Vesikalı Şehir

by Feride Çiçekoğlu

Birçok filmde şehir düşlerin, hayallerin, arzuların mekânı olarak resmedilir – şehir fırsatlarla doludur, ulaşılmak istenendir, ama aynı zamanda hayal kırıklıklarının, reddedilmenin, aldatılmanın, kaypaklığın, güvenilmez, tehditkâr ilişkilerin de mekânıdır. Vesikalı Şehir, sinema ile şehir arasındaki bu ikircikli ilişki hakkında: Sinemada şehir nasıl temsil ediliyor? İstanbul, "taşı toprağı altın" iken, nasıl oluyor da "orospu İstanbul" haline geliyor? Sinemadaki şehir imgeleri, şehrin kolektif bilinçaltı hakkında bize ne söyleyebilir?
Feride Çiçekoğlu, kült bir İstanbul filmi olan Vesikalı Yarim'in verdiği esinle yazdığı kitabında, şehrin suretleri ile, "kadın"ın ikiye bölünmüş kimliği arasındaki çakışmanın filmden filme nasıl sıklıkla tekrarlandığına dikkat çekiyor. Kadının ev içinde anne, eş ve şefkat hatırlatan kimliği ile sokaklarda dolaşan kadının fahişeliği, baştan çıkarıcılığı, hazzı hatırlatan kimliği arasındaki bölünme, İstanbul'un sinemadaki imgesini ele veriyor. Üstelik bu İstanbul'a özgü değil. Dünya sinemasının birçok klasiğinde, erkeğin gözünde ikiye bölünüp fetiş haline gelmiş kadın cinselliğinin şehre yansıtıldığını görebiliyoruz.
Vesikalı Şehir, bir kadının yaşadığı şehrin sokaklarında göğsünü gere gere, güven içinde yürüyebilmesiyle ilgili. Erkeğin şehre de yansıttığı çarpık kadınlık algısından nasıl kurtulabileceğimizle ilgili. Ya da şöyle sorabiliriz: Erkek, kendi korkularıyla hesaplaşmadıkça, herhangi bir şehrin, muhafazakârlığın boğucu cenderesinden kurtulabilmesi mümkün mü?

184 pages, Paperback

First published April 1, 2007

About the author

Feride Çiçekoğlu, 1951 yılında Ankara'da doğdu. Maarif Koleji ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde okudu. Mimar olarak Fullbright bursu ile, Pennsylvania Üniversitesi'nde doktora tezini yazdı. İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapan Çiçekoğlu, 12 Eylül askeri darbesinin ardından dört yıl cezaevinde kaldı. Cezaevinde tanıdığı bir çocuğun yaşamını anlattığı ilk kitabı (Uçurtmayı Vurmasınlar), filme alındı. Filmin çok beğenilmesi yeni kitapları yazmasına ve yeni filmlerin yolunu açtı. 1990 yılında senaryosunu yazdığı "Reise der Hoffnung (Umuda Yolculuk) filmi Yabancı Dilde En İyi Film Akademi Ödülü'nü kazandı.

Filmleri - Senaryo
■2009 Altın Kızlar
■2007 Parmaklıklar Ardında
■2000 Melekler Evi
■1996 Altın Kent İstanbul
■1991 Suyun Öte Yanı
■1990 Umuda Yolculuk
■1989 Uçurtmayı Vurmasınlar
■1989 Baharın Bittiği Yer

Ödülleri
■1989, 26.Antalya Film Şenliği, En İyi Senaryo Uçurtmayı Vurmasınlar

Reviews

[Renin · Rating 2 out of 5]

Bir arkadaşımla iki saat oturup kahve içsem, bu kitapta anlatılanları konuşur bitiririz ve eve dönerken de birbirimiz hakkında “bu da iyice klişeye bağladı” diye olumsuz düşünürüz.

2000’lerin başında, o yılların kültürel kodlarında kalmış bir kitap bu. Ekşi sözlük alıntıları da cabası..

[Cemre · Rating 4 out of 5]

Farklı türde bir şeyler okuyayım derken elime Vesikalı Şehir geçti. İyi ki de geçmiş.
Sinema konusunda bir üstat değilim ne yazık ki. Geniş bir bilgi ve izleme birikimine sahip olduğumu da söylemem mümkün değil; ancak ben Vesikalı Şehir'i çok severek okudum. Çiçekoğlu, Vesikalı Yarim filminden yola çıkarak sinemada "kadın ve şehir" arasındaki bağı araştırıyor. Yazar ilk bölümde dünya sinemasına ağırlık verirken ikinci bölümde Türk sinemasında şehir (ki bu genelde İstanbul oluyor) ve kadın (ki burada da genellikle "vesikalı kadınlar" ile karşılaşıyoruz) kavramlarını kısaca irdeliyor.

Bahsi geçen çoğu filmleri izlemediğim için bana izleyecek bir sürü film çıktı. Sinemaya meraklı olanlar kaçırmasın derim. :)

"Şehir karanlıkla, gölge, sokaklar, şehvet ve fahişelikle, şehir dışı ise aydınlıkla, ışık, doğa, aile ve masumiyetle özdeşleşmiştir". (s. 50).

[Neslihanim · Rating 3 out of 5]

Kitapta adı geçen birçok filmi izlemedim. izleseydim daha fazla keyif alabilirdim muhtemelen.
Filmleri şurada listeledim, ilgilisine:
https://letterboxd.com/neslihanim/lis...