Sosyalist Açıdan Jöntürk Hareketi

by Yuri Petrosyan, Yuriy Aşatoviç Petrosyan, Ayşe Hacıhasanoğlu (Translator)

Osmanlı İmparatorluğu’nun ilk örgütlü muhalif hareketi olan Jöntürkler kimlerdi? 1908 Devrimi’ne giden yolda nasıl bir rol oynadılar, siyasi hedefl eri nelerdi? Cumhuriyet’in ilanına ve sonrasındaki politik ve sınıfsal mücadelelere nasıl bir etkileri oldu? Yuriy Aşatoviç Petrosyan, bütün bu sorular ekseninde Jöntürk hareketi tarihinin temel dinamiklerine ışık tutuyor.

Çalışma, bir yandan XIX. yüzyılın 60’lı ve 70’li yıllarına yayılan meşrutiyet hareketinin siyasal yapısına ve XIX. yüzyılın sonlarıyla XX. yüzyılın başlarındaki Jöntürk eylemlerine odaklanırken; öte yandan Jöntürk hareketinin toplumsal tabanını, hedefl erini, siyasal programını, önderlerinin düşünce yapısını ve hareketin kaydettiği gelişmeleri gözler önüne seriyor. Yazar, Jöntürklerin, gizli toplantılarla başlayan örgütlenme deneyimlerinden, sultanla açıktan açığa pazarlık yapmalarına değin geçen mücadele sürecini tarihsel materyalizm penceresinden ortaya koyuyor.

Sosyalist Açıdan Jöntürk Hareketi, Türk halkında ulusal bilincin doğuşunu yansıtan ve aynı zamanda Osmanlı-Türkiye modernleşme sürecinde emperyalizmin ekonomik ve politik yayılmasına karşı ilk itirazı ifade eden Jöntürk hareketinin, diğer bir deyişle burjuva devrimci düşünce yapısının ve burjuva devrimine giden yolun tarihî belgeseli olma özelliği taşıyor.

Genres: History

368 pages, Paperback

First published January 1, 1974

About the author

Yuri Ashotovich Petrosyan (Russian: Юрий Ашотович Петросян) was a Russian-Armenian orientalist best known for his body of works on the history of the late Ottoman Empire.

Reviews

[Oktay Dursun · Rating 4 out of 5]

Tanzimat'ın hemen sonrasından başlayarak Osmanlı'daki yenilikçi/meşrutiyet hareketlerinin fikirsel gelişimini ve dönüşümünü inceleyen, pek çok farklı kaynaktan faydalanarak hazırlanmış başarılı bir kitap. Yazar kimi zaman genel okuyucu için detay olabilecek tarihsel doğruluk-kaynak tartışmalarına giriyor. Ayrıca dönemin belirleyeci gelişmelerine de sınırlı da olsa yer veriyor. Özellikle Rus diplomatların yazışmaları kitabın özgün yanını oluşturuyor.

Başlığı daha kapsamlı bir teorik inceleme kitabı olabileceği fikrini uyandırıyor ancak bu analizin ancak VII. Bölüm'de (Jöntürklerin Sosyo-politik ve İdeolojik Görüşleri) yapıldığını söyleyebiliriz. O açıdan kitabın 1974 yılındaki ilk ismi daha uygun: "Sovyet Gözüyle Jöntürkler".