Το μεγάλο συναξάρι

by M. Karagatsis, Μ. Καραγάτσης

Ο Μ. Καραγάτσης (1908-1960) θα μείνει στα γράμματά μας ως ένας από τους μεγάλους μυθιστοριογράφους του αιώνα μας. Η μυθιστοριογραφία ήταν ασφαλώς η κυριότερη και σημαντικότερη πλευρά του έργου του, δεν ήταν ωστόσο η μόνη. Αυτός ο κατεξοχήν συγγραφέας μυθιστορημάτων θα δοκιμάσει το ταλέντο του και στην τέχνη του διηγήματος.

Το Μεγάλο συναξάρι (1952) είναι μία από τις 4 συλλογές διηγημάτων του που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις του Βιβλιοπωλείου της Εστίας. Όποιος έχει αγαπήσει τα μυθιστορήματά του, με την άνετη πλοκή και τους γοητευτικούς χαρακτήρες, θα ανακαλύψει στο «Μπουρίνι», λόγου χάριν, το πρώτο από τα 7 διηγήματα της συλλογής, με νοηματικό επίκεντρο τον έρωτα και το θάνατο, ένα από τα πιο πυκνά κείμενα του συγγραφέα.

Ο Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος έγραψε για το Μεγάλο συναξάρι: «Επτά ιστορίες που μας δείχνουν όλες τις μορφές του πολύμορφου πεζογράφου: την αγάπη της ρεαλιστικής λεπτομέρειας, τη λυρική διάθεση, την απλοχωριά και τη λυγεράδα της φαντασίας, την άνεση της αφήγησης, την ικανότητα της διαγραφής του συναισθήματος και του στοχασμού, την ειρωνική δεξιοτεχνία. Μικροί πίνακες, είτε συνθεμένοι με το κέφι της στιγμής είτε κινημένοι από τη βαθύτερη λαχτάρα ψυχής».

Το μπουρίνι ~ Το αφεντικό ~ Μοναχικό ταξίδι στα Κύθηρα ~ Από το ημερολόγιο του Κωστή Ρούσση ~ Ο άνθρωπος με το φλεμόνι ~ Η μεγάλη βδομάδα του πρεζάκη ~ Μπουχούνστα

Genres: Classics, Fiction

287 pages, Hardcover

First published January 1, 1952

About the author

M. Karagatsis (Greek: Μ. Καραγάτσης) is the pen name of the Greek novelist, journalist, critic and playwright Dimitris Rodopoulos. He was born in Athens, lived in Larissa and studied law in France.
The pen name M. Karagatsis is the name by which the novelist is generally known. The initial "M" stands for Mitya, the Russian diminutive of Dimitris. "Karagatsis" is derived from the "Karagatsi" tree, under the shadow of which he used to write as a young writer.
Karagatsis has been characterized as primarily a prose writer of the illusory reality of persons and situations. His writing is bold, sensual, with great imagination and a unique narrative style, and is often studied by Greek students.
His first three novels (Colonel Liapkin, Chimaera and Junkermann) compose the trilogy "Acclimazation under Apollo" about foreigners who live and work in Greece. Karagatsis sets these books in modern cosmopolitan Greece, in contrast with the stereotype that Greek life is conservative and countrified.

Reviews

[Dimitris · Rating 4 out of 5]

Το Μπουρνίνι ήταν ανέκαθεν το πιο αγαπημένο μου ελληνικό διήγημα, δεν περίμενα το Ημερολόγιο του Κωστή Ρούσση να το ξεπεράσει! Τι στυλ, τι ατμόσφαιρα, τι χαρακτήρες σύγχρονοι, τι οικονομία λόγου.

[Hristos Dagres · Rating 4 out of 5]

Η συλλογή ξεκινάει με "το Μπουρίνι" ένα συγκλονιστικό διήγημα, και σαν στυλ γραφής και σαν περιεχόμενο . Οι τελευταίες 3 σελίδες δε, θα έπρεπε να διδάσκονται σε σεμινάρια γραφής. Το διήγημα είναι ιδανικό για σεναριοποίηση με δυνατούς αχαλιναγώγητους χαρακτήρες, έρωτα, βία, "δικαιοσύνη" (ή μάλλον απουσία της), με φόντο τα τσιφλίκια του θεσσαλικού κάμπου και την εμβληματική φράση "άδικα με ντουφεκάτε" να υπογραμμίζει με τραγική αποστασιοποίηση όλα τα προηγούμενα.

Τα διηγήματα "το Αφεντικό" και το "ημερολόγιο του Κ. Ρούση" είναι ωραία αλλά χωρίς να τα ξεχωρίζω - ειδικά το δεύτερο, μαστίζεται από τις εσωτερικές, ψευτοφιλοσοφικές (νιτσεϊκής επιρροής) αναφορές του ήρωα. Το δε "ταξίδι στα Κύθηρα" είναι μακράν το πιο βαρετό - ο κεντρικός ήρωας του θα μπορούσε να περιγραφεί με τη φράση "θέλω να τον βάλω κάπου, αλλά προηγούμενως θα σας λιώσω στη φιλοσοφίλα".

Κατά την άποψη μου τα καλύτερα διηγήματα είναι τα 3 τελευταία, με κορυφαίο τον "Άνθρωπο με το φλεμόνι". Μια σύντομη σχετικά ιστορία φτιαγμένη με "ταπεινά" υλικά από την καθημερινή ζωή της εποχής του συγγραφέα που εγγράφονται στο αφανές φόντο της κοινωνικής ζωής. Οι δύο σχετικά μακροσκελείς περιγραφές της ζωής των αλητόγατων και της εξαθλείωσης της ζωής των "κοινών" γυναικών (δοσμένη μέσα από τα προϊόντα που τις περιστοιχίζουν) είναι τόσο πυκνές και παραστατικές που λένε περισσότερα από δεκάδες σελίδες φιλοσοφίλας.

"Η μεγάλη εβδομάδα του πρεζάκη" είναι επίσης μια έξυπνη, υψηλού συμβολισμού ιστορία με εξίσου ταπεινά υλικά. Η σκηνή με τη Μαγδαληνή να ζητάει γονατισμένη συγνώμη πολύ παραστατική επίσης, αλλά ο συγγραφέας δεν στέκεται εκεί και συνεχίζει με το θάνατο, τη μετα θάνατον "ταλαιπωρία" της ψυχής του Χρίστου του πρεζάκη μεταξύ καπιταλιστικού παραδείσου και κομμουνιστικής κόλασης για να αναστηθεί πάλι ως τιμονιέρης σε ατμόπλοιο.

Τέλος η "Μπουχούνστα" είναι ένα απίθανο κρεσέντο μαγικού ρεαλισμού όπου η Καρδίτσα και ο θεσσαλικός κάμπος μπλέκουν μαγικά με τις στέπες της Κεντρικής Ασίας και οι Καραγκούνηδες και οι Σαρακατσαναίοι ζουν αντάμα με ρωσίδες εταίρες, τουρκομάνους καραβανιών, κομμουνιστές κομισάριους και κατσαπλίαδες

[Marios Shekeris · Rating 4 out of 5]

Σύμφωνα με το λεξικό το συναξάρι είναι η συνήθως εκτενής, λεπτομερής και βαρετή (το τελευταίο το λέω εγώ, όχι το λεξικό) διήγηση που αναφέρεται στο βίο και στα μαρτύρια αγίων ή οσιομαρτύρων του χριστιανισμού. Συναξαριστές είναι βεβαίως οι συγγραφείς αυτό των κειμένων.

Μέγας Συναξαριστής είναι ο Μ. Καραγάτσης. Με διηγήσεις συναρπαστικές, συγκλονιστικές της ζωής, των μαρτυρίων και του θανάτου των δικών του αγίων. Αγιογραφίες antonym. Των κολασμένων δικών του ηρώων, με πάθη, λάθη, λήθη, ήθη και στύση.

Συλλογή 7 διηγημάτων. Γραμμένα χρονικά σκόρπια. Δεν ήταν προφανώς στην πρόθεση του συγγραφέα να κάνει show-off. Σε κάθε περίπτωση όμως το βιβλίο αυτό είναι μια απόδειξη ότι ο Καραγάτης μπορεί να γράψει για ότι θέμα θέλει, για οποιαδήποτε χρονική περίοδο, με οποιαδήποτε μορφή λόγου. Αλληγορίες, ηθογραφήματα, ήρωες στο περιθώριο, ο πόθος, ο έρωτας, το σεξ η μόνιμη, σταθερή, αληθινή πυξίδα και ήρωες που προετοιμάζονται για μεγαλύτερα πράγματα σε μελλοντικές λογοτεχνικές περιπέτειες του συγγραφέα.

Κρατάει εφτά θέματα, τα ανάβει φωτιά και κάνει τα ζογκλερικά του με juggling. Με επιδεξιότητα, με ταχυδακτυλουργίες, με πονηριά, με χιούμορ. Με κλειστά τα μάτια. Εύκολα. Μέγας Συναξαριστής.

[Cagliostro · Rating 4 out of 5]

Μία κατάδυση στην ανθρώπινη ψυχολογία που δημιουργεί την εντύπωση ότι οι άνθρωποι στις ιστορίες του Μ.Καραγάτση είναι πιο γήινοι, καθώς αφήνονται να παρασυρθούν από τις επιθυμίες τους, τους φόβους τους και τις ψευδαισθήσεις τους. Στο προσκήνιο βρίσκεται πάντα έστω και σιωπηλή μια γυναίκα, που συνήθως ξυπνά τον πόθο, ενίοτε προμηνύει την καταστροφή, αλλά πάντα εγγυάται την διαιώνιση της ζωής και του αγώνα που αυτή συνεπάγεται. Ένας αγώνας που διαρκεί ως το τέλος της ύπαρξης. Μία μάταιη αέναη μονομαχία της ζωής με τον θάνατο που παραμονεύει σε κάθε βήμα για να χαλάσει τα σχέδια των ανθρώπων. Για άλλη μια φορά ο Καραγάτσης επιφυλάσσει ένα συναρπαστικό ταξίδι για εκείνον που θα εμπιστευθεί την φαντασία του στην εμπνευσμένη πένα του συγγραφέα.

[Noctua · Rating 4 out of 5]

Ξεχωρίζει το Μπουρίνι και το Ημερολόγιο του Κωστή Ρούση.
Απο την άλλη, το Ταξίδι στα Κύθηρα (στον τιτλο Κύθηρα, μεσα στο διήγημα Κέρκυρα) είναι η επιτομή του μισογυνισμού σε σημείο που παρότι λατρευω τη γραφή τπυ Καραγάτση με το συγκεκριμενο μπηκα στον πειρασμο να παρατήσω το βιβλίο.

[teo · Rating 4 out of 5]

Απόδειξη ότι ο Καραγάτσης είναι μεγάλος αφηγητής/παραμυθάς.

[Mengrelaos · Rating 4 out of 5]

Μια πολύ ... ανδρική συλλογή από διηγήματα, με ιδιαίτερη έμφαση στο φ€@#+, πολύ μεγαλύτερη δόση απ'οτι οι ιστορίες του Σουρούνη. Όπως συμβαίνει συχνά σε συλλογές, υπάρχει μεγάλη ποικιλία θεμάτων, σαν ένα μπουφέ που πιθανόν πολλά να μην έλκουν.

Ειδικά η τελευταία ιστορία είναι σα να μας κλείνει ο ΜΚ το μάτι, με αφήγηση δήθεν σοβαρή αλλά τελικά στα όρια πριν ξεσπάσει ο αναγνώστης στα γέλια ("Ευθυμογραφεί ο συγγραφέας...") Και βέβαια υπάρχει και η ομολογία αυτού στο τέλος του διηγήματος.

Το ημερολόγιο μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση.