Κωνσταντινούπολη: Η πόλη των απόντων

by Αλέξανδρος Μασσαβέτας

Η Πόλη των απόντων είναι ένα οδοιπορικό στον χώρο και τον χρόνο της Κωνσταντινούπολης των «άλλων» – των Ελλήνων, Αρμενίων, Εβραίων, Λεβαντίνων και Ρώσων. Μια σειρά από διαδρομές στις ιστορικές γειτονιές της Πόλης και των προαστίων της ξετυλίγουν το νήμα ενός χαμένου κοσμοπολιτισμού. Οι περίπατοι καταγράφουν πώς έχει αποτυπωθεί στο αστικό τοπίο η μακραίωνη παρουσία κοινοτήτων που σήμερα αποτελούν τους «απόντες» στη μεγαλούπολη Ιστανμπούλ. Στη διαδρομή ο αναγνώστης, παράλληλα με το παρελθόν, το παρόν και την προσφορά των μειονοτήτων, εξοικειώνεται και με τη μαγεία της σημερινής Πόλης.

Genres: History

704 pages, Paperback

First published October 13, 2011

About the author

Ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Cambridge, αλλά παράτησε τη νομική καριέρα με απέραντη ικανοποίηση το 2003 και μετακόμισε στην Πόλη. Η μετοίκηση αυτή ήταν αποτέλεσμα της έλξης που ο χώρος και ο χρόνος της Πόλης άσκησαν πάνω του, ένα δυνατό δέσιμο με την Πόλη που ακόμη διαρκεί. Έχοντας "πειραματιστεί" σε διάφορους επαγγελματικούς χώρους, δουλεύει ως δημοσιογράφος σε ελληνικά και βρετανικά μέσα από το 2003. Από το 2005 ως το 2009 υπήρξε ανταποκριτής της "Καθημερινής" στην Πόλη, ενώ συνεχίζει, από το 2004, ως ανταποκριτής του "Mergermarket" πρακτορείου οικονομικών ειδήσεων του ομίλου των Financial Times. Από το 2011 συνδιευθύνει το ξενοδοχείο "Άνεμος" στο Κάστρο της Ίμβρου. Αλλά κατά βάση είναι επαγγελματίας νομάς. Όταν δεν περιφέρεται σε μέρη μακρινότερα, κινείται στο τρίγωνο Πόλη-Λονδίνο-Αθήνα.

Reviews

[Annetius · Rating 5 out of 5]

Την πρώτη φορά που επισκέφτηκα την Κωνσταντινούπολη, τις δυο πρώτες μέρες ένιωθα έξω από τα νερά μου σε βαθμό ενοχλητικό, λες και κάποιος μου επέβαλλε να μείνω εκεί για πάντα και μου φαινόταν αδιανόητο και ασφυκτικό να εγκλιματιστώ στην πόλη αυτή με την τόσο ακραία αναρχία. Τώρα, είναι ένας από τους πολύ αγαπημένους μου προορισμούς όπου σε προσωπικές ονειροπολήσεις θα ήθελα πραγματικά να έχω την ευκαιρία να μείνω εκεί για καιρό, όχι σαν τουρίστρια, κάποια στιγμή στη ζωή μου. Είναι μέσα στη λίστα μου «1001 things to do before you die».

Το βιβλίο ή καλύτερα το πόνημα «Κωνσταντινούπολη, η πόλη των απόντων» είναι μια φοβερή πηγή πληροφοριών. Αν ψάχνετε να βρείτε ευχολόγια και ιαχές του στιλ «πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας θα’ναι» και τέτοια, αυτό το βιβλίο δεν είναι για εσάς, λυπάμαι. Εδώ πρόκειται για κάτι πάνω από αυτό, και σίγουρα όχι για ταξιδιωτικό οδηγό με τη στενή έννοια. Είναι ένας ταξιδιωτικός οδηγός αλλά κάπως σαν τον κύβο του ρούμπικ, όπου ο συγγραφέας προσπαθεί να ταιριάξει κάπως τα κομμάτια της ιστορίας, να βάλει σε μια γραμμή παρελθόν-παρόν-μέλλον, να μεταφράσει καταστάσεις, να παρουσιάσει το περίφημο μωσαϊκό της μοναδικής αυτής πόλης.
Η Κωνσταντινούπολη, μια πόλη οικουμενική, όπου η λέξη πατρίδα με τη στενή της έννοια δεν της ταιριάζει, καθώς μπορεί να είναι πατρίδα για τόσους και τόσους, για όλους όσοι τη νιώθουν έτσι, έστω. Και δεν είναι λίγοι.

Ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας έζησε 8 χρόνια εκεί, με μια επιθυμία: να καταγράψει τα άπαντα αυτής της πόλης -ιστορικά, λαογραφικά, κοινωνικά και λοιπά στοιχεία- προτού αυτά χαθούν μέσα στη λήθη. Κάτι που φαίνεται να συντελείται ήδη, τώρα που μιλάμε, και κάτι το οποίο συντελείται σε τελική ανάλυση και παντού, είτε είναι μετά από αναπλάσεις, προϊόν πολιτικών αποφάσεων, είτε μετά από τη ρήξη που προκαλείται νομοτελειακά από τη συνέχιση της ζωής σε διαφορετικούς ρυθμούς από άλλοτε, διαδοχή των ιστορικών περιόδων με νέες ανάγκες και αφανισμό παλαιών συνηθειών, τεχνών, παραδοσιακών εθίμων, νοοτροπίας. Και αφανισμό ανθρώπων με τρόπο βίαιο και άδικο.

Αυτές τις μέρες περισσότερο από ποτέ είχα την ανάγκη ν’ ανοίξω ένα παράθυρο, ένα παράθυρο ταξιδιάρικο, να μεταφερθώ νοερά σε έναν άλλο τόπο. Το βιβλίο αυτό εκπλήρωσε τις προσδοκίες μου. Ήμουν κάθε μέρα και από λίγο στην Ιστανμπούλ. Πολλές φορές, τα αμιγώς ιστορικά κομμάτια με κούρασαν, καθώς δεν τα συγκρατώ και δε με δελεάζουν, ωστόσο το ιστορικό πλαίσιο δε θα μπορούσε να παραλειφθεί, ίσα-ίσα αυτό είναι που έχει την πρωτοκαθεδρία καθώς κρύβει όλα τα κλειδιά και τις εξηγήσεις.
Αυτό το βιβλίο δεν έχει νόημα να το διαβάσει κανείς απνευστί, είναι και αδύνατον νομίζω. Εγώ το διάβασα με διακοπές, παίρνοντας παράλληλα τον χρόνο να ψάξω τα διάφορα μέρη και σημεία, τη σημερινή και παλιά εικόνα τους.

Αγάπησα περισσότερο τα κομμάτια που είχαν να κάνουν με τη σημερινή Ιστανμπούλ, στην τελική αυτήν που κανείς μπορεί να ανακαλύψει αν την επισκεφτεί σήμερα, χωρίς να μοιρολογά πάνω στα ερείπια μιας οποιασδήποτε χαμένης αίγλης, ενός ένδοξου παρελθόντος που χάθηκε και εξακολουθεί να χάνεται. Τι αξιώσεις μπορεί να έχει ένας Ελλαδίτης στην Πόλη σήμερα; Η πόλη έχει ιστορίες να πει, μέσα από την ευγλωττία των σημερινών της εικόνων.

Στο βιβλίο αυτό μπορεί να βρουν ενδιαφέρον αρχιτέκτονες, ιστορικοί, αρχαιολόγοι, περίεργοι τουρίστες, φίλοι της Πόλης που θα ήθελαν να εμβαθύνουν σε διάφορα ζητήματα σχετικά με την πόλη έτσι όπως είναι σήμερα αγκαλιασμένη από το ιστορικό πλαίσιο που δεν μπορεί επουδενί να είναι ξεκομμένο, καθώς είναι το προζύμι που έχει συμβάλλει στην εξέλιξή της ανά τους αιώνες. Δίνει αφορμές για περαιτέρω ψάξιμο από τους περισσότερο περίεργους, δίνει απαντήσεις σε αδαείς όπως εγώ, καταγράφει με μεγάλη σαφήνεια και εκτενώς διαχρονικά ζητήματα για μια πόλη που βρίσκεται σε μια μόνιμη, σπαρταριστή δυναμική ισορροπία.

Και τέλος, Αλέξανδρε Μασσαβέτα αν με ακούς, θέλεις να γίνουμε φίλοι;;; Εγώ ναι!

[Maria Thomarey · Rating 5 out of 5]

Θλίψη, θλίψη και πάλι θλίψη. Yazek.. Βέβαια από το την εποχή που γράφτηκε αυτό το βιβλίο έχουν περάσει 15 χρόνια φαντάζομαι ότι η πόλη θα έχει αλλάξει κι άλλο. Ίσως ποια έχουν εξαφανιστεί τα πάντα. Να όπως εξαφανίστηκε το μεσαιωνικό Παρίσι για να φτιαχτεί η πόλη του φωτός που ξέρουμε σήμερα. . Αλλά η Κωσταντινούπολη θα είναι πια για Νέα Υόρκη 1, Ντουμπάι ένας ο Πάολο. Και δεν θα έχει τίποτα που να θυμίζει το ιστορικό της παρελθόν. Τους ανθρώπους και τις φίλες που πέρασαν από την πόλη. Και είναι πραγματικά κρίμα. Εντυπωσιακό σε όγκο και σε πληροφορίες βιβλίο αλλά τόση θλίψη.

[Marianna · Rating 4 out of 5]

4.5*

[Jo · Rating 4 out of 5]

Πολύ ευκολοδιάβαστος και περιγραφικός ο κύριος Μασσαβέτας, δημιουργεί ένα κοσμοπολίτικο όραμα της Πόλης που τόσο πολύ αγαπά, δίνοντας και πολλή πληροφορία που άλλοτε την αφομοίωσα και άλλοτε όχι. Με έφερνε σε αμηχανία μόνο με την στάση του απέναντι σε οτιδήποτε αλλοεθνες και αλλόθρησκο που δεν προσπαθεί να εξευρωπαιστεί. Ο συγγραφέας βέβαια δεν είναι ρατσιστής, αρκεί ο ξένος να είναι αστός, κοσμοπολίτης, εκλεπτυσμένος και τέλος πάντων όχι χωριάτης! Κάποιες φράσεις του τύπου "κοινωνική καθυστέρηση", η οποία κάνει τη εμφάνιση της δύο τρεις φορές στο κείμενο δεν νομίζω ότι έκαναν πλουσιότερο κανέναν. Θα το πρότεινα ωστόσο ανεπιφύλακτα ως βιβλίο, διατηρώ στον νου μου τα κομμάτια που μου άρεσαν, αποτελούσαν εξάλλου το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου.

[Vicky Karali · Rating 5 out of 5]

Εξαιρετικό πόνημα. Ο συγγραφέας, αν και δεν είναι ιστορικός, έκανε ενδελεχή έρευνα και μας δίνει σπουδαίες πληροφορίες. Βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέροντα τα κεφάλαια όπου αναφέρεται σε πλυθησμούς όπως οι εξ Ελλάδος προερχόμενοι Σεφαραδίτες Εβραίοι. Δεν ολοκλήρωσα την ανάγνωση ακόμα. Επίσης διαβάζεται εύκολα, δεν είναι δύσπεπτο γλωσσικά και υφολογικά

[Konstantinos · Rating 3 out of 5]

Πολύ ενδιαφέρουσα και ξεχωριστή ιδέα που υλοποιείται σε ένα εξίσου ωραίο και ευκολοδιάβαστο (με την καλή έννοια της έξυπνης, άμεσης και ζωηρής γραφής) βιβλίο. Ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας αγαπάει πραγματικά αυτό για το οποίο γράφει και προσεγγίζει τα πάντα με εξερευνητική, κριτική και –το κυριότερο/πιο δύσκολο- αντικειμενική ματιά. Από τα τέσσερα κεφάλαια που απαρτίζουν το βιβλίο αυτό που ξεχώρισα είναι το «Γ. Το μωσαϊκό : Οι μη μουσουλμάνοι, τότε και τώρα».

[Domenica Fragouli · Rating 4 out of 5]

Δεν ξέρω πραγματικά πως να το περιγράψω .
Ιστορικό , ταξιδιωτικό ... τι ;
Υπέροχες φωτογραφίες από τη ζωή στη Πόλη , εξαιρετική γραφή & περιγραφή κάθε μα κάθε εκατοστού της Κωνσταντινούπολης .