Η Κασσάνδρα και ο λύκος

by Margarita Karapanou, Μαργαρίτα Καραπάνου

"... Διάβασα το βιβλίο σας και θέλω να σας συγχαρώ για τα εξαιρετικά του προτερήματα. Νομίζω πως κανείς δεν έχει χειριστεί το θέμα της παιδικής ηλικίας όπως εσείς. Δεν έχει μιλήσει για την κρυφή σκληράδα, για το αόρατο αυτό μίγμα της φαντασίας και της πραγματικότητας, μ' έναν τρόπο τόσο ανοιχτό και απροσδόκητο. Μου ήρθανε στο νου ο Proust, ο Jerzy Kosinski και ο Lewis Carroll... Εσείς, όμως, έχετε βρει εδώ μία αλήθεια που κανένας απ' αυτούς τους τρεις συγγραφείς δεν έπιασε. Περιμένω με ανυπομονησία το επόμενό σας βιβλίο."
(Απόσπασμα από γράμμα του John Updike)

"... Καμία ανάλυση της "Κασσάνδρας και του Λύκου" δεν μπορεί να εξηγήσει τη γοητεία και την αινιγματικότητα του βιβλίου. Πρώτο μυθιστόρημα της Μαργαρίτας Καραπάνου, "Η Κασσάνδρα και ο Λύκος", είναι μία από τις σπάνιες δημιουργίες που γεννιούνται μυστηριωδώς, χωρίς κανένα προηγούμενο. Το βιβλίο είναι πρωτότυπο, τρομαχτικό, ολοκληρωμένο. Εφευρίσκει τη δική του ιστορία, μπαίνει σε εφιαλτικές καταστάσεις και βγαίνει, όπως ανακατεύει το όνειρο με την πραγματικότητα.

Η "Κασσάνδρα και ο Λύκος" είναι ένα μικρό, νευρώδες μυθιστόρημα με μία τέλεια αίσθηση της τεχνικής. Δεν είναι ποτέ συναισθηματικό, όμορφο ή παραφουσκωμένο. Η Μαργαρίτα Καραπάνου καταλαβαίνει πως μία αφήγηση δεν είναι παρά "λεπτομέρεια, λεπτομέρεια, λεπτομέρεια".
(Απόσπασμα από κριτική του Jerome Charyn (New York Times)

Genres: Fiction, Greece, Horror, Classics, Novella, Novels, Literary Fiction

192 pages, Paperback

First published January 1, 1976

About the author

Margarita Karapanou (Μαργαρίτα Καραπάνου) was a Greek novelist. She was born in Athens in 1946, the daughter of Greek novelist Margarita Liberaki. She was raised and educated in Greece and France.
Her novels have been translated into several European languages. Her 1976 novel Η Κασσάνδρα και ο Λύκος (Cassandra and the Wolf) was awarded in the year 1988 in France as the best translated work of fiction.

Reviews

[Ilse · Rating 4 out of 5]

The sun was very red, filling his face with such light that I shut my eyes so as not to be blinded. I loved him so much I would have liked to turn him into a statue, kiss his feet, light fires around him, and worship him.

Innocence is precisely: never to avoid the worst

A childhood which reads like a horror fairy tale, painted in gaudy colours and grotesques, told by a feisty child narrator who touches friskily on death, violence, mutilation, suicide, blatant sexual abuse and shocking cruelty to animals, Margarita Karapanou ’s slender 1974 novel Kassandra and the Wolf is not for the faint-hearted. The sexual disposition of the child Kassandra seems an ode to Freud’s conceptions on the polymorphous perversity of little children. Nevertheless Kassandra’s demonic voice hypnotises when she recounts the imaginary Feasts of Fear and Agony she is involved in, cajoling this cautious and perplexed reader with her from one grisly scene to another bewildering episode of destruction, crushing with demonic zest idyllic, sweet images of childhood’s innocence which seems to be denied to her. Proudly she displays her private chamber of horrors, dancing over the pages like a feather-light wrecking ball, in the company of untrustworthy adults, dismembered dolls and a poor kitten.



Is the truth too painful to bear? Doubts rise. While dreamscapes and nightmares seem to fuse into a bizarre psychodrama, one might wonder what is real and what is imagination in the voice of Kassandra – nomen might be omen here, her name reminding of her illustrious mythical namesake, fated not to be believed. After all, who can stomach such uncanny and monstrous visions of childhood, oscillating between reality and confabulation, such razor-sharp hyperlucidity bordering on insanity? The narrative techniques and the voice, the play with truth and imagination and shattering of illusions on childhood brought the twins in Ágota Kristóf’s trilogy The Notebook, The Proof, The Third Lie: Three Novels to mind, with the difference that Karapanou’s horror happens in the bosom of the family home rather than in a war context.

Why are you rendering a reality which is likely unbearable to you even more ghastly by your horrific phantasmagorias and lies, Kassandra? Maybe a key to the answer can be found in this passage of Rien ne va plus, another novel by Margarita Karapanou:

To embellish reality with makeup, with silk and royal purple, isn’t that what we all should be doing? Beneath the life we live every day the silk and the purple are hiding, waiting for us. A person just has to dare to throw off his everyday clothes, to rip them off and to put on the silk and purple that exist, I know it. But we’re the ones who cover them up. Out of boredom, indifference, fear. Mostly fear. So right from the first moment I met you, my lies were always the truth: in telling them I unveiled the world for you — the hidden world, the true world. You were really the one who lied. You wanted everything to remain untouched, paradise to be paradise, and me angel. But you made a fatal mistake: you never believed me. You never understood why I lied, that through my lies I was giving you a unique gift: the truth. You always tried to control me — out of love, of course. But is there any word more ambiguous than the word “love”?



However disturbing, there is an eerie beauty to be found in Karapanou’s writing, the mysterium tremendum et fascinans one experiences when looking into the abyss.

The Birdman lived on a high mountain and loved the Fishwoman very much. But they could never manage to meet each other, because he couldn’t get in the water and she couldn’t fly. That’s why the Bird always flew over the sea, and the Fish always followed in the waves, until, finally, the Bird covered it and became its Shadow. Before that none of us had a Shadow. We walked about quite plain and we were cold too. But from that time on, the Shadow was born, and now we all have one to keep us company.

Karapanou’s prose is beguiling and poetic and her peculiar, warped aesthetical sensitivity which expresses physical and psychical pain, suffering, loneliness and vulnerability reminded me of the sculptural work of Berlinde De Bruyckere, for instance her Cripplewood (on which Coetzee wrote ‘Her sculptures explore life and death – death in life, life in death, life before life, death before death – in the most intimate and most disturbing way. They bring illumination, but the illumination is as dark as it is profound’). Confronted with ‘Cripplewood’- an ‘enormous wax installation that accurately reproduces a vast fallen tree trunk, with more wax branches twisted round it and weighted with sand sacks and torn material. an enormous, gnarled and knotted, uprooted elm tree, merging into a mass of trunks and limbs with an almost disturbing resemblance to the muscles, tendons and bones of the human form’, I instinctively recoil from revulsion and tend to divert my eyes while simultaneously I am intrigued and unwillingly drawn to it.

Reading Karapanou’s novel provoked similar shock and awe and reminded me of what an art critic wrote on earlier work of Berlinde De Bruyckere: art doesn’t have to eschew the worst, but showing a little mercy with the audience at times won’t hurt either.

How hard it is to love. It's like cutting a kiss in two, like separating the lentils from the horse beans.

Raw, brutal and scabrous, this is not the kind of sweet nostalgic childhood tale one can bake sweets of. Nevertheless, for those who dare it is a spellbinding descend into the darkest corners of the mind.

(Paintings by Marlene Dumas)

[Gaurav Sagar · Rating 4 out of 5]

And the Devil will be jealous, you know, and he’ll build himself a new Hell, with lovely fires and Persian rugs, and the Christians will do all sorts of mischief on earth so they can go to Hell, and the Bad will become Good, and Paradise will be jammed with murderers, and nobody will dare go out at night in the garden. But in Hell the Christians will sit all around the fires, roasting chestnuts.

Hell is where we go due to the acts which do not conform to certain norms, however the Hellenic fire, surged up from our insatiable desires, seems to balm our senses with sinful bliss it provides, if that is what Hell is then who need Heaven? For a remorseful cry may roar up later due to the guilt which might take birth but our sensations will then be too immersed in the ecstasy of Hellenic soup of fantasies. If that’s life (however brutal and dark it may be) then why not strive for it, no matter at what price. The world of Kassandra is full of fantasies which are wrapped around hidden thorns of brutality, violence, death, suicide, sexual exploitation and other horrors which human beings we have able to devised since the outbreak of humanity, and these shades of art reveals themselves layer by layer which could only be seen by observant fanciful eyes of patient observer, for any sort of hallucination takes time to fabricate its full effect. Once you are engulfed in such fantastic world of Kassandra, you would find yourselves among mesmerizing flames of fancy, only some of those will burn you to the core of your consciousness and you would be coaxed in the broth of disgust and pity. A childhood’s painting, which might come across naïve and innocent from far away, will divulge the masterstrokes of devil who is gradually but certainly killing the childhood the narrator might have.

Faster and Faster: I was going to burst. Candles like weights, like sugared almonds, rose from my soles to my belly, and I was filled with syrup. Thick honey trickled from everywhere, and I was drowning in sweetness.



The world of Kassandra comes to life in a series of episodes, which may be said to disjointed, for they may stand on their own alone, which are perhaps more like reflections of a poor but unabashed narrator revealing to us horrors of humanity embossed upon tapestry of art of avant grade. Her universe is fantastical labyrinth of angelic, stubborn child, who bites the knees of her governesses, locks a little boy in a cupboard, stammers around adults and has powerful orgasms at the age of six, who reveals the brutality and in justice of the world through her horrid fairy tale. The innocence of childhood gives away to jealously and insecurity of torrid upbringing which babbles out through the brutal murder of a poor kitten, the episode will scrounge entire sympathy of your humankind for both murderer and the kitten, only to brim your heart with disgust for your own humanity. Some of the events in the universe of Kassandra may be real, some may not be since sometimes reality is too harsh to handle so her tender but devastated mind gives birth to an alternate universe wherein truth may not be distinguish from lie, for there is none, reality may not be segregated from fantasy, for both the different possibilities of the same event. Such a twisted world may be altogether different from our beautiful one but there she finds comfort built upon her ability to observe and acknowledge the horrendous acts of humanity and to convey them to lesser beings of our world through her gift of imagination and accuracy in such a young age, living on thin sheath between madness and normality- certainly not traits of an human being.

I loved him so much I would have liked to turn him into a statue, kiss his feet, light fires around him, and worship him.

The universe of Kassandra is not so simple, linear like ours, it appears to further divide into new universes, based upon chance, which further get divided and the process goes on and on. For, her reaction varies depending upon the one she might be in, it may be extreme, but throughout the book there is a lack of connection to family members (who seem to be living in different universes), certainly at any level that she can handle. She has to keeping moving across universes, in most of those, she is being treated as a sort of sex-toy by some of those who look after her using her inquisitiveness and innocence, so much so that it might scourge one’s heart to weep deeply. With children closer to her own age she finds herself to be one of the worlds where she displays what comes across as a largely natural curiosity about the body -- but, of course, it generally isn't seen that way by adults who of course seem to be living in some other realm and dimension of space and time.

When I’m alone, I talk endlessly: to my dolls (lessons in bonnes manieres), at the walls and doors- nothing can stop me. I become a toilet flush, a Niagara Falls, a running nose, puke. With family around, the words shrivel, become round and heavy like stones, fall deep inside me, impossible to fish out again.

There is nihilistic inevitability which may be found underlying beneath the irony of existence, the absurdness and irony of Kasaandra’s world though portrayed through the symbolism wherein people are reduced to objects of nothingness as if they don’t have voice of their own, as if their consciousness is just a ghost roaming around word of insanity, for gratification of immoral wishes of ‘Others’. The attempt at a generation of meaning generates only horror in the recognition of a deeper meaninglessness.

A Lady of your position should not have too much brains- it upsets Gentlemen. So, when a Gentleman speaks to you, keep your eyes lowered; listen- keep your eyes lowered, listen to him and don’t answer back.

One day, my Mother, Kassandra, brought me lovely doll as a present. She was big, and she had yellow strings instead of hair.
I put her to sleep in her box, but first I cut off her legs and arms so she'd fit.
Later, I cut her head off too, so she wouldn't be so heavy. Now I love her very much.




It is being said that Karapanou was compared to Proust and Schutlz, the slight apprehensions which I might had washed away to the sea of nothingness after reading this poignant little gem by her. Her prose is poetic but piercing since the moments of disaster are burst around the delicate aesthetic words which are delicate but vulnerable, for the words are expressing sensitivity of the unabashed narrator seeing through the pain of suffering and agony afflicted by humanity. Karapanou shows childhood as a bewildering time, one where it’s difficult to understand the behavior of adults and society’s expectations of you. The prose has an undertone of dry humor and sarcasm since in Kassandra’s universe, there is punishment for comparing genitalia with a friend but not for adults who sexually abuse a child tender as a blooming flower but with thorns. The deaths of many of the people in the book are what Kassandra imagines for them in retaliation for behavior which she does not know how to deal with. The world of Kassandra may be disturbing but it has a mysterious and frightening beauty underlying the words which do not hesitate to show humanity, the cruel mirror which might send a shocking tinge of pain to your heart to realize that we are all same.

The Birdman lived on a high mountain and loved the Fishwoman very much. But they could never manage to meet each other, because he couldn’t get in the water and she couldn’t fly. That’s why the Bird always flew over the sea, and the Fish always followed in the waves, until, finally, the Bird covered it and became its Shadow. Before that none of us had a Shadow. We walked about quite plain and we were cold too. But from that time on, the Shadow was born, and now we all have one to keep us company.

It’s the syllables. It hurts when I cut the words in two

Compelling, strange and savage. Highly recommended.
4.5/5

[Kalliope · Rating 4 out of 5]

A Kassandra Who Cannot Foretell

(*)
-----------

I am clearly no Kassandra since I failed to foresee what this novel would offer. But even if you do not believe this review, I could still aim not to absorb the essence of her myth. Let me, at least, forewarn you.

When I read Wolf’s Kassandra, I encountered this other Kassandra in this book-field that GR is. As a Greek author also writes it, I thought it would be deeply soaked in myth. And myth it certainly contains, but not of the classical kind. The novel itself seems to be the machinery of myth making. There is so much suggestion in its lines that free conjectures and interpretations could freely fly out like kites blown by magic.

We certainly have a Minos, and a Hercules, and a Phaedra, and an Antigone, and a Sappho, but these are faint echoes, and the clearer ones would require a reader more knowledgeable of a modern episode in the Hellenic country. A few footnotes pinpoint to incidents or names from the dictatorship period from 1967 to 1974 to which the publication of this novel, the first by Margarita Karapanou (1946-2008), followed by a couple of years (it first appeared in translation).

The structure has the character of a mosaic. Short chapters, numbered and titled, succeed each other. They function almost entirely independent and I suspect that one could to a certain extent interchange part of their order. Like Cortázar's RAYUELA julio cortazar. Their linear arrangement does not draw clear contours. But if the linearity does not spin a continuous narrative, a picture certainly emerges. Even if it is a vague one.

The picture is drawn by a voice: an impossible voice. The dislocated monologue of a speech-impaired young girl that both enchants and disgusts will have you wondering. What is the health state of this girl? Can fantasy have no limits? When is she talking? Is the pervading use of the present tense an indication of 'the now', or of vivid remembering?

For the sharp poetic vision, with the pitiless sexuality, the crude fancies, the acute candour, and the brutal schemes will hypnotise you while having at times would have you repress a spasm of vomit. For this collection of tesserae of chapters will not cease to baffle you. Dolls who give birth to marbles, rooms where it rains in colours, sexual abuse that is eagerly embraced and beautified, butterflies that flutter beneath suspiciously creaking beds, tortured cats with needles in their eyes, seaweed and waves that come through the window and embrace you, and landscapes where the cherry trees are red.

Karapanou’s dexterous writing has created the enigmatic and perturbed world of a neglected child and impersonal adults. And if the writing of this monologue is rich in beautiful sentences, do not forget that some of them can also feel like lacerating knives when they catch you by surprise.

And it is language, the ability to use words, that which eschews Kassandra. As she declares:

I chewed words, so heavy they turned to pebbles in my belly.

But it eventually emerges as the salvation for this damaged child.

I’ve learned to speak, answer, and speak in syllables.

• Then why are you crying?

It’s the syllables. It hurts when I cut the words in two.

----

(*) Choi Xoo Ang.

[Fionnuala]

I began this book as the aeroplane left the ground, and reached the last page as it touched down two hours later so you could describe this book as a perfect two-hour non-stop read.
Perhaps not completely non-stop however as my reading was broken up by interruptions, and not just those of the flight announcements and the food and drinks trolley. No, every now and again, the back of my seat received a walloping thump. It felt as if someone was using it as a punch bag. When the seat wasn't being punched, a hand would dart through the space between the seats and pinch my arm. After a few of those pinch-punch sessions, I looked around. The most angelic-looking child looked back at me - with the most devilish look in her eye. That was quite a shock because the child I was reading about in this book, Kassandra, who lived in Athens sometime in the 1950s, was just such a child, angelic and demonic by turns.

Like the child on the plane, Kassandra is left pretty much to her own devices which obliges her to create her own sources of entertainment some of which turn out to be a little uncomfortable for those around her. That's probably where any comparison between the child on the plane and Kassandra ends, fortunately - at least I very much hope so.

Kassandra's aloneness and the resultant desperate need for companionship makes her needy and ripe for victimhood but at the same time she has fabricated an invincible shield out of the very same loneliness, a shield which enables her to withstand certain forms of abuse with apparent nonchalance, even turning them to profit; her natural resourcefulness means that she rarely leaves any encounter a complete victim - as her grandmother discovers when she threatens to take away the kitten she has given her.

The book is a series of very short chapters such as you might find in a children's book - but this is not a book for children although it's all told in the present tense in simple language, and there isn't any real chronology to the events of each episode. There's also a fairy-tale quality to the narrative which imakes the gory preoccupations of the heroine easier to accept; the reader is glad of any excuse to dismiss these stories as fabulism rather than believe a child could possess all the knowingness described.
And yet, the narrative voice is so convincing that we are left in doubt.
Perhaps the title should really be Kassandra the Wolf

[♑︎♑︎♑︎ ♑︎♑︎♑︎ · Rating 5 out of 5]

Terrible things happen. It's hard to get upset about it though because the protagonist, possibly a child throughout although even this isn't clear to me, has the perceptions and the amorality of an animal. She goes to a slaughterhouse for example because of she loves the smell and feel of the carcasses on hooks; while there she may or may not be violated by one of the butchers. She bites people for the hell of it. What is this novel about, anyway? Child abuse? I'm not sure the protagonist is a child per se, though. Or is the novel an indictment of the morals of the wealthy classes? Maybe. The protagonist has governesses and servants and there seem to be the trappings of wealth in her descriptions of depravity. When it comes to what this novel means, in other words, pretty much anything is possible. There are frequent references to Greek mythology and though I know who these mythic characters are my knowledge didn't help me comprehend their use in the story. The "Kassandra" of this novel doesn't relate, in any way I can figure out, to the Kassandra of Greek lore. Although, come to think of it, whatever this Kassandra is pronouncing is incomprehensible to me as her audience, so I guess her name is exactly right.

Let me say I have great appreciation for the author, though, and that my confusion did not get in the way of my enjoyment of this novel. I think, maybe, that I loved it. Although I''m not sure why. And those who enjoy knowing precisely what's going on in a story may want to choose another novel.

[Jan-Maat]

Magical realism would be a good description for this book. Or perhaps kaleidoscopic, 56 chapters, some very brief, others as long as four printed sides of paper, narrated by Kassandra, daughter of Kassandra, each chapter an incident from her life up to the start of school. The chapters do not seem to be in chronological order, the tone reminded me increasingly of fables and myths - and not the nice pretty versions that one generally finds in children's books.

we are confronted early on with child sexual abuse and I recalled from then on that those sexually abused as children can exhibit behaviours that those not sexually abused as children find repulsive, unpleasant and overly sexualised, given the tone of fable and myth, I wondered how much was real, but equally the behaviour of adults from the perspective of a pre-school child I imagine would seem pretty strange and inexplicable anyway even if the family circumstances were not those we see in the story.

The novel takes place in Athens after WWII, Kassandra's family live close to the Royal Palace, they are a wealthy family with servants. The Greek Civil War is in the background, the cook is a supporter of the Communists (is that why she is regarded as mad? Compared to the rest of the household she seems relatively sane) an uncle (great-uncle?) 'the general' is described as the saviour of the family. The family dynamics are unsettling, Kassandra's mother, Kassandra, is mostly in Paris consorting with a communist philosopher, her father at one point seems to be received into an insane asylum, her Grandmother appears to be running the household and over some period of years is reading The Brothers Karamazov, another uncle we find is obsessed that he does not have a shadow. I have a memory of an idea which I associate with R.D. Laing, that madness can manifest in one member of a family as a result of the psychological dynamic of the family, though look at his page on wikipeadia, I think he went further and looked at society as a whole, and to be crazy after a period of war, occupation, and civil war is a completely sane reaction.

While the novel is set just after the Greek Civil War it was written and published in the middle of the Greek Colonel's coup (1967-1974), references to the General as the saviour of the country, and later to him as the only one who is allowed to stage a coup even as his wife, wearing dark glasses, is carrying out a coup, are I am guessing absolutely non-accidental. The family is the country, or alternatively as is so often the case the country is perceived as a woman's body and little Kassandra is Greece, either abused and neglected, her mother doesn't want to look at her after her birth and she (mis)communicates in Delphic fables that disturb more than they illuminate.

It is hard then reading to know what in a conventional adult sense is real, what is imagined, what is fable, what is dream or fantasy, particularly when Kassandra tells strange haunting stories that have the qualities of freshly collected folk tales. I remember that Kassandra was the woman who avoided being raped by Apollo, and being the kind god that he was, he cursed her with always knowing the future, and that no one would ever believe her. In which case the more unreal and unbelievable Kassandra's stories the more true they must be.

[Christiana Hadji · Rating 2 out of 5]

Το έχω πει κι άλλες φορές, και θα το ξαναπώ. Αδυνατώ να καταλάβω αυτή την ψύχωση που έχουν οι Έλληνες συγγραφείς με την παιδική σεξουαλικότητα. Σε καμία άλλη λογοτεχνική κουλτούρα δεν συναντάται τόσο συχνά αυτό το φαινόμενο όσο στην δική μας.

Μήπως οι συγγραφείς εξορκίζουν τις προσωπικές τους εμπειρίες σεξουαλικής κακοποίησης μέσα από τις σελίδες των μυθιστορημάτων τους; 'Η μήπως διοχετεύουν μ' αυτό τον τρόπο τις δικές τους αρρωστημένες φαντασιώσεις;

Όπως και να' χει, το αποτέλεσμα είναι η συστηματική ωραιοποίηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, και η παρουσίαση της ως ένα άκακο και συνηθισμένο φαινόμενο της ελληνικής κοινωνίας, κάτω από την κάλυψη της λογοτεχνικής ασυλίας. Πέστε με στενόμυαλη, αλλά έχω μπουχτίσει να αιφνιδιάζομαι με αυτές τις φρικιαστικές εικόνες κάθε φορά που πάω να ανοίξω ελληνικό μυθιστόρημα.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση πάντως η νοσηρή, σκοτεινή ατμόσφαιρα του βιβλίου πηγάζει από τα άσχημα παιδικά χρόνια της Καραπάνου και την δύσκολη σχέση της με την μητέρα της.

Η ηρωίδα του βιβλίου, η 6χρονη Κασσάνδρα, θύμα της αδιαφορίας της οικογένειας της και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης που υφίσταται από το περιβάλλον της, είναι ψυχικά και πνευματικά εγκλωβισμένη στον δικό της διαταραγμένο, αλλόκοτο και διαστρεβ��ωμένο κόσμο.

Παρ΄ολ' αυτά η μικρή Κασσάνδρα δεν τα βάζει κάτω. Επιμένει να εφευρίσκει διόδους έκφρασης και επικοινωνίας με τους γύρω της, και να απαιτεί με τον δικό της τρόπο το δικαίωμα στην αγάπη και την ευτυχία.

[Chris_P · Rating 2 out of 5]

"Ενα απόγευμα ο Ζακούλης ήρθε να παίξει μαζί με μένα και με τον Κωνσταντίνο. Έκανε κρύο και φορούσε ένα παλτό με κουκούλα.
Είπαμε να παίξουμε κρυφτό.
Ανέβασα τον Ζακούλη και τον κλείδωσα μέσα στη μεγάλη ντουλάπα, κοντά στο ταβάνι. Μετά τον ξεχάσαμε και πήγαμε να φάμε κρέμες με λεμόνι.
Τρεις μέρες μετά, βρήκαν επιτέλους τον Ζακούλη. Φορούσε πάντα την κουκούλα, αλλά είχε μικρύνει πολύ κι είχε γίνει σαν ελιά."

Αυτό και άλλα δυο-τρία σημεία μου άρεσαν πολύ. Γενικά μέχρι τη μέση δεν ήξερα αν μου αρέσει ή όχι αυτό που διαβάζω. Κάπου μετά τη μέση άρχισα να εκνευρίζομαι. Πρώτη φορά εκνευρίζομαι τόσο με βιβλίο. Ένιωσα ότι υπάρχει κάτι πραγματικά καλό εδώ αλλά για κάποιο λόγο δεν μου φανερωνόταν. Κάτι δεν μ' άφηνε να το αγαπήσω. Υπήρχαν σημεία όπου αυτό το ευρηματικό και ξεχωριστό που επιχείρησε να κάνει η Καραπάνου έβγαινε στην επιφάνεια και τότε εκνευριζόμουν ακόμα πιο πολύ, γιατί αμέσως βυθιζόταν και πάλι μέσα στην κινούμενη άμμο λέξεων και συμβολισμών. Δεν έχω κανένα θέμα με τους συμβολισμούς, αντιθέτως, απλά οι συγκεκριμένοι δεν δούλεψαν για μένα. Ίσως έφταιγε η απόδοση. Δεν ξέρω. Κρίμα, αλλά δεν μπόρεσα να μπω στο βάθος που προφανώς υπήρχε στο βιβλίο κι έτσι δεν με επηρέασε κιόλας.
Αυτά. Πάω να πιω λίγο από το κίτρινο υγρό που τσούζει...

[Grigoris · Rating 5 out of 5]

Δεν γνώριζα πως η σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία κρύβει τέτοιους θησαυρούς.Γιατί έτσι ένιωσα.Ένιωσα σαν χρυσοθήρας που χτυπά κατα λάθος σε φλέβα χρυσού...εκείνη η ηδονική ευτυχία..Χαρά που ενισχύθηκε ακόμα περισσότερο όταν μιλούσα για το βιβλίο και την συγγραφέα σε γνωστούς,αλλά κανείς δεν γνώριζε.

Θέμα του βιβλίου: η παιδική ηλικία της Κασσάνδρας. Ιδιαίτερα συνηθισμένο μπορεί να πει κανείς,Μόνο που η Καραπάνου το κάνει να φαίνεται εντελώς μοναδικό,έτσι ώστε κλείνοντας το βιβλίο να νιώθεις πως όμοιο του δεν θα ξανασυναντήσεις.Μάλιστα το χειρίζεται τόσο αριστοτεχνικά που ακόμα και μετά την δεύτερη-τρίτη ανάγνωση του βιβλίου αισθάνεσαι πως διαβάζεις κάτι εκ νέου,κάτι σαν την κατάργηση της σημειολογίας.

Η ηρωίδα του βιβλίου ειναι ένα τετράχρονο κοριτσάκι,μόνο που διαφέρει από τα υπόλοιπα παιδιά της ηλικίας της. Μοιάζει περισσότερο με μια έφηβη κοπέλα,που τώρα μαθαίνει,αθώα,τρυφερή μα άλλοτε απίστευτα άγρια,σκληρή και εκδικητική ''Μια μέρα η μαμά μου η Κασσάνδρα,μου έφερε μια κούκλα για να μου την κάνει δώρο.Ήτανε μεγάλη και για μαλλιά είχε κίτρινους σπάγκους.
Την κοίμισα στο κουτί της αφού πρώτα της έκοψα τα πόδια και τα χέρια για να χωράει.Αργότερα της έκοψα και το κεφάλι για να μην είναι βαριά.Τώρα την αγαπώ πολύ''.

Ένα αλλόκοτο παιδί με διαφορετική ματιά από των υπολοίπων ''το λύκο λυπόμουν συνήθως.Πως θα καταπιεί τόσα γουρουνάκια μονομιάς;'' εγκλωβισμένη στο δικό της μοναχικό και διαταραγμένο κόσμο,θύμα μιας αδιάφορης οικογένειας και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης που υφίσταται από τον μπάτλερ-τραβεστί- της. Βαθιά τραυματισμένη ψυχή που αρνείται να μιλήσει στους δικούς της ανθρώπους αλλά μιλά με τις ώρες όταν βρίσκεται στον γιατρό. Παρ'όλ'αυτά η Κασσάνδρα δεν παραιτείται,επιμένει να εφευρίσκει τρόπους έκφρασης και επικοινωνίας απαιτώντας έτσι το δικαίωμα της στην αγάπη και την ευτυχία.

Η χυδαία πραγματικότητα που αποτυπώνεται στο χαρτί τόσο περίτεχνα.Νοσηρή,σκοτεινή ατμόσφαιρα, που πηγάζει από τα άσχημα παιδικά χρόνια της Καραπάνου.Βλέπουμε πόσο σημαντικό ρόλο έπαιξε στην ζωή και στο έργο της,η σχέση της με την μητέρα της Μαργαρίτα Λυμπεράκη.''Γεννήθηκα Ιούλιο,Λυκόφως,
Αστερισμός Καρκίνος.Όταν με φέρανε για να με δει,γύρισε προς τον τοίχο.''Όπως μάνα και κόρη μοιράζονταν το ίδιο όνομα μια ζωή έτσι και εδώ,μόνο που εδώ το όνομα είναι το Κασσάνδρα,Και το καλύτερο,η μοναδική αφιέρωση: ''Στην μητέρα μου με αγάπη''.

Μικρές στιγμές από την ζωή της Κασσάνδρας ξετυλίγουν αυτήν την ιδιαίτερη σχέση μάνας και κόρης:''Αγαπημένη μου μαμά.Με ρώτησες κάτι στο Άλλο σου γράμμα.Γιατί ζωγραφίζω πάνω σε κίτρινο χαρτί.Πάντως σε άκουσα και τώρα ζωγραφίζω μόνο σε άσπρο με κίτρινες ρίγες.
Άμα μάθω και τις λέξεις όλες,δεν θα χρειάζομαι χαρτί καθόλου,θα σου τις στέλνω σκέτες
ή θα βρω καινούργιο χαρτί,πιο γλυκό. Εχθές βγήκα με τον Πέτρο,περάσαμε πολύ ωραία κι έπειτα
γυρίσαμε σπίτι.Αγαπημένη μου μαμά πότε θα γυρίσεις;Θέλω να σε σκοτώσω''.

Πρόκειται για ένα μικρό αριστούργημα,γραμμένο με τρόπο δήθεν παιδικό,που προσεγγίζει την παιδική ενηλικίωση,την μητρική απουσία,και την ερωτική εξερεύνηση. Βασανιστικά σκληρό,εφιαλτικό νευρώδες,ποιητικό,τρομακτικά γοητευτικό,κινείται ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα και αποτελεί ένα από τα αποκαλυπτικά ταξίδια στην παιδική ηλικία.

Πρώτη γνωριμία με το έργο της Καραπάνου. Εκστασιάστηκα,έμεινα εμβρόντητος,'' τι προσωπικότητα ειναι αυτή''αναρωτήθηκα.Γιατί δεν είναι γνωστή στο ελληνικό κοινό;Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου υπάρχει απόσπασμα από γράμμα του Updike και από κριτική του Jerome Charyn που την παρομοιάζουν με ιερά τέρατα της λογοτεχνίας-Proust,Kosinski,Lewis Carroll- και όμως στην χώρα μας είναι -ίσως-γνωστή μόνο στους βιβλιοφιλικούς κύκλους....
http://blindalligator.blogspot.gr/201...

[Mirnes Alispahić · Rating 5 out of 5]

Books in which children are the main characters, especially those dealing with difficult topics such as abuse, abandonment, and loneliness, as well as the inevitable consequences of this, are hard for everyone. It should be known that most of these books are the result of fiction, unfortunately, based on reality, but when the story of his life is written by a child trapped in the body of an adult woman, then it is something completely different.
The first novel by Margarita Karapanou, a Greek writer, begins, like most novels, with a dedication: "To my mother, Margarita Lamperaki, with love," and in the next chapter Margarita K. writes: "I was born in July, in the wolf's hour, under the sign of Cancer. When they brought me to her to see me, she turned to the wall."
Already here it is clear that this is a novel about abandonment, loneliness, and the stolen innocence of a child who often identifies hatred and love in his head. Left immediately after birth so that her mother could devote herself to the life of an artist in Paris (Margarita Lamperaki was also a writer) where she socialized with artists such as Picasso, Sartre and others, completely neglecting her daughter on whom this relationship of love and hate will leave lasting consequences, Karapanou writes about her childhood spent with her grandmother, in post-war Greece, where the only love and affection she felt was from the driver Petros. Unfortunately, Petros is the man who sexually exploited her, but also, in a morbid way, the only person who loved her, so instead of hating him, Kassandra, the main character of the novel, feels sorry for him, and every time she is touched by others she remembers him and feels sorry for him.
Petros is a figure that may be composed of several other characters because his role changes throughout the chapters, so he is an evil wolf from a fairy tale, a lover, a father, and finally becomes a mother, which with the fact that Kassandra (Margarita) shares a name with her mother, as well as their eternal relationship of love and hate, her mother's domination over her and her subordination imply incest or at least a desire for it.
Told through the prism of phantasmagoria and surreality, Kassandra and the Wolf is an autobiographical novel that depicts the world of a lonely child after a woman who has long struggled with her demons. It is a novel about trying to fit in, a strong desire to fit into her mother's world and finally be loved. Margarita tells about it through a chapter about a doll, which she receives from her mother, Kassandra (Margarita), so she cuts her arms and legs, and finally her heavy head so that she can fit in the box, and now she loves her. She also speaks on the yellow paper on which she wrote until recently but stopped because her mother told her so. Out of a strong desire to please her mother, Kassandra complies with everything that is asked of her, so she calmly endures abuse by her mother's famous friends.
There is hardly a single segment of Margarita's childhood that she does not talk about. There is her farewell to her father, who appears only in one chapter when he is taken to an insane asylum. There is her desire to have a second father, her mother's lover, and the only moment in which Cassandra has, at least for a moment, a normal childhood. There is also her stay with her mother when she goes to visit her in Paris, who gets bored with the children and leaves them so she can go out with friends. The communication with her mother is real because the two Margaritas corresponded through letters. Kassandra stutters, just like Margarita, and there is also the scene of Margarita's stay in a psychiatric institution described in the chapter "House with Rooms".
This is a novel told through a series of vignettes taken from different periods of life, and everything that is mentioned should be taken with a dose of suspicion and ask what is real and what is not. Where does the truth end and the lie begin? What did the tormented imagination of an abused girl create? Even her name itself, although determined by another person and not by Margarita K. herself, is symbolic. If you look at the meaning of the Kassandra complex or metaphor, you will understand why the novel is written the way it is written, fragmented and surreal.
The very act of masturbation, which I might say in another case represents the liberation of a woman, I believe has a different role here. Kassandra masturbates because it gives her a feeling of warmth and some pleasure. In this way, she reconstructs the moment in which she feels loved, when Petros reads fairy tales to her and puts his hand in her panties. In fact, her words say: "I was left alone in a dark room. Singing a song, I put my hands in my panties to keep me company." Although she feels guilt and remorse for this immoral act for a moment, which is unusual because after Petros' touching this feeling is absent, she soon continues to orgasm.
Some other things could have been touched on here, her mention of Henry James' The Turn of the Screw, as well as her obsession with it in the novel, the society of Greece in which Margarita lived at the time, her depression and bipolar disorder, but that's a story for another time.
In the end, it can be said, written in a simple, emotional, naïve, for a moment cold, "Kassandra and the Wolf" is a powerful true story about a girl forever trapped in the body of a woman, her struggle with demons and her eternal desire for her mother's attention. At the same time, this is a kind of response to my mother, a letter in which she says: "Look what I have become because of you. Do you accept me at last?"

[Nate D · Rating 4 out of 5]

There's a strange difficulty in pinning this one down exactly. Synopsize many of the vignettes here, and this is clearly a dark, dark account of childhood, bristling with trauma and abuse. Kassandra's child voice and tendency towards fantasy belie grim reality, our narrator's own brutality in turn is the only possible outcome. But there's a black buoyancy here nonetheless, a kind of undying rictus glee. The heroine, if to be trusted, is mostly unfazed by what we take as horrors, and is much more disturbed by the ordinary conventions of cryptic adult life observed. In many places she feels less the victim than the cruelly destroying god of her world. But of course, this is how mistreatment is carried down, isn't it? I know this, yet the particulars are less clear as they happen. And it's all conveyed with such a lightness -- surely surely unreliable, yet all we have. And then there are the parts that can conform to no known reality: fabrication, dream, childhood incomprehension, a covering over of that which lies beyond telling, actual insanity? It's all and none of these, the tone remains slippery, a story not to be clarified and comprehended so much as borne, experiences that touch both real and terrible things, but also a fantastical reordering of the universe, and further things which lie beyond and outside. It's almost as if no two sections here describe quite the same universe; altogether perhaps they map it exactly.

[Jenny · Rating 2 out of 5]

" Την άλλη μέρα, Κυριακή, ένα γατάκι κίτρινο σαν μέλι με περίμενε στην τραπεζαρία. Άρχισα να τρέμω από αγάπη. Το πήρα στα γόνατά μου και κάθησα έτσι ως το βράδυ.
"Μόνο για μια βδομάδα στόφερα", μου είπε η Γιαγιά. "Είναι δανεικό".
Ποτέ δεν θα το δώσω πίσω. Καλύτερα να το σκοτώσω. "


Περίεργο βιβλίο, που με συγκλόνισε σε 3-4 μετρημένα σημεία αλλά συνολικά με κούρασε. Είναι γραμμένο με τέτοιο τρόπο, με τόσο συμβολισμό και παραλογισμό, που θα έπρεπε να είναι το μισό σε μέγεθος. Επίσης, κάπου το παράκανε η συγγραφέας: αισθάνθηκα ότι από εκεί που υπήρχε μια λογική στην κάθε ιστορία κι εύκολα έπιανες το νόημα πίσω από την παιδική αφέλεια, ξαφνικά χάνεται κάθε λογική και απορείς τί απ'όλα αυτά που μας αφηγείται η πρωταγωνίστρια συνέβη και τί όχι. Καταλαβαίνω ότι είναι ενας τρόπος να μεταδόσει τον ευαίσθητο ψυχισμό της και να νιώσουμε κι εμείς οι αναγνώστες ότι οδηγούμαστε στην παράνοια-το καταφέρνει. Αλλά προκειμένου να το καταφέρει, σε κουράζει. Εγώ, τουλάχιστον, από ένα σημείο και μετά διάβαζα βιαστικά προκειμένου να το ολοκληρώσω. Έχει ένα δυνατό τέλος, μια δυνατή αρχή και μια εξαιρετικά αδύναμη μέση.

2,5 αστεράκια και αυτό:


-"Πώς πήγε το σχολείο;"
-"Πολύ καλά. Έμαθα να μιλώ, ν'απαντώ και να σκέπτομαι με συλλαβές".
-"Τότε γιατί κλαις;"
-"Είναι οι συλλαβές. Πονάω, όταν κόβω τις λέξεις στη μέση".
-"Θα συνηθίσεις", μου λέει η Φανή. "Θα συνηθίσεις".



[Readathon17:10/52, "Ένα βιβλίο από εκδοτικό που δεν έχετε ξαναδιαβάσει"]

[Takisx · Rating 5 out of 5]

Χρειάζονται 587908665 κιλά αρχίδια για να μπορέσει κανείς να γράψει τέτοιο βιβλίο.

[Leonidas Moumouris]

Εδώ έχουμε να κάνουμε με το φαινόμενο βιβλίου "Είσοδος με δική σας ευθύνη".
Δεν υπάρχουν ούτε αστεράκια ούτε καλό ή κακό.
Το μόνο που ξέρω είναι ότι όταν έκλεινα το βιβλίο οι περιγραφές χόρευαν στο κεφάλι μου και όταν το διάβαζα το έκανα με φρύδια σμιχτά.
Πριν το διαβάσετε, μπείτε στον κόπο να μάθετε τι εστί Μαργαρίτα Καραπάνου.

[Sotiria · Rating 4 out of 5]

Η κριτική μου θα είναι κατά πάσα πιθανότητα τόσο μπερδεμένη όσο τα συναισθήματα που με διακατείχαν καθώς διάβαζα αυτό το αλλόκοτο βιβλίο.
Ωμός ρεαλισμός , όνειρο και εφιάλτης μπλέκονται σχεδόν αξεδιάλυτα μέσα στην ιστορία. Η αφηγήτρια κάθε άλλο παρά φερέγγυα είναι. Σε πιάνει βίαια από το χέρι και σε οδηγεί σε μονοπάτια που δεν θέλεις να διαβείς, σου φωνάζει βοήθεια και σπρώχνει μακριά το χέρι που της απλώνεις. Από την πρώτη πρόταση σε έχει πιάσει στα δίχτυα της και σε σέρνει μέσα στην τρικυμισμένη θάλασσα του μυαλού της. Οι στιγμές που μπορείς να βγεις στην επιφάνεια να αναπνεύσεις είναι λίγες. Την υπόλοιπη ώρα κατακλύζεσαι από εικόνες άφατης βίας, αγωνιώδους αγάπης και ολοκληρωτικής ανημποριας.
Προτείνω σίγουρα να διαβάσετε αυτό το βιβλίο αλλά δεν θέλω να μαι και υπεύθυνη για τους εφιάλτες σας . Για αυτό διαβάστε πρώτα λίγα λόγια για τη συγγραφέα ώστε να καταφέρετε να προετοιμαστείτε για το τι μπορεί να συναντήσετε και μετά, με δική σας ευθύνη, πάρτε το βιβλίο στα χέρια σας και καταβροχθίστε το.
ΥΓ. Ειλικρινά, πείτε μου αν υπάρχει τρόπος να βγάλω από το μυαλό μου κάποια από τα κεφάλαια. Οι λέξεις τους ουρλιάζουν στο κεφάλι μου τις πιο ακατάλληλες στιγμές.

[Tonia · Rating 2 out of 5]

Μάλλον κατατάσσετε στα βιβλία "δεν είναι για μένα". Αρκετά σκληρό, ωμό με σουρεαλιστικές εικόνες. Λόγος παραληρηματικός και εξαιτίας των συμβόλων που χρησιμοποιεί η συγγραφέας αρκετά δυσνόητος σε ορισμένα σημεία.

[S̶e̶a̶n̶ · Rating 5 out of 5]

The Birdman lived on a high mountain and loved the Fishwoman very much. But they could never manage to meet each other, you see, because he couldn't get in the water and she couldn't fly. That's why the Bird always flew over the sea, and the Fish always followed in the waves, until, finally, the Bird covered it and became its Shadow. Before that none of us had a Shadow. We walked about quite plain and we were cold too. But from that time on, the Shadow was born, and now we all have one to keep us company.

[Vasileios · Rating 5 out of 5]

https://www.vintagestories.gr/i-kassa...

Το πρώτο βιβλίο της Μαργαρίτας Καραπάνου, «Η Κασσάνδρα και ο Λύκος» πρωτοεκδόθηκε το 1975 και αποτελεί ένα από τα πιο αποκαλυπτικά ταξίδια στην παιδική ηλικία και στην περιπέτεια ενηλικίωσής της μικρής Κασσάνδρας.

Παρότι το θέμα του είναι η παιδική ηλικία μιας κοπέλας, και θα μπορούσε να αποτελεί ένα συνηθισμένο μυθιστόρημα, μας εκπλήσσει ιδιαίτερα με το αντίθετο: Μικρές στιγμές από την ζωή της Κασσάνδρας, ξετυλίγουν την ιδιαίτερη σχέση μάνας και κόρης, σαν μικρό ημερολόγιο που καταγράφει σε ανύποπτο χρόνο ότι συμβαίνει.

Η μικρή Κασσάνδρα είναι μια κοπέλα διαφορετική από αυτές που υπάρχουν τριγύρω μας, που καθ' όλη την αφήγηση κινείται και συμπεριφέρεται με τον ιδιαίτερό της χαρακτήρα. Μερικές φορές γίνεται τόσο σκληρή και γκροτέσκα που μοιάζει σαν μια ενήλικας, αλλά αυτή είναι η άμυνά της. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κοπέλα με βαθιά ευαισθησία. Μεγαλώνει σε έναν κόσμο που έχει εμμονή με τους σωστούς τρόπους και που δεν της αφιερώνει σχεδόν καθόλου χρόνο.

Το βιβλίο αντιμετωπίζει το θέμα της κρυφής σκληρότητας της παιδικής ηλικίας σαν κανένα άλλο, καθώς και το μείγμα μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας με έναν τρόπο ανοικτό και ανέλπιστο.

Χαρακτηριστικά, μία μέρα η γιαγιά της Κασσάνδρας, της λέει ότι της έχει ένα δώρο, ένα γατάκι, αλλά θα μπορέσει να το κρατήσει μόνο μια βδομάδα και ότι την Κυριακή θα πρέπει να το επιστρέψει. Η Κασσάνδρα το λάτρεψε από την πρώτη στιγμή και την παρακαλούσε να το κρατήσει μόνιμα αλλά η γιαγιά της δεν της έδωσε σημασία. Έτσι λοιπόν το έπνιξε από αγάπη για να μην το χάσει και την Κυριακή το επέστρεψε όπως έπρεπε να κάνει.

Μάνα και κόρη, βιαιότητα και στοργή, η αγάπη και ο φόβος είναι ένα στο μυαλό της μικρής Κασσάνδρας. Ένα βιβλίο με αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία (άλλωστε όπως και τα περισσότερα της Καραπάνου), μητέρα και κόρη, μοιράζονται το ίδιο όνομα όπως και η Καραπάνου με τη μητέρα της, Μαργαρίτα Λυμπεράκη, και κατά κάποιον τρόπο η ζωή της μικρής Κασσάνδρας αντικατοπτρίζεται στη ιδιαίτερα προβληματική σχέση της ίδιας της Καραπάνου με την μητέρα της. Η Μαργαρίτα Καραπάνου αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές σύγχρονες Ελληνικές φωνές.

«Η Κασσάνδρα και ο Λύκος» μπορεί να σας θυμίσει το σκοτεινό ημερολόγιο της Σίλβια Πλαθ.

https://www.vintagestories.gr/i-kassa...

[Sofia · Rating 3 out of 5]

Ένα κοριτσάκι που μπαίνει στον κόσμο των μεγάλων, σε περιοχές μάλιστα που ούτε οι μεγάλοι δεν τολμούν πολλές φορές να επισκεφτούν. Μια πραγματικότητα που απέχει πολύ από την αλήθεια και συμβολίσμοι που επιλέγεις να τους ανακαλύψεις με δική σου ευθύνη.
Είναι από τα βιβλία που θα δημιουργήσουν αμηχανία στον αναγνώστη γιατι η διήγηση γίνεται με την αφοπλιστική ειλικρίνεια ενός παιδιού ακόμα κι αν βάζει λίγο μαγικό ρεαλισμό για να βρούμε το κουράγιο να συνεχίσουμε να γυρίζουμε τις σελίδες.

[Apostolos Valamontis · Rating 4 out of 5]

Είναι συναρπαστικό, είναι τρομακτικά όμορφο, είναι αληθινά τρυφερό, αβυσσαλέα εσωτερικό μα και βαθιά πολιτικό…
‘’Είναι γραμμένο με τη γλώσσα των μικρών παιδιών… με μια γλώσσα γεμάτη εικόνες που προϋπάρχει του λόγου…’’ Είναι μια ποιητική ελεγεία αφιερωμένη στην παιδικότητα, τον πόνο και το παράλογο…
Μα είναι και απίστευτα διεστραμμένο, μοχθηρό, μακάβριο, τρελό και σιχαμερό…
Μου προκαλεί απέχθεια και πόνο, θέλω να το πετάξω από πάνω μου…
Μα με ένα τρόπο εθιστικό, σχεδόν μαγικό, με οδηγεί στην επόμενη σελίδα…στην επόμενη σελίδα…
Έλα μπαμπάκα είναι Κυριακή πρωί… Έλα σήκω να παίξουμε…
Τα μάτια μου ξεπροβάλλουν μισές κόχες πάνω από τη νοητή γραμμή που ορίζει το ανοιχτό βιβλίο και κοιτάω την κόρη μου…
‘’Είσαι η Κασσάνδρα και είμαι ο Λύκος… και είμαστε χαμένοι στον απέραντο κόσμο της Μαργαρίτας Καραπάνου…’’ της αποκρίνομαι και γυρνάω το βλέμμα μου έξω προς το πέλαγος…

Ένα χειμωνιάτικο πρωινό Δεκέμβρη του 2018 στη Σάμο.
Νιώθω μεγάλη ευτυχία να μπορώ να αντικρίζω το Αιγαίο από το κρεβάτι μου...

[Stella · Rating 4 out of 5]

Βρήκα αυτό το βιβλίο της Καραπάνου εξαιρετικά γοητευτικό. Η μικρή Κασσάνδρα περιγράφει ιστορίες από την παιδική της ηλικία και μας κάνει άλλοτε να χαμογελάμε και άλλοτε να μας σηκώνεται η τρίχα! Για να αφεθεί κάποιος στη μαγεία του βιβλίου πρέπει να το αντιμετωπίσει σαν ένα σκοτεινό και σουρεαλιστικό παραμύθι. Δεν θεωρώ ότι πρόκειται για αντιπροσωπευτικό δείγμα του παιδικού ψυχισμού, πιστεύω πως η συγγραφέας αιχμαλωτίζει ψήγματα του ψυχισμού αυτού και τα αποδίδει στο βιβλίο μέσα από ένα γοητευτικό λογοτεχνικό φίλτρο. Μου θύμισε κάτι από Ζυράννα Ζατέλη και Θανάση Τριαρίδη, συγγραφείς που πλάθουν τις ιστορίες τους χρησιμοποιώντας το σκοτεινό και μεταφυσικό στοιχείο με τρόπο που σε μαγεύει.

[Panos · Rating 4 out of 5]

Δυνατό, σκληρό, κάπου κάπου ανατριχιαστικά νοσηρό, αλλά πολύ γοητευτικό. Ομολογώ ότι η συχνή επαναφορά της παιδικής σεξουαλικότητας με κούρασε κάπως, ωστόσο μάλλον αποτελεί βασικό συστατικό της άρρωστης κατάστασης που θέλει να αποδώσει η συγγραφέας.
Νομίζω πως μια επιπόλαιη ανάγνωση ενδεχομένως αδικήσει το βιβλίο, από την άποψη ότι η αφήγηση "παίζει" με τις προοπτικές: πότε διαβάζουμε τα όσα αντιλαμβάνεται ένα μικρό κορίτσι και πότε η ενήλικη αφηγήτρια μας κλείνει το μάτι με τους συμβολισμούς της; Πού σταματά η πραγματικότητα και πού αρχίζει η φαντασία;
Δεν συμπαθώ τις βιογραφικού τύπου προσεγγίσεις στα λογοτεχνικά έργα, όμως στην περίπτωση της Καραπάνου- και ειδικά κατά την ανάγνωση αυτού του βιβλίου· στον "Υπνοβάτη" όχι τόσο- συνέχεια επανέρχονταν στο μυαλό μου όσα γνωρίζω για τα παιδικά της χρόνια και την αρρώστια της.

[Ρένα Λούνα · Rating 5 out of 5]

«Γεννήθηκα Ιούλιο, λυκόφως, αστερισμός Καρκίνος. Οταν με φέρανε για να με δει, γύρισε προς τον τοίχο.»

Δεν έκλαψα καθόλου όταν το διάβαζα. Νομίζω απλά συγκινήθηκα κάποια άλλη στιγμή, όταν κάτι έλεγα για την Καραπάνου. Διακριτικά.

Οι μικρές της ημερολογιακές καταγραφές, κρατάνε μια με δύο σελίδες και πάντα έχουν δράση. Πάντα η Κασσάνδρα κάτι έχει να πει ποιητικά, τραγουδιστά, με νευρώδες άγχος, με σκληρό ψυχοπαραμύθι. Απνευστί το διάβασα, θα μπορούσα να γράψω, αλλά πήρε λίγες ημέρες. Κάποια βράδυ στεναχωριόμουν και δεν ήθελα καθόλου. Βέβαια, τα στολίδια της Κασσάνδρας είναι που αποφασίζουν πού θα κάτσει η ρουλέτα, σε γέλιο ή στενοχώρια. Όταν τα γεγονότα είναι πολύ βαθιά χωμένα μέσα στην αφήγηση και στάζουν όλο μέλι, παρομοιώσεις και αστεία, τόσο ασχολείται κανείς με το παιδικό κουκλοθέατρο. Άλλες φορές η Κασσάνδρα λέει πράγματα πολύ μεγαλίστικα και είναι σα να σου μιλάει κανείς νεκρός στον ύπνο σου και λες «μπα, όνειρο είναι, αφού έχει πεθάνει». Η Κασσάνδρα όλο μιλάει, τα ξερνάει όλα και μπράβο της. Μεγάλο μπράβο, όχι τα τυπικά που ευλογούμαστε διαρκώς. Διαστροφή που βρίσκει να τρυπώσει από την ποντικότρυπα της εγκατάλειψης. Τα εγκαταλειμμένα παιδία έχουν περάσει τα χειρότερα και πάντα για την εγκατάλειψη μιλάνε, λες και οι φρικωδίες που έζησαν είναι ψιλά γράμματα στο λεξικό, μπροστά στην εγκατάλειψη. Και αυτή η αθηναϊκή μπουρζουαζία με έχει αναγουλιάσει όσο τίποτα πια. Τόσα πολλά γαλλικά και ούτε μια καλή κουβέντα. Ούτε μια για δείγμα. Και κανείς μπορεί να σκεφτεί πως η Μαργαρίτα, εάν κάτι ξέρει - είναι από κουβέντες. Επίσης, όταν οι μεγάλοι μιλούν σαν παιδιά ξέρω πως είναι η ώρα να τα μαζεύω και να φεύγω, δεν το αντέχω καθόλου. Όμως, εδώ δεν αμφέβαλα καθόλου πως η Μαργαρίτα έχει καταπιεί την Κασσάνδρα, λες και κλειδώθηκε σε κάποια ντουλάπα για να μείνει ασφαλής. Ή τέλος πάντων, το λέμε και κρυφτό άμα λάχει.

«Μια μέρα η μαμά μου η Κασσάνδρα, μου έφερε μια κούκλα για να μου την κάνει δώρο. Ήτανε μεγάλη και για μαλλιά είχε κίτρινους σπάγκους. Την κοίμισα στο κουτί της αφού πρώτα της έκοψα τα πόδια και τα χέρια για να χωράει. Αργότερα της έκοψα και το κεφάλι για να μην είναι βαριά. Τώρα την αγαπώ πολύ».

[Jeff Jackson · Rating 4 out of 5]

An emotional vortex of a novel. It's a quick read thanks to its short self-contained chapters, but it's also demanding of the reader who has to place where these moments take place in time and navigate the often disturbing material, made even more complex by the fact the narrator acts immune to the abuse she suffers. The tone changes from chapter to chapter - from blankly observational to surreal to hallucinatory to mythic to something in between all these modes. I could feel Karapanou's design but found it difficult to articulate as I was whirled from one unexpected scene to the next. I'm not sure I've read a non-linear book that's also had such a remarkable sense of propulsion. Many of its memorable images - limbless dolls, rented kittens, suicidal uncles - will be haunting me for a while. Expect more will become clear on a re-read.

[Subashini · Rating 4 out of 5]

One of the most distinctive books I've read. Perhaps the one that comes closest to it is Unica Zürn's Dark Spring. Surreal, poetic, fable-like short chapters told from the voice of a child narrator. Nightmarish fairytales that are, to borrow from one of the blurbs, lovely and sinister. Some of the images here will haunt me for a long time. Absolutely cannot recommend to anyone because I feel it's a book you will have to page through and decide for yourself, since it touches upon sexual abuse, parental neglect, death, suicide, mental illness without quite naming these things for what they are. It's a book that I'm glad I read and will probably always remember in terms of its brutal, whimsical images, but it's hard to rate in terms of stars because "like" and "love" or even "enjoy" are not quite the words to capture the experience of reading this book.

[Alix · Rating 4 out of 5]

"One day, my mother, Kassandra, brought me a lovely doll as a present. She was big, and she had yellow strings instead of hair.
I put her to sleep in her box, but first I cut off her legs and arms so she'd fit.
Later, I cut her head off too, so she wouldn't be so heavy. Now I love her very much."

[Zorro · Rating 1 out of 5]

Συμβολισμοί και κόντρα συμβολισμοί και πάλι και ναι και πάλι. Κατανοώ από που πηγάζουν αυτές οι σκέψεις της συγγραφέως αλλά το αποτέλεσμα αυτών ήταν χάλια. Η εξάχρονη Κασσάνδρα έγινε ένας από τους πιο αδιάφορους λογοτεχνικούς ήρωες που έχω συναντήσει ποτέ.

[Εβελίνα · Rating 5 out of 5]

θέλω να κλάψω -

[MimbleWimble___ Elli Maria Moutsopoulou · Rating 5 out of 5]

Δεν ξέρω αν αξίζει 5 αστέρια. Αλλά μεγάλη Καραπάνου.

[Κατερίνα Μάγνη · Rating 5 out of 5]

Με επίφαση μια παιδική εξομολόγηση, ξεδιπλώνεται μια ιστορία κατάδυσης στο ασυνείδητο. Δεν υπάρχει τίποτα το ζοφερό στον ανθρώπινο ψυχισμό για το οποίο η συγγραφέας διστάζει να μιλήσει. Αντίθετα, όλα τα απωθημένα ένστικτα απελευθερώνονται πλήρως και ξεγυμνώνεται η ζωώδης, επιθετική διάσταση του ανθρώπου, που κρύβεται επιμελώς από τον πολιτισμό και, ίσως, τον καθωσπρεπισμό. Και το παιδί, που αφηγείται ειλικρινά και ανέμελα την ιστορία, μοιάζει σαν ένα εκκρεμές, που παλινδρομεί ανάμεσα στη αθωότητα και στην καταστροφικότητα.