Om eerlijk te zijn: dit is gewoon niet zo'n goed boek. Ik zie dat hij een paar 5 sterrenbeoordelingen heeft gekregen maar dat is eigenlijk niet reëel. Ik snap dat het een soort streekroman is, maar ik beoordeel alle boeken hetzelfde, en dit boek was bij een gewone uitgeverij nooit gepubliceerd. In ieder geval niet in deze vorm. Regionale uitgeverijen zijn vaak veel minder streng omdat ze allang blij zijn met de weinige instroom die ze hebben, en dat is prima, maar uiteindelijk heeft een boek bij mij, de lezer, in de basis slechts twee mogelijke uitkomsten: is het vermakelijk, of niet. Natuurlijk kan een boek slecht zijn, maar wel vermakelijk, maar als hij goed en toch niet vermakelijk is zou het ook een slechte beoordeling krijgen. En dit boek is niet vermakelijk én slecht. Ik snap dat Ynskje Penning haar best erop gedaan heeft, maar ik hoef me niet schuldig te voelen omdat ze door mijn mede-Groningers genoeg wordt opgehemeld.
Het boek begint nog wel aardig, maar verzandt al snel deels in een melodramatische draak van een werk, deels in een saaie, zouteloze geschiedenisles van middelbare schoolkaliber. Personages praten als jij en ik dat doen, dus niet Middeleeuws. Alle vrouwen in het boek zijn bijvoorbeeld diehard feminist (overigens zijn ze natuurlijk ook allemaal een stuk wijzer dan de mannen in dit boek, hoe uitgekauwd wil je het vreten). Gebeurtenissen worden bezien door moderne bril, waardoor je nooit als het ware echt 'in' de Middeleeuwen gaat zitten. Emo leeft mee met de arme ketters, maakt zich zorgen om de Joden (!), woont een tijd samen met een kruidenvrouwtje zonder dat er ooit de gedachte in hem opkomt dat ze een heks zou kunnen zijn (wat in die tijd gebruikelijk was), gaat amicaal en lichamelijk om met vrouwen terwijl hij een vrome en kuise monnik hoort te zijn, en God is nauwelijks in zijn gedachten te vinden. Kortom: hij denkt en gedraagt zich nauwelijks als monnik. Ik snap dat Penning wil dat we Emo aardig vinden, maar Emo is NIET mijn SJW progressieve, minderhedenknuffelende, geitenwollensokkenhippie buurman uit Helpman.
Een nog grotere ergernis is dat dit boek eigenlijk alleen maar zo dik is omdat bijna alle personages soms plotseling veranderen in lopende wikipediapagina's. Dan is Emo met iemand in gesprek en volgt er opeens een uiteenzetting van 2 of meer (!) pagina's waarin de hele loop van de geschiedenis over een onderwerp wordt beschreven. Alsof de mensen in die tijd überhaupt zo'n deskundig en globaal overzicht hadden van gebeurtenissen rondom de wereldpolitiek. Het ergste is wanneer Penning kinderen dit laat doen: tegen het einde van het verhaal laat ze een jongen van rond de 13 jaar een heel relaas houden over de Kinderkruistocht en Nicolaas de Goede. Dit is simpelweg gigantisch ongeloofwaardig, al te meer omdat deze Nicolaas een Duitser was, maar toch hele gesprekken hield met het Friese jongetje. Is dit een (kind) personage, of is dit Ynskje Penning die een lap tekst uit een geschiedenisboek kopieert en plakt?
Ook lijkt Penning maar zoveel mogelijk onderwerpen en zaken te willen toevoegen om het verhaal maar spannend te maken. Emo lijkt wel Forrest Gump! Je kunt beter vragen welke grote actualiteit uit de 13e eeuw Emo níét meemaakt. Het lijstje 'bekende figuren uit 1200-zoveel' waar Emo contact mee heeft is lachwekkend. En zonde, want zonder al deze verzinsels om Emo heen blijft het ware verhaal van zijn reis naar Rome als een huis overeind staan. Het had helemaal niet gehoeven. En het zorgt ook voor ongemak bij de lezer, wanneer die (ik) leest over alles wat Emo allemaal niet kan, over zijn metgezellen die de meest debiele dingen keer op keer op miraculeuze wijze overleven, dat Emo's Bulgaarse metgezel Jaromir wolven vilt, waarna ze deze ongedroogde, ongelooide (!) vachten nog maanden blijven dragen alsof de onbewerkte huid na een week niet al gigantisch zou stinken en vliegen zou aantrekken. Uiteraard ontmoet Emo de meest wonderlijke personen, prinsen, prinsessen, hij krijgt een 'coole' hond om mee te nemen (die overigens totaal niet geloofwaardig overkomt, het beest 'bijt' mensen in de nek om kennis met ze te maken en lokt soldaten één voor één naar de stal om ze af te maken, omdat ze Emo en zijn reisgenoten hebben vastgebonden in een hutje.
Al halverwege het boek had ik weinig zin om nog door te gaan, maar het Deus ex machina-einde deed de druppel overlopen alsof God Zelf de Zondvloed in de emmer zond. Wat een gekunsteld en melodramatisch einde. Hier had een editor keihard moeten ingrijpen. Eigenlijk al veel eerder maar wat doe je als deze Penning van de weinige Groningse schrijvers die er zijn al één van de beste is... Of misschien is ze Fries maar dat staat ook nergens duidelijk en ze woont in Haren. Dus.
Kortom, er is eigenlijk slechts één woord om dit boek te beschrijven en gek genoeg past het ook nog eens perfect. En dat woord is: Kitsch. Het enige wat nog pleit voor dit boek is dat je er wat van opsteekt. Op een leukere manier dan Wikipedia dan, misschien.
En nog één ding: kan iemand Ynskje Penning vertellen dat wij Nederlanders niet 'hij spitste zijn lippen' schrijven en zeggen maar 'hij tuitte zijn lippen'? Duitsers zeggen lippen spitzen. Letterlijk elke keer las ik 'hij spitste zijn oren'-o nee hu zijn lippen.........? en dat zag er echt heel raar uit in mijn hoofd.
Edit 04-05: Ik blijf maar op twee gedachten hinken bij dit boek. Eén ster is misschien toch net wat te streng...