De beloofde stad: Opkomst en ondergang van het koninkrijk der wederdopers

by Luc Panhuysen

In 1534 maakte een Nederlandse sekte zich meester van de stad Munster. Panhuysen vertelt op meesterlijke wijze het verhaal van deze ÔwederdopersÕ en deze unieke periode uit de Reformatie.In ÒDe beloofde stadÓ van Luc Panhuysen gaan we naar het voorjaar van 1534 waar een Nederlandse sekte zich meester maakte van de Westfaalse stad Munster. De aanhangers werden ÔwederdopersÕ genoemd en door katholieken en protestanten als ketters vervolgd. In dit ÔNieuwe JeruzalemÕ wachtten de wederdopers op het laatste oordeel en voerden ze de ene spectaculaire maatregel na de andere bezit werd afgeschaft, ÔveelwijverijÕ werd doorgevoerd en Jan van Leiden, een kleermaker, werd tot koning gekroond. Voor geestverwanten in Nederland en Duitsland waren de dopers in Munster een bron van hoop. Maar voor vorsten vormden ze een boosaardige plaag die moest worden uitgeroeid. De beloofde stad gaat over de strijd tussen geloof en macht en de wrijving tussen verbeelding en werkelijkheid, waarin passie en doodsangst, bruut geweld en vindingrijkheid elkaar afwisselen.

Genres: History, Nonfiction

448 pages, Paperback

First published January 1, 2008

About the author

Panhuysen studeerde geschiedenis. Hij werkte daarna tien jaar als journalist bij het Parool en de Groene Amsterdammer. Zijn eerste historische publicaties betroffen minibiografieën van Rousseau en Lord Byron. Zijn studie over de wederdopers werd herdrukt en gevolgd door een aparte uitgave over Jan van Leiden, één van de radicale leiders van de wederdopers. Vervolgens schreef hij een omvangrijke dubbelbiografie over de gebroeders Johan en Cornelis de Witt. Over het 'Rampjaar' 1672, waarin zij vermoord werden, verscheen in 2009 zijn historische studie Rampjaar 1672. Naar aanleiding van zijn studie over de gebroeders de Witt werd eind 2005/begin 2006 in het Dordrechts Museum een tentoonstelling gehouden met als titel Gebroeders de Witt: macht en onmacht in de gouden eeuw. Panhuysen vervulde de rol van gastconservator bij deze tentoonstelling.

Reviews

[Marc Lamot · Rating 2 out of 5]

Heel interessant, maar soms moeilijk volgbaar, de auteur geeft weinig chronologie aan en het wemelt van de namen en bijnamen. Wellicht veel te lang. Een goede synthese ontbreekt.

[Elko Born · Rating 3 out of 5]

Had wat korter gemogen.

[Kabaal van Napels · Rating 4 out of 5]

Meeslepend relaas van een zestiende-eeuwse gebeurtenis dat Europa op haar grondvesten deed trillen.

“De beloofde stad: Opkomst en ondergang van het koninkrijk der wederdopers” van Luc Panhuysen is het fascinerende relaas over de het “Koninkrijk der Wederdopers” in de stad Münster. Het boek vertelt het verhaal van een groep radicale protestantse wederdopers, onder leiding van Jan van Leiden, die in 1534/35 de controle over de Duitse stad Münster overnamen en een theocratisch koninkrijk vestigden. Het deed het zestiende-eeuwse Europa op zijn grondvesten trillen. Het werd een sluitstuk van de radicale Reformatie, dat zich vooral afzette tegen de meer gematigde protestantse hervormers zoals Luther en Zwingli. Panhuysen vertelt het verhaal tegen de achtergrond van de bredere Europese geschiedenis van de zestiende eeuw, waar de complexe internationale politiek, religieuze haarkloverij en socio-economische omstandigheden een ideale voedingsbodem waren voor deze radicale Reformatie.

Met de vlotte manier van schrijven, het gebruik van originele contemporaine bronnen en met een goed oog voor detail, brengt de schrijver de dramatische gebeurtenissen tot leven en maakt het hoofdpersonen tot mensen van vlees en bloed. Het draagt daardoor ook bij tot een meer genuanceerd beeld van met name de leiders van de wederdopers. Het maakt “De beloofde stad” meeslepend en spannend. Het maakt echter ook duidelijk dat idealisme en utopische dromen vaak verworden tot tirannie en moord. Bijna altijd komen er ambitieuze, charismatische leiders bovendrijven die de beweging veranderen in iets veel duisterder en destructiever. De vele voorbeelden in de (recente) geschiedenis laten zien dat dat zelden goed afloopt. Het verhaal van de wederdopers in Münster is daar geen uitzondering op. In die zin is “de beloofde stad” ook een waarschuwing.

Samenvattend vond ik “De beloofde stad” een heerlijk boek en een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in algemene Europese geschiedenis, of meer specifiek in geschiedenis van de zestiende eeuw en de Reformatie. Enige kennis van de periode en de Reformatie is echter aan te raden om een en ander beter te kunnen plaatsen.

[pcalu · Rating 2 out of 5]

Enkele passages zijn heel vlot geschreven, bij andere passages is dan weer zozeer getracht om vlot te schrijven dat het enorm krampachtig overkomt. Een grotendeels aangenaam boek over een interessant thema, maar toch ook enkele historische onnauwkeurigheden en zelfs enkele pertinente fouten. Gemiste kans.