გურამ დოჩანაშვილის მოთხრობების კრებული. კრებულში შესულია ოთხი მოთხრობა ძმებ კეჟერაძეებზე: "იგი სიყვარულისთვის იყო გაჩენილი, ანუ გრიშა და მთავარი", "კაცი ,რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა", "ერთი რამის სიყვარული, დაფარვა რომ სჭირდება, ანუ მესამე ძმა კეჟერაძე", "ცალ-ცალკე და ერთად".
Guram Dochanashvili (Georgian: გურამ დოჩანაშვილი) (born March 26, 1939) was a Georgian prose writer, a historian by profession, who has been popular for his short stories since the 1970s.
Dochanashvili was born in Tbilisi, the capital of then-Soviet Georgia. Having graduated from the Tbilisi State University in 1962, he worked for the Institute of History, Archaeology and Ethnography, and participated in several archaeological expeditions from 1962 to 1975. He then managed the prose section of the literary magazine Mnatobi from 1975 to 1985. Since 1985, he has been a director-in-chief of the Gruziya-film studio.
Dochanashvili debuted as a writer in 1961. He was immediately noted for his rejection of the Soviet literary dogmas of Social Realism, and his dissident views. Since then, he has published dozens of stories and novellas which won him a nationwide acclaim for their fairy-tale lightness and invention.[1] His most popular work is the 1975 novel The First Garment (სამოსელი პირველი) based on the Holy Bible and story of the War of Canudos in the 19th-century Brazil.
როგორც მხატვრული ნაწარმოები, ამ დროებაში, მოგხიბლავს "ოსტატური ენის ხმარებით", დოჩანაშვილზე ბევრი არ ვიცი, რის გამოც დარჩენილ ერთ ვარსკვლავს არ ვაკუთვნებ (ერთგვარად პერსონაჟ ვასიკოს ძახილი "უტოპისტობაა" შესაკითხი).
ჰქონდა მხატვრულად ძლიერად გადმოცემული ეპიზოდები. კომედიური ნაწილის უმეტესობა ჩემთვის სასაცილოზე მეტად უფრო სადღაც სატირისკენ იყო. თუმცა კულმინაციის მსვლელობისას მახსოვს სიცილი ჩემი.
ბოლოს, ისევ დოჩანაშვილის მოტივებია გასამართლებელი და რასაც ვეძებ, ვნახოთ.
"დაწოლისას, დაძინებამდე,არის ერთი რაღაც პატარა, გარდამავალი წამი, როცა საკუთარი თავი ყველამ ვიცით. " მკითხველი, ეს სწორედ ისაა, ვისაც შეგიძლია ისედაც ვიწრო-საძილე ტომარაში შეყვარებულებს შორის იწვე და სულაც არ იყო ზედმეტი." " უზრდელი,ხეპრე ,ფიჰჰ.." "ერთი საწყალი გლეხი იყო, ისე ღარიბად ცხოვრობდა, შემწვარ-მოხრაკულის სუნი რა არის, ისიც არ იცოდა."
"ადამიანთა დიდი უმეტესობას, რატომღაც გვინდა, მუდამ იმაზე უკეთესები ვჩანდეთ, ვიდრე სინამდვილეში ვართ."
"-ყველაფერი ღვთის წილია და ყველაფერში ღმერთი სულდგმულობს."
"-მარტივი საზომით თუ მივუდგებით, ნებისმიერი ადამიანისათვის ადგილის მიკუთვნება არაა ძნელი... ყოველი ადამიანი თავისზე უარესს სჯობს, ხოლო უკეთესტან შედარებით, უარესია... მაგრამ დიდი საზომით თუ მივუდგებით, ძალიან ძნელია ამის განსჯა, რადგან ადამიანები მეტად სხვადასხვანაირები არიან, თითოეული ადამიანიც კი მრავალფეროვანია, მაგრამ ერთნი ვარ მაინც დაახლოებიტ ყველა, რადგან ადამიანი არაა მარტო."
"— ქალი ხარ, რა ქალი, — გაიმეორა გრიშამ და სილაზე მძიმედ დაჯდა, — ზღვის პირას დგახარ, ზღვისკენ იცქირები. ჯერ ისევ სველი ხარ, ზღვასავით გრილი, ციცქნა წვეთებზე მზე დაგდგომია… ვინა ხარ, რა ხარ — ასეთი მშვიდი, ასე ამაყი და მაინც გლახასავით მომლოდინე, მაგრამ… გიხდება — ქალი ხარ, რა ხარ, რა მაგრად დგახარ ამ ცხელ სილაზე ორივე ფეხით, ღონიერი ფეხები გაქვს, გამძლე და სანდო, მხრები კი ნამდვილი სუსტი, ნაზი ქალისა — ვიწრო და თხელი… ახლა არ იცი, ამ უცხო კაცთან როგორ მოიქცე, თავი როგორ დაიჭირო, დევნილი ნადირის უნებური სიამაყით დაგბერვია თხელი ნესტოები, ზღვისაკენ იცქირები… მე კი არაფრის არ მერიდება — იმასაც ვიტყვი ამ უცხო კაცთან, რომ როს განვშორდებით და ოდესმე ახლად გადახნულ, ძალუმად ოხშივარადენილ მიწაზე გავივლი, შენი ტუჩების გემო გამახსენდება… და მთელი შენი მომლოდინე სხეული. ანდა როგორ უნდა განვშორდეთ, სად უნდა წახვიდე, რომ დამემალო — მე დაგინახავ, როგორ ზიხარ ფანჯარასთან, სარკეში როგორ იცქირები… და, დაფიქრებული, წაწვეტებული თითებით ივარცხნი კუპრის ჩანჩქერივით მძიმედ ჩამოშლილ თმას… ანდა როგორ მიაბიჯებ გაზაფხულის წვიმაში. რა კარგად გხედავ — ეგ თმა სველი გაქვს, სახეზე წვეთები ჩამოგდის, გალუმპული კაბაც შემოგტმასნია და მადლიან ნაკვთებს გიჩენს. წვიმს, როგორ გაწვიმს… ანდა — მაშინ როგორ დადიხარ, ღონიერი ქარით წაქეზებული დიდი ხეები რომ აცახცახდებიან და ერთმანეთზე საჩხუბრად იწევენ — ვერაფერს ხედავ, თავი ამაყად მოგიღერებია, ყელ-ნიკაპით მიაპობ ჰაერს და, თვალმოჭუტული, მხოლოდ ქარს უსმენ, ის კი… ჩაგწივის: ქალი ხარ, ქალი… ვერ დაგივიწყებ, ყველგან გიპოვი, თვით ვენეციაშიც რომ წახვიდე, ჩვეულებისამებრ, ფანჯარასთან დაჯდები, წელამდე გამოჩნდები და იქვე, წყალშიც, წელამდე უკუღმა აირეკლები და მე დაგინახავ, აგურის ქალივით ჩაფიქრებულსა და გახევებულს. ვერსად წამიხვალ — ყინვაში, სუსხში, შორეულ მხარეს ქურქში შეფუთვნილს, სახეალეწილს, თავშალმოხვეულს, მხოლოდ ეგ მომწვანო თვალები გამოგიშუქდება და მაინც გიცნობ…"
"-და თუ რომელიმე ადამიანი სხვებს არა ჰგავს, ეს არც ისე ცუდია, როგორც შეიძლება ერთი შეხედვით ვინმეს მოეჩვენოს."
" შეხედავ კაცს — მოგეწონება, გაიცნობ — მოგეწონება, დაგელაპარაკება — მოგეწონება, დაგელაპარაკება ისევ — უიმე, მტრისას… შემოიკრავ თავში ხელს, როგორ შევცდი, ვინ მეგონა და… პირიქითაცაა: შეხედავ — აგბურძგლავს, გაიცნობ — დაგბურძგლავს, დაილაპარაკებს — დაგთუთქავს, მერე კიდევ მოუსმენ, შეხედავ, ახედავ, დახედავ და… არც ისე ცუდი კაცია. და მერე სულ ერთია — არაა ცუდი. მაგრამ მესამენიც არიან, სერგო ჩემო, ყველაზე ძნელი ხალხი: შეხედავ — კარგია, გაიხედავ — ცუდი, გაივლი, გამოივლი, შეხედავ — ისევ კარგია, წახვალ, წამოხვალ — მაინც ცუდი…"
"ადამიანი ადამიანისთვის დღეა.."
"ამ ქვეყნად მარავალნაირი ამხანაგი არსებობს: არსებობს ამხანაგი - თანამშრომელი, ამხანაგი - მეზობელი, ამხანაგი - კურსელი, ამხანაგი - პურმარილელი, ამხანაგი - უფროსი, ამხანაგი - ხელქვეითი, ამხანაგი - უბრალო, მაგრამ ბავშვობის ამხანაგი მაინც სულ სხვაა."
"ხმამაღალ-კარგი არ შეიძლება, ჩუმ-კარგი უნდა იყო. ვინც რა უნდა თქვას, ვისაც რა უნდა, ის აკეთოს, შენ კი სიცუდეში არავის არ უნდა აჰყვე და ჩუმ კარგი იყო - აი პრობლემა."