استاد محقق «آیت الله شیخ جعفر سبحانى» از علماء برجسته حوزه علمیه قم مىباشد که در 860 صفحه تدوین واز سوى موسسه تعلیماتى وتحقیقاتى امام صادق علیه السلام قم منتشر شده است. و مشتمل بر یک پیشگفتار و شش بخش همراه با فهرستها مىباشد پیشگفتار که مشتمل بر 4 صفحهاست در مورد نقش شخصیتهاى بزرگ تاریخى در حیات و سعادت جوامع بشرى ومخصوصا نقش پیامبر صلى الله علیه و آله و حضرت على علیه السلام در تاسیس جامعه اسلامى وحسرت از کنار گذاشتن حضرت على علیه السلام در بعد از رحلت پیامبر ص و نیز تقسیم دورانهاى زندگى حضرت على ع مىپردازد که این دورانها عبارتند از:
1 ـ از ولادت تا بعثت 2 ـ از بعثت تا هجرت 3 ـ از هجرت تا رحلت پیامبر 4 ـ از رحلت پیامبر صلى الله علیه و اله تا خلافت 5 ـ از خلافت تا شهادت
و بخشهاى کتاب بر مبناى دورههاى فوق مىباشد؛ و تلاش مولف بر این بود که از هر نوع مبالغه و حدسهاى بى اساس دورى نماید و مصادر و مآخذ را تا جائى که براى نوع خوانندگان فارسى زبان ملال آور نباشد بیان کند.
مولف در بخش اول کتاب که مربوط به زندگى حضرت على علیه السلام قبل از بعثت پیامبر صلى الله علیه و آله است ابتدا یک مقایسه اى بین حضرت على ع و حضرت مسیح مىنماید که عدهاى او را تا مرتبه الوهیت بالا بردند و عدهاى در مقابل او را درغگو ومتهم به شنیعترین تهمتها دانستهاند.
و در تایید گفتار خود تمسک مىکند به روایتى از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله که خطاب به حضرت على علیه السلام فرمود: «دو گروه در راه تو هلاک مىشوند: گروهى که درباره تو غلو کنند و گروهى که با تو دشمنى ورزند».
و اشارهاى نیز به شباهت ولادت آندو، یکى در سرزمین مقدس بیت اللحم و دیگرى درکعبه، دارد ودر قسمت دیگر این بخش مىپردازد به سه عنصر مهم در شکل گیرى شخصیت حضرت على علیه السلام یعنى عناصر:
1 ـ وراثت. 2 ـ آموزش و پرورش 3 ـ محیط زندگى
در مورد عامل وراثت اشاره به سجایاى اخلاقى پدر گرامى و اجداد آن حضرت از قبیل سماحت و بخشش، عطوفت و مهر، جانبازى و فداکارى در راه آئین توحید و اشارهاى به ایمان جناب ابوطالب و پاکدامنى وایمان فاطمه بنت اسد مادر گرامى ایشان مىنماید.
و در توضیح دو عامل دیگر اشاره به تربیت پیامبر صلى الله علیه و آله از دوران شیرخوارگى و کودکى و نوجوانى حضرت على علیه السلام وزندگى حضرت على در خانه پیامبر صلى الله علیه و آله دارد در بیان تاثیر این تربیت کلام خود حضرت را نقل مىکند که فرمود «من در همان دوران کودکى به هنگامیکه که در حرا کنار پیامبر بودم نور وحى رسالت را که به سوى پیامبر سرازیر بود مىدیدم و بوى پاک نبوت را از او استشمام مىکردم.»
جعفر سبحانی معروف به آیتالله العظمی سبحانی تبریزی (زادهٔ ۲۰ فروردین ۱۳۰۸ در تبریز)، متکلم، فقیه، اصولی، مفسر، مجتهد شیعی ایرانی و از مراجع تقلید و اساتید حوزه علمیه قم است.
خوندن این کتاب رو به همه توصیه می کنم. آقای سبحانی با قلم واقعا روانشون خوب تونستند روند تاریخ زندگانی امام علی ع رو به تصویر بکشند و اطلاعات مستند بسیار خوبی به شکل منظم و تحلیلی ارائه کرده اند. فکر نمی کنم کسی باشه که از خواندن این کتاب پشیمون بشه.