منجی در صبح نمناک

by اکبر رادی

Genres: Plays

278 pages, Paperback

First published January 1, 1977

About the author

اکبر رادی (۱۰ مهر ۱۳۱۸ - ۵ دی ۱۳۸۶) نمایش‌نامه‌نویس معاصر ایرانی بود.

اکبر رادی در شهر رشت زاده شد. او در ده سالگی به همراه خانواده به تهران مهاجرت کرد. رادی که دانش آموخته رشته علوم اجتماعی از دانشگاه تهران بود، تحصیل در دوره کارشناسی ارشد این رشته را نیمه کاره گذاشت و پس از طی دوره تربیت معلم، به شغل معلمی روی آورد.

Reviews

[Mahdi · Rating 4 out of 5]

معمولاً می‌گن اثری خوبه که در طول تاریخ بتونه در هر زمان و مکانی معنایی مهم از خودش بروز بده... اما متأسفم که اثری که درباره‌ی دستگاه سانسور حکومت پهلویه و به شدت وامدار زمان خودشه، هنوز هم توی این دوران همون معنایی رو می‌ده که چهل‌سال پیش می‌داده... درواقع پیکان انتقادها عوض شده، اما نوع انتقادها تغییری نکرده

[Shakiba Bahrami · Rating 4 out of 5]

‌‌اول درباره چاپ اثر بگم: پر از سانسور! هر جا مشروب میخوردن رو سانسور کرده بود، کات نه ها! نصفه نوشته بود! به جای "می‌نوشد" نوشته "می..." خب خیلی ببخشید زهرمار! نویسنده زحمت کشیده در مذمت سانسور نمایشنامه نوشته، شما... ولش کنیم، اعصاب نمیذارن.
دوم درباره شباهت "دوران ظلم شهنشهی" با ج.ا بگم : شاهد سانسورش که بودید، این از این. شما جای-جایِ نمایشنامه هر جا وزیر و مسئول و سانسورچی و حکومت دیدی، ج.ا بذار، حس نمیکنی این مربوط به زمان شاهه:)))
سوم میخوام درباره خود نمایشنامه بگم: اولش هم نوشته شده بود که خیلی شبیه رمان دراومده. متاسفانه ذهن مریضی دارم که موقع خوندن نمایشنامه حتی اکوی سالن تئاتر رو هم شبیه‌سازی میکنه. انتظارم ازش، در حد چخوف بود ولی سبک نوشتن آقای رادی مالِ خودشون بود؛ نمایشنامه‌ای با این استایل ندیده بودم(جدای از محتوا؛ البته کتاب مشابهشم نخونده بودم).
برسیم به شخصیت پردازیا: کتایون برام حکم زن اشرافی روس رو داشت. شاید من زیاد از سبک و سیاق زنان زمان پهلوی دوم نمیدونم ولی به نظرم برای یک زن ایرانی، زیادی دور از ذهن بود، همینطور برای همسرِ یک نویسنده، زیادی احمق و تجملاتی بود. حتی انتخاب همچین همسری(با طرز فکر متفاوت) از طرف شایگان و زندگی اونها با هم، اون هم ۱۴ سال...؟ نمیدونم. قابل درک نبود.
بیایم در مورد شباهتش به چخوف بگیم (این قسمت رو مدیون وبینار دکتر زینب صادقی هستم و یادداشت‌هایی که برداشتم): ویژگی مشترک رادی و چخوف در ساده بودن قهرمانانشونه. این اثر رادی، مشابه مرغ دریایی چخوفه:
-شخصیت‌هایی که از هنر تفکیک‌پذیر نیستند
-پایان‌بندی دوگانه شاد-غمگین
-نام نمایشنامه
-قهرمانان ناراضی
-شخصیتهای خاکستری
-موضوع کار(در قالب نوشتن نمایشنامه)
در آخر هم میخوام از تفاوت این دو اثر از دید خودم بگم: خوندن مرغ دریایی برای من، مثل اکثر آثار چخوف، پایان غیرمنتظره داشت. اما موقع خوندن منجی در صبح نمناک خدا خدا میکردم پایان بندی همینجوری تموم شه (که شد و خوشحالم ازش). نمیدونم این انتظار بابت خوندن آثار چخوفه یا بهترین پایان‌بندی برای داستان، همین بوده.

[Mojtaba Asghari · Rating 5 out of 5]

از این کتاب میشود به جوره اندیشه استاد رادی پی برد و به شرافت این قلم درود فرستاد:
"بگو این قلم نیست
این وصیت من است
تاریخچه همه رنج های من که پیش او امانت میگذارم.
و او برای حفظ حرمتش باید مثل من. مثل شمع آب بشود و قطره قطره با خون بنویسد. و طوری بنویسد که زندگی می کند
وگرنه امانت مرا لکه دار کرده است..."
و جای دیگر

طلایی به شایگان:
"خوانندگانت نمیتوانند انتخاب کنند آقای شایگان چون تو بی طرف نیستی
تو نخ دست طرف میدهی، تو غرض داری"
شایگان به طلایی:
"واضح است! نوشته ای که غرض یا هدفی نداشته باشد به درد یک دسته شوید میخورد."

پیشنهاد میکنم توضیحاتی که خود استاد رادی در کتاب مکالمات در ارتباط با این کتاب داده اند را هم مطالعه بفرمایید

[Hasan Abbasi · Rating 4 out of 5]

و اینک رستاخیز نویسندگان است ... به گوش باشید
یکی از مهمترین خودنگاری های رادی در قالب نمایشنامه ای که در سال انقلاب ۵۷ نگارش شد
قصه ی نمایشنامه نویسی موفق و مشهور به نام محمود شایگان است که در دستگاه دیکتاتوری پهلوی زندگی میکند و دوستان ناشر ، منتقد و دولتی او ، صرفا برای رسیدن به اهداف مادی خود به او پر و بال داده و اسم و رسمی برای او بهم زده اند . نویسنده از خواب خرگوشی بیدار شده و فساد همه گیر حکومت و سیستم ناظر بر ادبیات اگاه میشود . پس از ان همه دوستان که مگسانی بوده اند شروع به نابود کردن شایگان میکنند و او را از لحاظ ادبی ، مالی ، خانوادگی و اجتماعی تخت فشار قرار میدهند تا جایی که همسر شایگان نیز در این تردستی انها بر ضد شایگان همراه میشود و نویسنده در نهایت همه چیز را تمام میکند . از لحاظ نگارشی همان شکل نگارش کلاسیک و روان رادی را میبینیم و ایده نیز به نظر اقتباسی ازاد از داستان به صلیب کشیدن عیسی مسیح است انچنان که اسم منجی در صبح نمناک به این داستان اشاره میکند . همچنین از لحاظ کلی به نمایشنامه هایی مانند زندگی مطبوعاتی اقای اسراری بیضایی و ریچارد سوم اجرا نمیشود ویسنیک نزدیک است و چه بهتر اگر این سه اثر با هم خوانش شوند که تصویری بی پرده از زندگی نویسندگان در دستگاه فاسد حکومت های توتالیته و فاشیستی نشان میدهند .

[Rainy · Rating 4 out of 5]

این اثر تا زمانی که ظلم و بی عدالتی در جهان نفس می کشه تکرار خواهد شد...
.
.

سرنوشت شایگان،سرنوشت هنرمندان آگاه و دردمند و متعهد هر گوشه ای از جهان هست،در جهانی که از بیداد ،سرریز شده.

[Birdie · Rating 3 out of 5]

نویسنده بر اساس تجربه شخصی این اثر را نوشته است. شاید برای همین بیشتر از بقیه ی آثارش واقعی تر به نظر می‌رسد.