deutschland weiter in Richtung der Diktatur drängten.
Eine Diktatur war Deutschland praktisch schon 1930, als Hindenburg das erste Präsidialkabinett Brüning ohne parlamentarische Grundlage einsetzte und sie wäre es vielleicht auch ohne Hitler noch auf lange Zeit geblieben.
Die große Frage, wann und woran Weimar nun genau gescheitert ist, finde ich auch nach dem Zweiten Lesen des Buchs schwer zu beantworten. Teilweise war es das Erbe des Kaiserreichs, dessen Eliten auch in Weimar noch starken Einfluss hatten und kein Interesse an einer Republik hatten, die Last des verlorenen Weltkriegs und des Versailler Vertrags, die Hyperinflation und die Weltwirtschaftskrise. Für alles konnten die Rechten und die Kommunisten die Demokratie verantwortlich machen, die spätestens ab 1932 weniger als die Hälfte der Bevölkerung hinter sich hatte.
Es ist eine ebenso faszinierende wie traurige Geschichte, die hier sehr anschaulich erzählt wird. Was mir persönlich fehlt ist mehr Einblick in die Sozial- und Kulturgeschichte Weimars. Gerade letztere ist unheimlich reich und spannend und wohl auch mit Weimars größter Glanzpunkt. Auch wenn das nicht der Fokus des Buchs war, wären mir bei diesem Umfang ein paar Einblicke sehr lieb gewesen, aber dafür muss man sich andere Bücher suchen.
Writing a book about one of the most fragile periods of modern (European history) is not easy. However, Mr. Winkler did it in a very professional, scientific and objective way. To be honest while reading this book, I came up with some questions provoking a sense of further research. And this is what I would mention as a disadvantage of this book: raising questions is not bad of course, but I felt that the book was lacking crucial information, mainly on the (re)action of the people during all this period. Tip for forthcoming readers: Note-taking may help.
Πολύ ενδιαφέρον και λεπτομερές ιστορικό βιβλίο για την εν λόγω περίοδο.
Όμως, πιστεύω ότι αυτό το βιβλίο είναι περισσότερο κατάλληλο για αναγνώστες με μεγάλο ενδιαφέρον πάνω σε αυτήν την περίοδο της Γερμανίας ή για ακαδημαϊκούς (π.χ. ιστορικούς) - και όχι τόσο για το ευρύ κοινό. Ο λόγος είναι ότι το στυλ του βιβλίου είναι εμφανώς ακαδημαϊκό/επιστημονικό, δηλαδή ιδιαίτερα πυκνογραμμένο και με έμφαση στην ακρίβεια των πληροφοριών, π.χ. με πολλές ημερομηνίες και ονόματα (προσώπων, αλλά και κομμάτων), καθώς και παραπομπές σε πηγές (φυσικά με τη σχετική βιβλιογραφία στο τέλος). Το αναφέρει, άλλωστε, και ο ίδιος ο συγγρφέας στον Πρόλογό του: "Ο ανά χείρας τόμος αποτελεί το τελευταίο κεφάλαιο από τον πρώτο τόμο του δίτομου έργου μου για την ιστορία της Γερμανίας κατά τον 19ο και τον 20ό αιώνα..." (σελ. xi).
Πολύ ωραία μετάφραση στα ελληνικά. Συγχαρητήρια στην κα. Άντζη Σαλταμπάση και ευχαριστίες για τις επικουρικές σημειώσεις της (Σ.τ.μ.)!
Από τις Βερσαλλίες στο καμένο Ράιχσταγκ. Από το 1918 στην καταστροφική 30η Ιανουαρίου του 1933, όταν ουσιαστικά άρχισε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ένα βιβλίο που δείχνει πώς μια δημοκρατία μπορεί να μεταμορφωθεί σε κόλαση για την ανθρωπότητα.