Jump to ratings and reviews
Rate this book

Göbekli Tepe

Rate this book
Yaklaşık 12.000 yıl önce, Fırat ve Dicle Nehirleri arasında kalan bölgede, insanlık tarihinin en önemli değişimlerinden biri yaşanmaktaydı. İnsanoğlu avcı-toplayıcı bir yaşam tarzından, yerleşik hayata, çiftçi-üretici düzene geçmek üzereydi. Binlerce yıl öncesinin avcı-toplayıcılarının bu geçiş döneminde, sandığımız gibi mütevazi ve basit bir yaşam tarzıyla yetinmemiş olduklarını, aksine, görkemli bir evre yaşadıklarını, Göbekli Tepe'de bize bıraktıkları izlerde görebiliyoruz. Göbekli Tepe'nin etkileyici anıtsal buluntuları yetkin bir taş işçiliğini yansıtmakta, taş üzerinde kabartma tekniğiyle yapılarak aktarılan motiflerin içerik zenginliği ise karmaşık bir düşünsel düzeye ulaşıldığını göstermektedir.

12.000 yıl öncesinden günümüze ilettiği kapsamlı bilgi hazinesi ile, geçmişimizin önemli bir zaman dilimi hakkında daha önce düşünmemizin dahi mümkün olmadığı soruları üretebilmemizi sağlayan Göbekli Tepe, emsalsizliği ile biz bilim insanlarını olduğu kadar, belki daha da fazla, bulunduğu toprakların insanlarını etkileyen, haklı olarak gururlandıran eşsiz bir değerdir.

318 pages, Paperback

First published January 31, 2006

16 people are currently reading
497 people want to read

About the author

Klaus Schmidt

88 books12 followers
Klaus Schmidt was a German archaeologist and pre-historian who led the excavations at Göbekli Tepe from 1996 to 2014. Klaus Schmidt studied pre- and protohistory, as well as classical archaeology and geology at the universities of Erlangen and Heidelberg.

Ratings & Reviews

What do you think?
Rate this book

Friends & Following

Create a free account to discover what your friends think of this book!

Community Reviews

5 stars
83 (48%)
4 stars
61 (35%)
3 stars
23 (13%)
2 stars
4 (2%)
1 star
0 (0%)
Displaying 1 - 23 of 23 reviews
Profile Image for Sinem A..
493 reviews300 followers
November 4, 2016
Gerçekten inanılmaz! kitabın yazarı Göbekli Tepe nin keşfinde büyük katkı sağlamış ve birkaç yıl önce hayatını kaybetmiş Alman bir arkeolog. Kitap ilk kazı ve buluntulardan bahsettiği için daha sonrasındaki keşifleri içermiyor olabilir ama ilk kazıları anlatması açısından sizi de o keşfe ortak ediyor ki bu da harika bir deneyim.
Author 2 books464 followers
Read
March 30, 2021
"Taş Çağı avcılarının kutsal dağında bundan sonra yapılacak çalışmaların, dönem hakkında bilgi dağarcığımızı geliştirmekte önemli bir rol oynayacağı kesindir." (s.285)

Göbekli Tepe ve Göbekli Tepe ve Tanrıların Doğuşu'den sonra bu kitapla Göbeki Tepe okumalarımı tamamlamış bulunmaktayım. Geçtiğimiz haftalarda bizzat giderek yerinde de gördükten sonra kafamda pek çok şey oturdu. Bu okuma sırasını hedefleyen diğer meraklılara da tavsiyem, yalnızca Klaus Schmidt'in kitabını okumaları, diğer iki kitap ile zaman kaybetmemeleridir. Sebebini merak edenler diğer iki kitaba yazdığım yorumları okuyabilir.

Klaus Schmidt gerçek bir bilim insanı. Kitabın her satırında bu kanaatım güçlendi. Diğer kitaplardaki gibi masalları kaynak edinip kafasında kurduğu fantazmaları okura dayatmamış. Ne gördüyse, ne bulduysa onu anlatmış. Yer yer görsel tasvirler kafanızda canlanmadıysa da kitaba eklenen canlı, renkli fotoğraflar bu eksiği kapatmış.

Dünyanın kaybettiği büyük bir biliminsanı olduğuna inandığım Klaus Schmidt'in bu kitabını, konuya amatör veya profesyönel olarak ilgi duyan herkesin okuyabileceğini düşünüyorum. Zaten kitap da özellikle çok bilgiyi kısa zamanda vermek üzere yazılmış.

https://agacingovdesi.com/2021/03/30/...
Profile Image for Caterina.
1,227 reviews62 followers
December 9, 2017
Arkeoloji alanında yazılmış, arkeolojiyi, Göbeklitepe'yi tanıtan sevdiren çok değerli bir eser!

Girizgæh çok sağlam bir temel üzerine kurulmuş. Göbeklitepe'den önce ÇatalHöyük, Nevali Cori ve Gürcü Tepe hakkında detaylı bir bilgi verilmiş, zira Göbekli Tepe'yi ve geçmişini anlayabilmek için önce buralarda yapılmış çalışmalar hakkında bilgi sahibi olmak şart.

Eserde dikkatimi çekenlerden biri de arkeolojik baskı ile ilgili satırlardı. "... İncil arkeolojisinde bir taraftan yazılı belgelerle arkeolojik buluntuların birbiriyle ilişkilendirilmesinin ama, diğer taraftan da bu durumun İncil metinleriyle arkeolojik buluntular arasında karşılaştırma yapma zorunluluğunun arkeolologlar üzerinde bir baskı oluşturduğunu görmekteyiz. İşte bu nedenle arkeologların beklentileri ve İncil senaryolarına uymayan bazı buluntular konusunda hiç de azımmsanamayacak şekilde eksik gözlemler yapıldığına şahit olmaktayız.Örneğin Kudüs'teki arkeolojik araştırma tarihi bu tür amaç ve hatalı yorumlar doludur."

Sayfa 62'de hayvanların evcilleştirilmesi ile ilgili verdiği bilgiler çok detaylı ve arkeolojiye farklı bir açıdan bakmamı sağladı. Arkeolojinin çalışma disiplini içinde etkileşim içinde olduğu diğer bilim dallarını tanımak da güzeldi.

Sayfa 65'te Mellaart'ın çalışmalarının durdurulma sebebi de çok ilginçti bu konuyu ayrıca araştırmak lazım. #KendimeNot

Sayfa 73 hoca Nevali Çori çalışmalarında aldığı görevleri yazmış: önce arazi sorumlusu sonra küçük buluntu belgelenmesi ile uğraşmış. Bu bile Göbekli Tepe öncesinde alana ve alandaki olaylara ne kadar aşina olduğun gösteriyor.

Sayfa 77 Kazı alanında yaşananlara dair çok güzel örnekler var.

Sayfa 85 Gürcütepe ile ilgili anlatılar var... Hala Göbekli Tepe'ye dair bir anlatı yok. DEtaylarla ön hazırlık doyucu demiştim ya o işte...

Ara Not: Bölüm sonlarına eklenmiş görseller çok doyurucu. Gitmiş görmüş gibi oluyorsunuz.

Sayfa 104 "... Çünkü arkeolojik kazı yapmak aynı zamanda, buluntu ve yapıların içinde bulunduğu konteksin açılarak, geri dönüşü olmayan bir şekilde tahrip edilmesidir. Elde edilen bilginin sınanması için deneyin tekrarlanma olasılığı olan doğa bilimi çalışmalarının tersine, arkeolojide bir kazının yeniden yapılması imkânı yoktur. Buluntu bağlamında incelenemeyen ve belgelenemeyenler kaybolup gitmektedir. Kazı tekniği hataları sonradan düzeltilemez. Arkeolojik kalıntı dikkatsizliği affetmez!.."

Sayfa 112 Arkeolojik kazı alanındaki materyallerle dünya çapındaki diğer kazı alanlarındaki materyallerin yapılma ihtimallerinin karşılaştırılmasını anlatan süreç çok öğreticiydi.

Sayfa 117 Bulunan materyallerin neyi anlattığı sorgulanıyor... Ve yapılan yorumlar değişme, yanlış olma ihtimaline karşı son derece temkinli ve dürüst.

Sayfa 283-284 Avcı topluluk Göbekli Tepe'yi neden terk etti... (Cevabı çok etkileyici ve tatmin edici)

Son bölümde temel ve açıklayıcı kaynakça var, kullanılan görsellerin bile kaynakçası ayrıca belirtilmiş, sözlükçenin ardından kişi adları dizini geliyor. Yer ve yerleşim adları dizini, konu dizini, ve harita ile kitabın son sayfasına geliyoruz. Bu eserin ne kadar titiz bir çalışmanın sonucu olduğu sondaki kaynakçalardan bile belli oluyor.

Okuması kolay, akılda kalıcı, ve insana arkeolojiyi sevdiren bir kitap mı arıyorsunuz? O zaman bir an önce Göbekli Tepe'ye başlamalısınız!..










Profile Image for Paolo Gardois.
8 reviews2 followers
August 14, 2025
È un libro piuttosto strano. Interessante, perché racconta in dettaglio la storia della scoperta di Göbekli Tepe e il significato dei reperimenti archeologici, con rigore scientifico.
Dall'altro lato, una lettura difficile perché il libro è scritto in maniera poco sistematica, spesso salta di palo in frasca ed è poco chiaro su alcuni punti e prolisso su altri.
Lettura a tratti entusiasmante, ma non semplice.
Profile Image for Bihter İyidir.
290 reviews16 followers
October 26, 2025
Harika bir kitap. Yazar doğrudan kendi saha çalışmalarını anlatıyor. Zaman zaman oldukça teknik gözlemler içeriyor ama metin yeterince fotoğrafla desteklendiği için, alandan olmayan biri için bile büyük ölçüde anlaşılır hale geliyor. En azından benim için öyleydi.

En çok beğendiğim yönü ise yazarın tavrı. Dini ya da mitolojik yorumlara olabildiğince mesafeli bir duruşu var. Gerçekten kazıda bulduğu şeyleri tanımlamaya, veriye dayanarak anlamlandırmaya çalışıyor. Sembolik ya da “gizemli” anlamlar peşinde koşmuyor.

Bu yaklaşımı iki cümlesinde çok net şekilde görülüyor:

“Bir kültürü sadece arkeolojik kalıntılardan yola çıkarak, o kültürle ilgili yazılı belgelere sahipmişçesine, o dönemde yaşamış birinin bakış açısıyla açıklar gibi anlatmak imkansızdır.” (s. 45)

“Bu yorumun çok spekülatif olduğu kesin, bu nedenle gizbilinci (ezoterikçi) olmadığım için bundan sonra böyle yorum denemelerine girişmeyeceğim.” (s. 119)

Gerçekten arkeolojik gözleme dayanan, spekülasyondan uzak bir metin. Göbeklitepe hakkında yazılmış benim okuduğum en güvenilir ve en sağlıklı kaynak.
Profile Image for paper0r0ss0.
653 reviews59 followers
September 18, 2021
Ottimo saggio molto dettagliato e forse non molto divulgativo. L'argomento e' interessantissimo: i lavori di scavo in un sito, Gobekli Tepe (odierna Turchia), che rivelano una superba struttura cultuale megalitica risalente al tardo paleolitico-basso neolitico. Di fatto vengono messi in discussione alcuni caposaldi scientifici rispetto alla cronologia evolutiva umana, ad esempio il presupposto che solo l'invenzione dell'agricoltura abbia permesso la specializzazione, la sedentarizzazione e quindi la costruzione di determinate strutture. Questi cacciatori basso-neolitici la pensavano diversamente. Nota di demerito per i testi. Non si capisce bene se a causa dell'autore o del traduttore, ma la sintassi e' abbastanza ardua.
Profile Image for Silveral.
8 reviews
June 24, 2014
L'unico vero libro di archeologia aperto al pubblico dei non addetti ai lavori.
Racconto delle campagne di scavo di uno dei più importanti siti al mondo Gobekli Tepe. La narrazione è avvincente e brillante senza scadere in sensazionalismi da programmi come Mistero e Voyager, ma ricca di nozioni scientifiche che non annoiano mai.
L'autore guida il lettore alla compresione del lavoro archeologica con dedizione e pazienza in modo da essere il più chiaro possibile.
Perla rara in una comunità scientifica come quella degli archeologi, autoreferenziale e senza grandi spinte editoriali che siano aperte al pubblico ( da studioso di archeologia lo posso ben confermare).
Profile Image for Murat Buyuran.
7 reviews
June 27, 2022
Sanctuaries built 12,000 years ago. "Zero point in time!"

An amazing book for archeology and art lovers: Göbekli Tepe by Klaus Schmidt

"It is the complex story of the earliest large, settled communities, their extensive networking, and their communal understanding of their world, perhaps even the first organized religions and their symbolic representations of the cosmos."
Klaus Schmidt, Archaeologist and pre-historian who led the excavations at Göbekli Tepe

~~~
Arkeoloji ve sanat severler için muhteşem bir kitap: Göbekli Tepe, Klaus Schmidt

12.000 yıl önce kurulan kutsal tapınaklar.

Arkeoloji tarihine sayısız buluşlarıyla ismini yazan Klaus Schmidt 61 yaşındayken 2014 yılında kalp kriziyle aramızdan ayrıldı. Bıraktığı eserler 12 bin yıl öncesine ilk ışıkları tutuyor. Anadolu'da yaptığı araştırmalar ve kazıları okursanız ne büyük bir özveriyle çalıştığını görebilirsiniz. Göbekli Tepe'den önce, Atatürk Baraj Gülü sularının altında yok olacak Nevalı Çori höyüğünü bulduklarında iki ay kadar zamanları vardı. Kaldıkları kentten kazı yapılacak höyüğe ilk dört hafta sabah 4'te dikenli bir patika yoldan tam bir saat yürümeleri gerekti. Her gün akşam 8'e kadar toprak kazdılar. Sonraki dört hafta çadır ve erzakların gelmesiyle höyük yanında kamp kurarak çalıştılar. Sekizinci haftanın sonunda Klaus Schmidt çalışma ekibinin tamamının mağara adamlarına benzediğini söylüyor, çünkü baraj sularının yükselmesi an meselesiydi ve traş olacak bile zamanları yoktu. Nevali Çori şu anda sular altında kaybolmuş durumda. Fakat arkeologların oradaki buluşları hala geçmiş ve geleceğe ışık tutmakta.

Klaus Schmidt, Almanya, Yunanistan, Mısır, Suudi Arabistan ve Ürdün’de çeşitli arkeoloji projelerinde yer aldı. Almanya Heidelberg Üniversitesi’nde doktorasını tamamladı. Kazandığı araştırma bursuyla geldiği Şanlıurfa'da 20 yıl boyunca Göbekli Tepe kazılarının başkanlığını yaptı.
18 reviews
Read
August 4, 2019
Yaklaşık 12.000 yıl önce, Fırat ve Dicle Nehirleri arasında kalan bölgede, insanlık tarihinin en önemli değişimlerinden biri yaşanmaktaydı. İnsanoğlu avcı-toplayıcı bir yaşam tarzından, yerleşik hayata, çiftçi-üretici düzene geçmek üzereydi. 12.000 yıl öncesinin avci toplayıcılarının bu geçiş döneminde, sandığımız gibi mütevazi ve basit bir yaşam tarzıyla yetinmemiş olduklarını, aksine, görkemli bir evre yaşadıklarını, Göbekli Tepe’de bize bıraktıkları izlerde görebiliyoruz. Göbekli Tepe’nin etkileyici anıtsal buluntuları yetkin bir taş işçiliğini yansıtmakta, taş üzerinde kabartma tekniğiyle yapılarak aktarılan motiflerin içerik zenginliği ise karmaşık bir düşünsel düzeye ulaşıldığını göstermektedir. Tüm bu bulguların yanında, eserlerin nitelik ve nicelikleri gözlemlendiğinde, raslantısal değil düzenli bir tekrarlama şeklinde saptanabilen büyük boyutluluk, anıtsallık ve sayısal yoğunluk, arka planda olması gereken gelişkin sosyal düzenin, organizasyon ve koordinasyon kabiliyetinin ipuçlarını vermektedir. 12.000 yıl öncesinden günümüze ilettiği bu kapsamlı bilgi hazinesi ile, geçmişimizin önemli bir zaman dilimi hakkında daha önce düşünmemizin dahi mümkün olmadığı soruları üretebilmemizi sağlayan Göbekli Tepe, emsalsizliği ile biz bilim insanlarını olduğu kadar, belki daha da fazla, bulunduğu toprakların insanlarını etkileyen, haklı olarak gururlandıran eşsiz bir değerdir.
Profile Image for Semih.
117 reviews
December 3, 2024
Bu kitabın üzerine Göbekli Tepe'ye dair çok fazla yazıldı, yeni yapılan kazılarda da çokça şey bulundu. Zaman zaman Klaus Schmidt burayı bir ritüel alanı olarak tanımladığı için insanlar hristiyanlık propagandası yaptığını söyleseler de güncel bilgiler yeniden onun söylediklerini doğruladı. Kitabın o kadar çok not alınacak sayfası vardı ki, detaylı bir okuma yapacağım güne değin kitaplığımdaki nadide kitaplar arasında bekleteceğim bu kitabı da. Fotoğraflarla ve açık anlatım tarzıyla hafirin düşüncelerini nasıl geliştirdiğini, neyi nasıl düşündüğünü bu şekilde popüler bir dille açıklaması , okurken bana sürekli "keşke başka kazı başkanlarımız da buldukları yerler hakkında bunun gibi kitaplar çıkartsalar" dedirtti. Alanla ilgilenen herkese önereceğim -şimdilik- tek kitaptır. Özellikle sembolizmi okuduğu kısımlardan çok etkilendiğimi hatırlıyorum.
Profile Image for arthur plazibat.
23 reviews
January 18, 2026
This book, in which Klaus Schmidt presents his first observations and findings, contains many details about Göbekli Tepe. Regarded as a beginning and a turning point in human history, the site is examined through interpretations of its architectural and technical features.

Considering that there have long been few truly solid source books on Göbekli Tepe, it is remarkable that this work was written both by the archaeologist who first excavated the site and by a strong academic reader. I will most likely read this book several more times.

The fact that it was published 19 years ago, and that many of its findings have since been interpreted more accurately, makes it even more impressive. Given that a large part of the site has now been excavated, we can say that, even in the early stages, Schmidt was able to define and understand the site to a great extent.
Profile Image for Ahmed Yurtyapan.
8 reviews
July 30, 2019
Klaus Schmidt hocamız, Anadolu'nun bir köşesinden 12 bin yıllık tarihi yeryüzüne fışkırtarak insanlık tarihini, yazının ve paranın tarihini, dinler tarihini kökünden değiştiren Göbeklitepe mirasını bize hediye ettin.. İnsanoğlu belki de tüm bilgilerini senin açtığın yoldan güncellemek zorunda kaldı... Tarih seni unutmayacak; ışıklar içinde uyu...
Profile Image for Necip.
3 reviews
January 1, 2020
Eger Gobeklitepe’yle ilgili okumak istiyorsaniz okumanizi onerecegim kitap budur. Bana kalirsa Gobeklitepe’yle ilgili yazanlarin cogu da yazdiklarini Schmidt’ten ogrenmislerdir. Hem Gobeklitepe’yle ilgili bircok bilgi veriyor hem de bir bilim olarak arkeolojinin islevi ve sinirlariyla ilgili titizlik ve ozeni ogretiyor. Minnet duyulasi bir arastirmaci ve yazar
Profile Image for Raoul Duke.
1 review2 followers
December 8, 2018
Klaus Schmidt, Göbekli Tepe’yi anlatmadan önce bölge ve Taş Çağı ile ilgili harika ön bilgiler vermiş, sonrasında da kazılarındaki bulguları özenle ve çok dikkatlice aktarmış. Ders niteliğinde harika bir eser. Keşke çalışmalarına devam edebilseydi.
Profile Image for Fırat Diker.
11 reviews1 follower
January 27, 2019
Çevirisi kötü ama kitabın içeriği gerçekten ilgi çekici ve bilim insanının soğukkanlılığına sahip.
Profile Image for Şehriban Kaya.
411 reviews19 followers
May 15, 2021
Göbeklitepe kazı başkanı Klaus Schmidt'in kitabı mutlaka okunmalı ama daha önce de dediğim gibi bu kadar kıymetli bir kitap daha iyi bir çeviriyi hak ediyor.
48 reviews16 followers
July 4, 2025
Recht akademisch, wenig spekulativ, obwohl es kein Lehrbuch ist.
11 reviews
July 15, 2024
One of the best science books I’ve read. Schmidt does great justice to the findings from Gobeklitepe and presents the latest evidence and their interpretations with the perfect level of scientific objectiveness. I really appreciated that the author didn’t fill the book with speculations, gave sufficient background context and clearly explained the limitations of the conclusions. Very accessible and interesting read about an important archaeological site at the threshold of the Neolithic Revolution.

Note- Later excavations in nearby areas did refute some of the conclusions from this book (see wiki page for Gobeklitepe). Regardless, still a great read.
Profile Image for Andrea Omicini.
Author 32 books4 followers
April 11, 2013
LA storia dell'Uomo molto più articolata di quanto si possa pensare, attraverso il riesame critico di molti dei ritrovamenti che in Asia Minore negli ultimi venti anni stanno riscrivendo rapidamente il nostro comune passato. Molto interessante!!
Profile Image for Mogg Morgan.
Author 35 books19 followers
February 9, 2014
"Reducing the Neolithic world of symbols to the principles of female, male, life, death is perhaps too simple. Should we not believe that the humans of the post-glacial period were capable of more?" (p52) Worth struggling with the clunky translation, as the contents are so crucial.
Profile Image for Syrus Drake.
6 reviews
December 19, 2016
Ausgesprochen umfassend und detailliert aber ziemlich "zäh" zu lesen, selbst für einen angehenden Archäologen.
Profile Image for İ. Serhat.
63 reviews
June 21, 2022
Arkeolojik keşiflerin son zamanlardaki en önemlilerinden birisine ilişkin, ilk ağızdan yazılmış bir kitap. Fazlasıyla doyurucu.
Displaying 1 - 23 of 23 reviews

Can't find what you're looking for?

Get help and learn more about the design.