ഭാരതപര്യടനം | Bharatha Paryatanam

by Kuttikrishna Marar

കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരുടെ ഏറെ ചർച്ചയും വിവാദവും ഉണ്ടാക്കിയ കൃതിയാണ്‌ ഭാരതപര്യടനം.1948 ലാണ് ഈ കൃതി പുറത്തിറങ്ങുന്നത്. മഹാഭാരതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട കഥാസന്ദർഭങ്ങളെ ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുകയാണ് കൃതി. അമാനുഷർ എന്നു കരുതുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളെ മനുഷ്യരായി അവതരിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് അവരുടെശക്തി ദൗർബല്യങ്ങൾ മാരാർ തുറന്നു കാണിക്കുന്നു. ഇതിൽ കർണ്ണന്റെ കഥാപാത്ര സൃഷ്ടിയും വിശകലനവും ഏറെ പ്രഖ്യാതമാണ്. ധർമ്മബോധം, ആസ്തിക്യബോധം, യുക്തിബോധം, സൗന്ദര്യബോധം ഇവയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ പുനർവായന. കഥാപാത്രപഠനങ്ങളാണ് ഇതിലുള്ളത്. കഥാപാത്രത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലൂടെ ഇതിവൃത്തം, ഭാവശില്പം, കാവ്യാത്മകമായ രസം ഇവയിലേക്ക് വീക്ഷണങ്ങളെത്തുന്നു.

Genres: Fiction, Mythology, Religion, Philosophy, Classics

195 pages, Paperback

First published July 18, 1950

About the author

Kuttikrishna Marar (14 June 1900 – 6 April 1973) was an Indian essayist and literary critic born in Pattambi, Kerala.His work on Bharathaparyadanam - A critical study of the Mahabharata is one that won him many honours.

He passed the Sahityashiromani exam from the Samskrita College in Pattambi. He started his career as Sahithyacharya at the Kerala Kalamandalam. For 15 years he was with Mahakavi Vallathol Narayana Menon and published many of his writings. From 1938 to 1961 he was the proofreader of the Malayalam daily newspaper,Mathrubhoomi. In 1967, he received 'Sahithya Ratnam' award and 'Sahithya nipunan' award from Tripunithura Sanskrit college.

His work Malayaala Saili is still one of the most authentic treatises on proper Malayalam usage. Bharata Paryatanam (Travel through Bharata), another important work of Marar is critical exposition of the characters and main events in the epic Mahaabhaarata. Bharatha Paryatanam, Sahithyasallapam, Danthagopuram, Kaivilakku (collections of literary criticism) are his important works on literary criticism. In addition to the above, there are more than 19 collections essays on literary criticism.

Another important work of Marar is "Kala Jeevitham Thanne" (Art is Life itself), which won him Kerala Sahithya Academy Award, Kendra Sahithya Academy Award and M.P. Paul Prize.

Reviews

[Nandakishore Mridula · Rating 5 out of 5]

Great analysis of the Mahabharata.

Kuttikrishna Marar takes many of the characters and episodes of the great epic and analyses them in their literary context. This type of analysis, where no external factors are brought into play other than the clues provided in the text itself, enthralled me when I first read it in my early twenties. I don't remember much to give a detailed review here - which shows it is high time for a re-read.

[Viji (Bookish endeavors) · Rating 5 out of 5]

"dhyaayato vishayaaan pumsa
sangastheshoopajaayate
sangaat sanjaayate kaama
kaamaat krodhobhijaayate

krodhaat bhavati sammoha
sammohaat smritivibrama
smritibhramshaat buddhinaasho
buddhinaashaat pranashyati"
(62-63. ch. 2. Bhagavad Gita)

Thus say Krishna in his gospel of karma. Those who are attached to sensual pleasures develop a craving for it. This craving leads to anger and foolishness and death in the end.
This whole book was dedicated to how the Kauravas and Pandavas proved through their lives the essence of these verses. The book is a journey,as the title says. It is a journey with the author,who takes us into the minds of those greater and lesser men,men who by their words and deeds brought about one of the worst wars known in history. The book doesn't deal with the whole story of Mahabharatha.It is too short for that. Still it discusses the important situations in the epic,at least those which the author consider worth mentioning. It is not comprehensive,it is selective but the selections are good.

Deconstruction of The great epic..

The book focuses more on those characters that aren't much mentioned in the original work,or in the other commentaries that came on Mahabharatha. The author talks of the forgotten ones,something that most people forget to do. He talks of Balarama,Vidurar,Amba and Dusshala. He also talks of the so-called negative characters,but in a positive light. He talks of Karna with more pride than any other character. He also gives immense respect to Duryodhana. That's what made me feel that it's a sort of deconstruction,viewing it from a standpoint totally different from the ones that are usually approached.

Silence isn't always golden..

"neshe balasyeti chaaredadharmam'
A widely debated verse of the epic. Maarar,with the help of Naalappat Naarayanamenon,translates this as "the actions of those who do not understand their strength often results in evil. This verse is used when Yudhisthira remains silent seeing the insult done to Draupadi in the court of Yudhishtira. He doesn't know his greatness,he holds on to his concept of dharma when dharma and satya are shattered before his eyes. The author says it is such acts of passivity that leads to all that is evil in this world.
It reminded me of Elie Wiesel's Nobel prize acceptance speech,in which he says,
“We must take sides. Neutrality helps the oppressor, never the victim. Silence encourages the tormentor, never the tor- mented. Sometimes we must interfere. When human lives are en- dangered, when human dignity is in jeopardy, national borders and sensitivities become irrelevant. Wherever men and women are persecuted because of their race, religion, or political views, that place must—at that moment—become the center of the universe.”
Those who stand by and watch are as or more guilty as the perpetrators.

In many situations,the author compares Krishna to Gandhiji. This has been done by analysis of different situations they were placed in and their responses to these. In the eyes of the author,the half-naked fakir shines more than peetambharadhara. How glorious is the ahimsa that could bring down the the great empire without raising a single weapon.!! And how wonderful this struggle looks in comparison with the bloody and remorseful ending of Bharathavarsha..!! Indeed,that must be what made Gandhiji refer to it daily for advise.. To learn from mistakes..

This book is not entirely leaving the fate of the men in the hands of destiny,even though there are mentions of 'who can stop fate?' here and there. But The Lord himself said in his Gita,
"iti te jnanamaakhyatam
guhyaat guhyataram maya
vimrshyaitadasheshena
yathechasi tatha kuru"
I have given you the knowledge of the secret of secrets. Use your reason to analyze that and then do as you wish.

This book is a great reference for those who want a different read of Mahabharatha. The malayalam used in this book is a bit tough,compared to the malayalam used in normal fiction or non-fictioin. So it would be better to keep a dictionary handy. Knowing a bit of sanskrit might be useful,but you can read without it as well.
A great text,well-written and well-researched.
HIGHLY RECOMMENDED.

[Sajith Kumar · Rating 4 out of 5]

ആധുനികകാലത്ത് കേരളം ജന്മം നൽകിയ സംസ്‌കൃതപണ്ഡിതരിൽ അഗ്രേസരനാണ് കുട്ടികൃഷ്ണ മാരാര്. കേരളകലാമണ്ഡലത്തിലെ സാഹിത്യാചാര്യൻ, മാതൃഭൂമിയിലെ പ്രൂഫ് റീഡർ എന്നീ നിലകളിൽ പ്രവൃത്തിയെടുത്ത മാരാർ അക്കാലത്തെ എണ്ണം പറഞ്ഞ സാഹിത്യവിമർശകൻ കൂടിയായിരുന്നു. 'ഭാരതപര്യടനം' എന്ന ഈ കൃതി പോലും മഹാഭാരതത്തിന്റെ ഒരു വിമർശനപഠനമാണ്. മഹാസാഗരതുല്യമായ ഭാരതത്തിലെ വിവിധ കഥാപാത്രങ്ങളേയും സന്ദർഭങ്ങളേയും മുൻനിർത്തി നിരവധി സാഹിത്യരചനകൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്. ഖാണ്ഡേക്കറുടെ യയാതിയും, ശിവജി സാവന്തിന്റെ മൃത്യുഞ്ജയ്‌യും മുതൽ മലയാളത്തിലെ ഇനി ഞാൻ ഉറങ്ങട്ടെ, രണ്ടാമൂഴം എന്നിവ വരെ നീണ്ടുകിടക്കുന്ന ആ സർഗ്ഗസപര്യക്ക് വഴികാട്ടിയായത് 1950-ൽ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ട ഈ കൃതിയാണ്. എന്റെ കയ്യിലുള്ളത് ഇതിന്റെ അറുപത്തിയൊന്നാമത്തെ പതിപ്പാണ്. സാഹിത്യകേരളം എത്ര ആവേശത്തോടെയാണ് ഈ പുസ്തകത്തെ സ്വീകരിച്ചതെന്ന് ഇതിൽനിന്നു വ്യക്തമാണല്ലോ. മാരാർ കേന്ദ്ര, കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരങ്ങളും നേടിയിട്ടുണ്ട്. ഭാരതകഥയുടെ ഉപാഖ്യാനം ഏതു കാലത്തും പ്രസക്തവും അനുയോജ്യവുമാണെന്നതിന്റെ ഉത്തമദൃഷ്ടാന്തമാണ് ഈ രചന.

തുടർച്ചയായി, കഥാതന്തു മുറിയാതെയുള്ള ആഖ്യാനശൈലിയല്ല മാരാർ ഇവിടെ അവലംബിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഈ പുസ്തകം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന ഒരാൾക്കും ഭാരതകഥ അറിയാതിരിക്കില്ലല്ലോ. ഇതൊരു രാജ്യം ചുറ്റിയുള്ള യാത്രാവിവരണമാണെന്ന് കുട്ടിക്കാലത്ത് തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരുന്ന ചിലരുണ്ടെങ്കിലും അവരുടെ പര്യടനം ഏതാനും പേജുകൾക്കപ്പുറത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയില്ല. സാവന്തിനും പി. കെ. ബാലകൃഷ്ണനും നായകകഥാപാത്രമായ കർണ്ണൻ ഇവിടെയും ദുരന്തം ഏറ്റുവാങ്ങാൻ വിധിക്കപ്പെട്ട ഒരു ബലിമൃഗമാണ്. മാരാർ പലപ്പോഴും കർണ്ണന്റെ അന്തർദൃഷ്ടിയിലൂടെ സാഹചര്യങ്ങളെ വിലയിരുത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. ദുര്യോധനനോടുള്ള കലർപ്പില്ലാത്ത കൂറു മാത്രമാണ് കർണ്ണനെ വിശ്വസ്തനായ ഒരു സുഹൃത്ത് എന്ന നിലയിൽ അന്യൂനനാക്കുന്നത്. കുട്ടികളായ കൗരവ-പാണ്ഡവരുടെ ആയുധവിദ്യാ പ്രദർശനത്തിനിടയിൽ അർജ്ജുനനെ വെല്ലുവിളിച്ച കർണ്ണൻ തന്റെ കുലവും വംശമഹിമയും വെളിപ്പെടുത്താനാവശ്യപ്പെട്ടതോടെ തളർന്നിരുന്നുപോയല്ലോ. അന്ന് തൽക്ഷണം ദുര്യോധനൻ അയാളെ അംഗരാജ്യത്തിന്റെ അധിപനായി ഉയർത്തി പാണ്ഡവർക്കൊപ്പമെത്തിച്ചു. ഇതിനുള്ള നന്ദിയായാണ് കർണ്ണൻ ജീവിതാവസാനം വരെ ദുര്യോധനന്റെ നിഴലായി കൂടെ നിന്നത്. ഇന്ദ്രൻ സമ്മാനിച്ച ഏകപുരുഷഘാതിനി എന്ന തടുക്കാനാവാത്ത ആയുധം പോലും കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ കൗരവപക്ഷത്ത് വൻനാശം വിതച്ച ഘടോൽക്കചനെതിരെ ഉപയോഗിച്ചത് ദുര്യോധനനോടുള്ള ഈ വിധേയത്വം മൂലമാണ്. കർണ്ണൻ അത് അർജ്ജുനനെ നേരിടുമ്പോൾ ഉപയോഗിക്കാനായി വെച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നുവല്ലോ.

കുരുക്ഷേത്രയുദ്ധം ധർമ്മയുദ്ധമാണെന്നാണ് വെപ്പ്. എന്നാൽ മാതൃകാപരമായി തുടങ്ങിയ ഈ യുദ്ധം ക്രമേണ ചട്ടങ്ങളും കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളുമൊക്കെ തെറ്റിച്ച് വെറും സംഘട്ടനമായി തരംതാഴുന്നതിന്റെ നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങളും അതിന്റെ ദാർശനിക അവലോകനവും ഈ കൃതിയിൽ കാണാം. പാണ്ഡവരും കൃഷ്ണനും അനീതി പലയിടത്തും നഗ്നമായ രീതിയിൽത്തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. തനിക്കു ചേർന്നവരോട് മാത്രമേ യുദ്ധം ചെയ്യാവൂ എന്ന നിബന്ധനയുമായി തുടങ്ങിയ സംഗരത്തിൽ ഭീഷ്മരെ നേരിടുവാൻ ശിഖണ്ഡിയെ നിയോഗിക്കുമ്പോൾ ആരംഭിക്കുകയായി കൊടുംചതിയുടെ ഇരുളിലേക്കുള്ള പ്രയാണം. അശ്വത്ഥാമാവ് കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന വ്യാജവാർത്തയിലൂടെ ദ്രോണരെ, താഴ്‌ന്നുപോയ രഥചക്രം ഉയർത്തുന്നതിനിടെ കർണ്ണനെ, നിയമവിരുദ്ധമായി തുടയിലടിച്ച് ദുര്യോധനനെ - അങ്ങനെ, എല്ലാ കൗരവപ്രമുഖരേയും നിലംപരിശാക്കിയതിനു പിന്നിൽ അനീതിയുടെ കറ പുരണ്ടിരിക്കുന്നതായി കാണാം. തീർത്തും പ്രായോഗികമായ തത്വോപദേശത്തിലൂടെ കൃഷ്ണൻ പാണ്ഡവരെ ഇതിനു സജ്ജരാക്കുന്നതും മാരാർ കാട്ടിത്തരുന്നു. സ്വധർമ്മമനുഷ്ഠിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ആനുഷംഗികമായി വല്ല അനീതിയും ചെയ്യാതെ കഴിയില്ലെന്നുവരും, അത് വകവെക്കാനില്ല എന്നാണദ്ദേഹം അവരെ ഉപദേശിക്കുന്നത്.

ഗ്രന്ഥകാരൻ ഗാന്ധിയൻ ആദർശങ്ങളോടു പുലർത്തുന്ന നിസ്സീമമായ സ്നേഹാദരങ്ങൾ നിരവധി തവണ ഈ കൃതിയിൽ വെളിവാക്കപ്പെടുന്നു. അജ്ഞാതവാസത്തിനുശേഷം പാണ്ഡവർക്ക് അർദ്ധരാജ്യം തേടിക്കൊണ്ടുള്ള കൃഷ്ണദൂതിനെ മാരാർ താരതമ്യപ്പെടുത്തുന്നത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനോടടുത്ത ആഴ്ചകളിൽ ബംഗ്ലാദേശിൽ ആളിക്കത്തിയ ഹിന്ദുവിരുദ്ധ കലാപം തണുപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഗാന്ധിജി നവഖാലിയിൽ നടത്തിയ സന്ദർശനവുമായാണ്. കൃഷ്ണൻ ദ്വാപരയുഗമഹാത്മാവാണെങ്കിൽ ഗാന്ധിജി കലിയുഗമഹാത്മാവാണ്. ഈ പുസ്തകം ആദ്യമായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് മൂന്നു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷമാണ്. ലക്ഷക്കണക്കിനാളുകളുടെ മരണത്തിനു കാരണമായ വ���ഗീയലഹളകൾ ഭാരതമനസ്സാക്ഷിയെ എത്ര ആഴത്തിൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചിരുന്നു എന്നതിന്റെ ക്രിയാസാക്ഷ്യമാണ് മാരാരുടെ ഈ വരികൾ.

വിദ്യാർത്ഥികളുടെ ���തിപ്പായതുകൊണ്ടാണോ എന്നറിഞ്ഞില്ല, ഗീതാദ്ധ്യയനത്തെക്കുറിച്ച് ഒന്നുംതന്നെ ഇതിൽ കാണുന്നില്ല. നിരവധി മൂലസംസ്കൃത ശ്ലോകങ്ങൾ അർത്ഥസഹിതം നൽകിയിരിക്കുന്നത് സംസ്കൃതഭാഷയുടെ വാഗ്പ്രപഞ്ചത്തെ വായനക്കാർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തും. ഓരോ അദ്ധ്യായത്തിനൊടുവിലും ലോകമാർഗ്ഗത്തേയും പൊതുതത്വങ്ങളേയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയ ഏതാനും ശ്ലോകങ്ങളും നൽകിയിരിക്കുന്നു. മാരാരുടെ ഭാഷ കറയറ്റതും സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ സംസ്കൃതാതിപ്രസരമുള്ളതുമാണ്. 'കുരജാംഗലപ്രജകൾ' (പേജ് 59) എന്ന പ്രയോഗത്തിന്റെ ആശയമെന്തെന്ന് ഇപ്പോഴും യാതൊരു നിശ്ചയവുമില്ല. അത്തരം നിരവധി പദങ്ങളുമായി വായനക്കാർ ഇതിൽ ബന്ധം പുലർത്തും. മഹാഭാരതത്തിന്റെ കേന്ദ്രആശയം ജീവിതവൈരാഗ്യമല്ലെന്നും സർവനാശം വരുത്തിയ മഹായുദ്ധത്തിന്റെ അലയൊലികൾക്കപ്പുറം അത് സ്നേഹസാരമാണെന്നും മാരാർ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

പുസ്തകം ശക്തമായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

[Sarath Krishnan]

This is one of those rare works which demystifies all your taken for granted ideas. It is a brilliant re-reading of some of the characters of Mahabharatha. You will undoubtedly accept him as the greatest critic in Malayalam literature.

[Aravind Vivekanandan · Rating 5 out of 5]

Mahabharata is one of the greatest landmarks in the literature of mankind. It is said with only the slightest of exaggeration that 'what is not found in this book, cannot be found anywhere in the world'. However, post 1980s popular culture has looked at the text as pulp fiction material, reducing this masterpiece into merely the conflict between two rivaling families. But, Marar's work goes beyond the scope of black and white, and immerses us into an ocean of grey, inter spaced with clever and witty commentary (The section 'Vyasante chiri' for example, is downright blasphemous for our times). He manages to dissipate many legends that were added to the text in subsequent centuries. He is able to show the relevance of certain philosophies in the text in this day and age. I have spent quite a few months on this book. It was not because it bored me at any point. But every chapter allows you insights that will continue to engage your mind for years. I will strongly recommend this work over many shallow texts that is masquerading as commentary in the market these days.

[Dr. Charu Panicker · Rating 3 out of 5]

മഹാഭാരതത്തിലെ മുക്കും മൂലയും ഇഴകീറി നിരൂപിക്കുന്ന പുസ്തകം. പ്രതിജ്ഞ ലംഘിക്കാത്ത ഭീഷ്മരെയും ദുര്യോധനനിലെ സുയോധനയെയും മാത്രമല്ല പാണ്ഡവരുടെ ധർമ്മച്യുതിയും വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട് ഇവിടെ.

[Ganesh · Rating 5 out of 5]

I missed knowing and reading this while in school.

No harm with that. This book has reached me at the right time in my aduilt life when everything is chaotic and proper direction is hard to come by.

The epics and the characters it encompasses have always been a beacon of light and wisdom for mankind. Especially for someone like me who is always confused about life and its happenings.

ഭാരതപര്യടനം is one of a kind of a book. It is neither fiction nor non-fiction. It walks boldly in a bold line in between while giving a strong panoramic view of the Mahabharatha from an unbiased and objective view.

[Veena · Rating 5 out of 5]

Marar's analysis of Vyasa's Mahabharat is deep and thought provoking. From a child, whose sympathies always laid with the Pandavas, I have learnt to empathize with some actions of the seemingly spiteful Kauravas as well. There is not one right and wrong, but multiple perceptions of what ought to be done for one's survival.

[Manu Nair · Rating 4 out of 5]

മഹാഭാരതത്തെ മറ്റൊരു രീതിയിൽ കാണാനും പറ്റി.

[Prabhu Prakash]

ഇതു സ്കൂലില്‍ പഠിക്കുവാന്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു.മഹാഭാരതത്തിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ കുറിച്ച് എത്ര വ്യക്തവും ഉത്കൃഷ്ടവും ആയിട്ടുള്ള ഒരു ക്രിട്ടിസിസം അഥവാ നിരൂപണം മറ്റൊന്നുണ്ടോ എന്ന് സംശയം.മഹാഭാരത യുദ്ധശേഷം ആഘാതമായ ദുഖത്തിലേക്ക് ആണ് കൊണ്ടുചെന്നു ഇടുന്നത്.അശ്വമേധ യാഗത്തില്‍ അശ്വരക്ഷിതാവായി അര്‍ജുനന്‍ മറ്റൊരു രാജ്യത്ത് ചെല്ലുമ്പോള്‍ കാനന്ട്ടി വരുന്നത് നൂറ്റിയഞ്ചു കരുത്തരായ ആണുങ്ങളുടെ ഒരെയോരു പെങ്ങള്‍ ദുശള.യുദ്ധത്തില്‍ ഭര്‍ത്താവിനെയും നഷ്ടപ്പെടുന്നതിനൊപ്പം എപ്പോള്‍ മരിച്ച തന്റെ മകന്റെ കുഞ്ഞിനേയും കയ്യിലേന്തി അഭയാര്തിയാകുന്ന ദുശളയെ കണ്ടു കഴിയുമ്പോള്‍ അര്‍ജുനന്റെ മനസ്സില്‍ ആയിരം ആണിപതിഞ്ഞ തടി കൊണ്ട് അടിക്കുന്ന വേതന ഉണ്ടായി.പിന്നീട് കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര്‍ കഥാപാത്ര നിരൂപണങ്ങളില്‍ ചിത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നു.നിര്രോപന പാടവം വ്യക്തമാണ്.

[iam_saran · Rating 4 out of 5]

This book was part of syllabus at school. It is a critical study of the 'Mahabharatha' . The book unravels the mysteries hidden in the epic while travelling through the minds of its characters. This work by Kuttikrishna Maarar is a worthy read :)

[Arjun Kumar p · Rating 5 out of 5]

ഇതിഹാസങ്ങളിലെക്ക് സ്വാഗതം......

[Sreenath Ganga]

great

[Balasankar C · Rating 5 out of 5]

നിരൂപണമെന്ന് പറഞ്ഞാൽ ദിതാണ് മോനേ.. രണ്ടാമൂഴത്തിന്റെ വ്യത്യസ്തത ഇഷ്ടപ്പെട്ടവർ ഈ കൃതിയുടെ ആഴവും കൂടെയൊന്ന് അറിയാണ്ട് പോകരുത്..

[Narendrāditya Nalwa · Rating 5 out of 5]

Nese balasyeti chared adharmam.

[Sneha · Rating 5 out of 5]

Will give you a new and in-depth perspective on Mahabharatam.

[Clint Paul · Rating 5 out of 5]

ഒരു വായനക്കാരൻ എന്ന നിലയിൽ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഒരു കാര്യം എന്താണെന്നു വെച്ചാൽ, മരിക്കുന്നതിന് മുന്നേ ഇന്ന് വരെ എഴുതപ്പെട്ടിട്ടുള്ള എല്ലാ നല്ല പുസ്തകങ്ങളും വായിക്കണം എന്നുള്ളത് ആണ്. അത് മനുഷ്യസാധ്യം അല്ലാത്തത് കൊണ്ട്, ചില പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചു തീരുമ്പോൾ, "ആ പുസ്തകം വായിച്ചില്ലായിരുന്നെങ്കിൽ വലിയ ഒരു നഷ്ടമായി പോയേനെ" എന്ന ഒരു തിരിച്ചറിവിൽ ആശ്വാസം കൊള്ളും. അങ്ങനെ ഈ അടുത്ത് വായിച്ച ഒരു പുസ്തകമായിരുന്നു, കുട്ടിക്കൃഷ്ണമാരാരുടെ "ഭാരത പര്യടനം." മഹാഭാരത കഥയിലെ പല സന്ദർഭങ്ങൾക്കും, അദ്ദേഹത്തിന്റേതായ ഒരു അപഗ്രഥനമാണ് ചുരുക്കി പറഞ്ഞാൽ, "ഭാരത പര്യടനം." വ്യാസൻ എഴുതി വെച്ച ഭാരത കഥ, അതേപോലെ തന്നെ വായിക്കാതെ, വരികൾക്ക് ഇടയിലൂടെ, ആഴത്തിലിറങ്ങി, ഓരോ കഥാപാത്രങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്ന മനസികസംഘര്ഷങ്ങളും, ധാർമിക്കകുരുക്കുകളും അവലോകനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. അതിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് പരാമർശിക്കാതെ ഈ നിരൂപണം പൂർണമാവില്ല എന്നത് കൊണ്ട് , ഇതിൽ പല ഭ���ഗങ്ങളിലായി ദുര്യോധനനെ വിശകലനം ചെയ്യുന്നത് ഒന്ന് പരിശോധിക്കാം. ഭാരത കഥയിൽ തന്നെ, അശ്വത്ഥാമാവ് കഴിഞ്ഞാൽ, ഏറ്റവും വലിയ പാപിയും, അധർമിയും, അഹങ്കാരിയും, കുരുക്ഷേത്ര യുദ്ധത്തിന് തന്നെ പലവഴിക്ക് കാരണക്കാരനും ഒക്കെ ആയിട്ടാണ് ദുര്യോധനനെ പറഞ്ഞു കേട്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാൽ വ്യാസന്റെ മനസ്സിൽ ഉള്ള ദുര്യോധനൻ ഇത് തന്നെ ആയിരുന്നോ? മറ്റു ധാര്മ്മിഷ്ടന്മാർക്കും, വീരപുരുഷന്മാർക്കുമൊക്കെ വേണ്ടി, കഥ വായിച്ചു നിരൂപിച്ചവർ അയാളെ പരിധിക്കപ്പുറം പരിഹസിച്ചു പോയിരുന്നോ? ഇവിടെയാണ് മാരാർ നിർഭയമായി തന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് കൂടി ചേർക്കുന്നത്. ആയുധ പരിശീലനം കഴിഞ്, പാണ്ഡവരും കൗരവരും, അവരുടെ അരങ്ങേറ്റം നടത്തുന്നതിന്റെ ഇടയിലേക്കാണ് ആദ്യമായി കർണന്റെ കഥയിലേക്കുള്ള രംഗപ്രവേശം. തനിക്ക് കിടപിടിക്കാൻ മറ്റാരുമില്ല എന്ന അർജുനന്റെ അമിതാത്മവിശ്വാസത്തെ കർണൻ നിഷ്പ്രഭമാക്കിയതിനു ശേഷം, അർജുനനെ ദ്വന്ദയുദ്ധത്തിനു വെല്ലുവിളിക്കുന്നു. പക്ഷെ, കർണ്ണനെ സൂതപുത്രനെന്നും, താഴ്ന്ന ജാതിക്കാരനായ നിനക്ക് ഇവടെ നില്ക്കാൻ പോലുമുള്ള യോഗ്യതയില്ല എന്നുമൊക്കെ പറഞ്ഞു പാണ്ഡവർ ആക്ഷേപിക്കുക്കയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഇത് കണ്ടു വെറുതെ നിൽക്കാതെ, രാജാവിനോടല്ലാതെ അർജുനന് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ഇഷ്ടമില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ഇതാ ഇയാളെ അംഗരാജ്യത്തു അഭിഷേചിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞു കർണന്റെ മാനം കാക്കുന്നത് ദുര്യോധനൻ ആണ്. ഈ ഒരു ഒറ്റ കാരണം കൊണ്ട് ആണ്, പാണ്ഡവർ തന്റെ സഹോദരന്മാർ ആണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടു കൂടി, കർണൻ മരിക്കും വരെ ദുര്യോധനനോട് രാജഭക്തി കാണിച്ചത്. ഭാരത കഥയിൽ ഒരിടത്തും ദുര്യോധനൻ ഒരു മോശം ഭരണാധിപൻ ആയിരുന്നെന്നു പറഞ്ഞിട്ടില്ല. അദ്ദേഹം മരണപ്പെട്ടപ്പോൾ പ്രജകൾ വ്യസനിച്ചിരുന്നതായി പറയുന്നുണ്ട്. പിന്നീട് സഹോദരന്മാരും, ബന്ധുമിത്രാദികളുമെല്ലാം യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപെടുമ്പോഴും, ഭയമേതുമില്ലാതെയാണ് ദുര്യോധനൻ ഭീമനോട് ഗദായുദ്ധത്തിൽ മരണമടയുന്നത്. എന്നിട്ടും, അയാളെ തോൽപിക്കാൻ ഭീമന്‌ ചതിപ്രയോഗം വേണ്ടി വന്നു എന്നുള്ളതും അയാളുടെ മാറ്റ് വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഒടുക്കം, ശരി തെറ്റുകളുടെ കണക്ക് എടുത്തപ്പോൾ, പാണ്ഡവർക്കൊപ്പം തന്നെ സ്വർഗത്തിൽ ഒരു ഇരിപ്പിടം ദുര്യോധനനും കിട്ടി എന്നുള്ളത് സത്യം തന്നെ ആണ്. ഇത് പോലെ പല കഥകളിലൂടെയും, സന്ദർഭങ്ങളിലൂടെയും മാരാർ പറയാൻ ശ്രമിച്ചത്, ധര്മിഷ്ഠർ എന്ന് ലോകം കരുതുന്ന ആളുകളിലും തിന്മയുടെ അംശം ഉണ്ട്. അത് പോലെ തന്നെ തിരിച്ചും. ദുഷ്ടന്മാരിലും എവിടെയൊക്കെയോ കരുണയും, മറ്റു മാനുഷിക വികാരങ്ങളും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുണ്ട്. ഭാരത കഥയിൽ യുദ്ധം അവസാനിക്കുന്നതോടെ, ഒന്നും തീരുന്നില്ലല്ലോ. വിഷാദത്തിന്റെയും, വ്യസനത്തിന്റെയുമൊക്കെ നാളുകളായിരുന്നല്ലോ വിജയികൾ എന്ന് ലോകം പ്രഘ്യാപിച്ചവർക്ക് ബാക്കിയായത്‌. അതിനെയെല്ലാം മനുഷ്യരായ നമ്മൾ കീഴടക്കേണ്ടത് സ്നേഹമെന്ന വികാരം കൊണ്ടാണെന്നു അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു വെയ്ക്കുന്നു. ഭാരത കഥ പല രീതിയിൽ പല ഭാവത്തിൽ ലോകാവസാനം വരെ നമ്മുടെയൊക്കെ ജീവിതത്തിൽ അങ്ങിങ്ങായി കടന്നു പോവുന്നുണ്ടെന്നും നമ്മുക് മനസിലാക്കാൻ പറ്റും.
അല്പം നീളമുള്ള എഴുത്തായി പോയെന്നു അറിയാം. ക്ഷമിക്കുക. എല്ലാവരും പറ്റിയാൽ വായിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം. പല തവണ വായിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ടും അർഹം ആയൊരു പുസ്തകം ആണ്, "ഭാരത പര്യടനം." ഒന്ന് കൂടി പറഞ്ഞു കൊള്ളട്ടെ, മലയാളത്തിലും സംസ്‌കൃതത്തിലും അപാര പാണ്ഡിത്യം ഉള്ള വ്യക്തി ആയിരുന്നു മാരാർ. അത് കൊണ്ട്, ചില ഭാഗങ്ങൾ മനസിലാക്കാൻ പുനർവായന വേണ്ടി വന്നു. പക്ഷെ, അത് എന്റെ അറിവില്ലായ്മ കൊണ്ട് മാത്രം ആണ്. 1950ൽ എഴുതപെട്ട പുസ്തകത്തിന്റെ 63ആം പതിപ്പ് ആണ് ഞാൻ വായിച്ചത് എന്ന് പറയുമ്പോൾ തന്നെ ഊഹിക്കാമല്ലോ ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ സ്വീകാര്യത.

[KS Sreekumar · Rating 4 out of 5]

കുട്ടികൃഷ്ണമാരാരുടെ ഏറെ ചർച്ചയും വിവാദവും ഉണ്ടാക്കിയ കൃതിയാണ്‌ ഭാരതപര്യടനം.  എം. പി പോൾ അവാർഡ്, കേന്ദ്രസാഹിത്യ അക്കാദമി അവാർഡ് എന്നിവ ലഭിക്കുകയുണ്ടായി. മഹാഭാരതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട കഥാസന്ദർഭങ്ങളെയും കഥാപാത്രങ്ങളെയും  ആഴത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുകയാണ് കൃതി. മഹാ ഭാരതകഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ അവരുടെ ദൈവികതയുടെ പരിവേഷങ്ങളിൽ നിന്നു ധീരമായി അടർത്തിയെടുത്ത്‌ അവരുടെ ചെയ്തികളും ചിന്തകളും പച്ചയായി ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നതിൽക്കൂടി, ആരാധനയുടെയും ഭക്തിയുടെയും സീമകൾക്കപ്പുറത്തുള്ള മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സത്യം നാം കാണുന്നു.

അമാനുഷർ എന്നു കരുതുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളെ മനുഷ്യരായി അവതരിപ്പിച്ചു കൊണ്ട് അവരുടെശക്തി ദൗർബല്യങ്ങൾ മാരാർ തുറന്നു കാണിക്കുന്നു. ധർമ്മത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ പുനർവായന സാധ്യമാകുന്നത് .  മലയാള സാഹിത്യരംഗത്ത് സമകാലിക വിമർശനങ്ങളുടെ പുതുലോകം തുറന്ന മാരാർ സാഹിത്യത്തിലെ അന്ധമായ അനുകരണങ്ങൾക്കും ഭാവചാരുതയില്ലാത്ത സൗന്ദര്യാസ്വാദനത്തിനും, ഭക്തിപ്രകടനങ്ങൾക്കും  എതിരായിരുന്നു. ഭാരതപര്യടനം അഥവാ ഭാരതകഥയിലൂടെയുള്ള പ്രയാണം മാരാരുടെ ഏറ്റവും നല്ല സൃഷ്ടികളിൽ ഒന്നാണ്. കഥയിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിൻറെ ജ്ഞാനവും വിമർശന സിദ്ധികളും കാട്ടുന്ന ഈ കൃതി തികച്ചും ആധുനികവും നൂതനവുമായ ആശയമാണ്.

മഹാഭാരതത്തിലൂടെ എല്ലാം നന്മയായി അനുഭവിച്ചു പ്രകീർത്തിച്ച സംഭവങ്ങളെ കുട്ടികൃഷ്ണ മാരാർ വിവരിക്കുമ്പോൾ നന്മയും തിന്മയും  ഏതെന്നു  വേർതിരിക്കാനാവാതെ ദുര്യോധനനെപോലെ സ്ഥലവിഭ്രാന്തിയിൽ വായനക്കാരും പെട്ടുപോകുന്നു.
കെ എസ് ശ്രീകുമാർ.

[Appu · Rating 2 out of 5]

സംസ്‌കൃതത്തിന്റെ അതി പ്രസരമുള്ള മരാരുടെ ഭാഷ വായിച്ചെടുക്കാൻ ഒരിത്തിരി ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. മഹാഭാരതത്തിലെ സന്ദർഭങ്ങളുടെ എഴുതാപ്പുറം വായിക്കാനാണ് മാരാർ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഈ തലമുറയിലെ വിമർശകരെപ്പോലെ മാർക്സിസ്റ് വിമർശന രീതിയോ, ദളിത് വിമർശനമോ മാരാരിൽ നിന്നു പ്രതീക്ഷിക്കേണ്ട. ഏതാണ്ടൊരു ആരാധനായോടെ ആണ് അദ്ദേഹം തന്റെ വിഷയത്തെ സമീപിക്കുന്നത്. ഭാരതീയ തത്വ ചിന്തയുടെയും ലാവണ്യ ശാസ്ത്രത്തിന്റെയും പിൻബലത്തിലാണ് മാരാരുടെ വിമർശനം എന്നു പറയാം. കൃത്യമായി ഉത്തരം ഒന്നും പറയാതെ ചോദ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു കടന്നു കളയുന്ന ഒരു രീതിയാണ് ഗ്രന്തകാരന്റേതു . അല്ലെങ്കിൽ 'ധർമസ്യ തത്വം നിഹിതം ഗുഹായം ' എന്നോ മറ്റോ പറഞ്ഞ് അങ്ങ് ഒഴിവാകും. പ്രത്യേകിച്ചൊരു മൗലികതയും ഈ കൃതിക്ക് അവകാശ പെടാനില്ല. കുറേ സംസ്കൃത സ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ധരിച്ചു വായനക്കാരെ ഇമ്പ്രെസ്സ് ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ എനിക്ക് തോന്നി. ഓവർ റേറ്റഡ് എന്നേ പറയാനുള്ളു. ആർഷ ഭാരത സംസ്കാരത്തോടുള്ള ആവറേജ് മലയാളിയുടെ ആരാധന മൂലം ഇപ്പോഴും ഇതൊരു ബെസ്റ്റ് സെല്ലർ ആയി തുടരുന്നു.

[Vineeth kumar · Rating 5 out of 5]

ഇതിഹാസ കഥയെ ധർമ്മാ-അധർമ്മാ എന്ന ദ്വൈതവാദം തളച്ചിട്ട ചട്ടക്കൂട് തകർത്തു കുട്ടിക്കൃഷ്ണ മാരാർ രചിച്ച നിരൂപണം ആണ് ഭാരത പര്യടനം.
മഹാകവിയുടെ പാത്ര സൃഷ്ടിയുടെ ക്ലാവ് പിടിച്ചു പോയ ഏടുകൾ തുടച്ചെടുത്തു മിഴിവാക്കി , കാലികപ്രസക്തി വരുത്തി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുക ആണിവിടെ.
ആ കാഴ്ചയിൽ ഭീഷ്മരുടെ രാജ്യ ത്യാഗം ശ്രീ രാമഭഗവാന്റെ പിതാജ്ഞാവൃത്ത ത്യാഗത്തെക്കാൾ ഉജ്ജ്വലം ആകുന്നു, കർണ്ണനു അംഗരാജ്യം നൽകിയ ദുര്യോധനൻ സുയോധനൻ ആകുന്നു, കലാപം ഒഴിവാക്കാൻ നോയ്ഖ്‌ലിയിൽ ഇറങ്ങിയ ഗാന്ധിജി കലിയുഗത്തിൽ ഭഗവത് ദൂതിലെ കൃഷ്ണൻ ആകുന്നു . ധർമ്മയുദ്ധത്തിൽ കാണാത്ത ധർമ്മത്തെ മഹാഭാരതത്തിൽ എമ്പാടു തിരഞ്ഞു ഇന്നിന്റെ സ്പന്ദനങ്ങളിൽ കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

രണ്ടാമൂഴത്തിനു അടിത്തറ പാകിയത്, മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ മഹാഭാരതത്തിന്റെ പുനർവായനകൾ തുടരെ ഉണ്ടായത് ��വിടെ നിന്നെന്നു തീർത്തു പറയാം.

[Midhun Jose · Rating 5 out of 5]

One of the best classics I ever read in Malayalam. ഭാരത കഥയിലെ കഥാപാത്രങ്ങളെ ഇത്രയും സൂക്ഷ്മമായി അപഗ്രഥിക്കുകയും വിശകലനം  ചെയ്യുന്നതുമായ ഒരു ഗ്രന്ഥം ഇതിനു മുമ്പ് വായിച്ചിട്ടില്ല. മഹാഭാരത കഥാപാത്രങ്ങളെ വെറും സാധാരണ മനുഷ്യരായി കാണുകയും മനുഷന്റെ എല്ലാ ദൗർബലങ്ങളോടുംകൂടെ പരിഗണിക്കയും ചെയ്യാൻ മാരാര് കാണിച്ച ധൈര്യം അഭിനന്ദാർഹമാണ്. മനുഷ്യന്റെ അതിസൂക്ഷ്മവും വിചിത്രങ്ങളുമായ വികാരങ്ങളേയും ഭാവങ്ങളേയും കർമ്മകാരണങ്ങളേയും മഹാഭാരത കഥാപാത്ര പശ്ചാത്തലത്തിൽ ഇത്രയും തീവ്രമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ ഒരുപക്ഷേ മറ്റൊരാൾക്കും കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാവില്ല. അതാവും ഒരുപക്ഷേ ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ ഇതിഹാസത്തോളം വലിയ ഇതിഹാസമാക്കുന്നത്. 

[Aravind Ajaykumar · Rating 5 out of 5]

One of the gems in Malayalam literature. The way Marar critically analyses the characters and explains the plot of the Mahabharata with such flow and knowledge is what makes this book a masterpiece. A must read.

[Raji · Rating 5 out of 5]

Number 1 novel of all time

[Jiju · Rating 5 out of 5]

കുട്ടികാലം മുതൽ പാണ്ഡവരുടെ നന്മക്ലും വിജയങ്ങളും കൗരവരുടെ തിന്മകളും തോല്വികളും മാത്രം കണ്ടും കേറ്റും വളർന്ന എന്നെ പോലെയുള്ളവർക് മഹാഭാരതം മറ്റൊരു വീക്ഷണകോണിലൂടെ കാണുവാൻ ഇ നോവൽ പ്രചോദനമായി.

[V.K.Nair · Rating 5 out of 5]

It is a classical work in which Kuttikrishna Marar

[Pradeep · Rating 5 out of 5]

വായിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ട് ഒരുപാട് നാളായി. ഈ അടുത്ത കാലത്തൊന്നും വായിച്ചു തീരാനും പോകുന്നില്ല. വായന ഇഷ്ട്ടമുള്ള എല്ലാവരും വയികേണ്ട പുസ്തകം.

[Fathimath Jasna · Rating 1 out of 5]

Good enough to be

[Sasikumar C R]

മഹാഭാരതത്തിലെ ചില പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെയും സന്ദര്ഭങ്ങളെയും പറ്റി ശ്രീ മാരാരുടെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ വളരെ മനോഹരമായിട്ടുണ്ട്. ഏവരും വായിച്ചിരിക്കേണ്ട ഒരു പുസ്തകമാണ്. ഭാഷക്ക് നല്ലൊരു മുതൽക്കൂട്ടാണ് .

[Dr. Ajith P Rajan · Rating 5 out of 5]

The book I rever most. The book I love most. An epic description of an epic by a really epic scholar. I really worship this book. And from the day I completed it, it is my soul guide for my life. My best companion and teacher and torch bearer.
No one except Marar sir explains Mahabharatha in this way. The chapter നേശേ ബലസ്യേതി ചരേതധര്‍മ്മം, is the jewel in it. It tells us that even if you are in no power and have no authority etc., still what you do out of dharma, out of the way of rightness cannot be justified in no way. Only Marar sir gives such an explanation.
Actually the entire essence of Mahabharatha is in this small book. What ever you need as guiding principles of life are in this book. Truly a remarkable book. Outstanding work.

[Anoop · Rating 5 out of 5]

മഹാഭാരത കഥകള്‍ എപ്പൊളും താത്പര്യം ജനിപ്പിക്കുന്നത് അതിന്റെ വിവിധ ഭാഷ്യങ്ങള്‍ വായിക്കുമ്പോളാണ്. 'രണ്ടാമൂഴ'വും 'ഇനി ഞാന്‍ ഉറങ്ങട്ടെ'യും ഒക്കെ ആ വ്യത്യസ്ഥത കാരണം സ്വീകാര്യമായവയാണ്. ഈ രണ്ടു കൃതികളും ചില ഭാരതകഥാപാത്രങ്ങളുടെ വീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോകുന്ന കഥാഗതികളാണെങ്കില്‍ പര്യടനം അവിടെ വ്യത്യസ്ഥമാകുന്നു. അതിമാനുഷരെന്ന് നമ്മള്‍ കരുതിപ്പോന്ന വ്യക്തികളില്‍ വ്യാസന്‍ എത്തരത്തിലാണ് മാനിഷികത (ധാര്‍മ്മികവും അധാര്‍മ്മികവും) വരച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്നത് എന്ന് കാണിച്ചുതരികയാണ് കുട്ടികൃഷ്ണമാരാര്‍ ഈ കൃതിയിലൂടെ.

"യുദ്ധത്തിന്റെ പരിണാമം" എന്ന അധ്യായം പണ്ട് ഹൈസ്കൂളില്‍ പഠിക്കാനുണ്ടായിരുന്നു (ഏത് ക്ലാസിലാണെന്ന് ഓര്‍മ്മയില്ല). അതിന് ശേഷമാണ് ഈ പുസ്തകം തപ്പിപ്പിടിച്ച് വായിക്കുന്നത്. അന്നുവായിച്ചപ്പോ ഒന്നും കാര്യമായി പിടികിട്ടിയില്ല (ഇപ്പോളും ഇല്ല എന്നതാണ് സത്യം). എങ്കിലും ഈ കൃതിയുടെ വ്യത്യസ്ഥത ഇപ്പോളും അമ്പരപ്പിക്കുന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും വായിക്കാന്‍ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.