Eleştirel Okuma

by Emin Özdemir

Hemen cogumuz, okula baslayisimizdan kisa bir sure sonra, harfleri birbiriyle catarak anlam cikarma, baska bir deyisle okuryazarlik becerisini kazaniriz. Ancak yasamin akisi icinde bu beceriyi surekli kullanma geregini duymayiz. Bu yuzden cogumuz "okur" degil "okuryazar" sayiliriz. Peki, okuryazarliktan okurluga nasil gecebiliriz? Iste elinizdeki kitap boyle bir amacla, okuryazarliktan okurluga giden yolu gosterme amaciyla hazirlanmistir. Okuyacagimiz metinle saglikli bir iletisime nasil gidebiliriz? Okur olarak sorumlsuluklarimiz nelerdir? Okurken neleri, nasil goz onunde bulunduracagiz? Bunlar ve bunlara benzer sorularin kilavuzlugunda "elestirel ve yaratici okuma"nin gerektirdigi donanim, Emin ozdemir'in bu kitabinda, orneklere bagli olarak butun yonleriyle gosterilmistir.Sayfa 223Baski 2000 Bilgi Yayinevi

Genres: Nonfiction

226 pages, Paperback

First published January 1, 2000

About the author

1931 yılında Kemaliye'de doğdu. Pamukpınar Köy Enstitüsü'nden sonra Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü, bugünkü adıyla Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nü bitirdi (1953). Bitirdiği bölüme asistan ve öğretim görevlisi oldu (1957). Milli Eğitim Bakanlığınca açılan bir sınavı kazanarak Amerika'ya gönderildi (1960). Amerika'da Columbia ve Indiana üniversitelerinde "değişik düzeylere göre metin hazırlama ve anlatım teknikleri" konusunda eğitim gördü (1960-1963). Hacettepe Üniversitesi Temel Bilimler Fakültesi Temel Türkçe Bölümü'nde bölüm başkanı ve öğretim görevlisi olarak çalıştı (1968-1972). Ankara Üniversitesi Basın ve Yayın Yüksekokulu, bugünkü adıyla İletişim Fakültesi öğretim görevliliğine geçti (1974). Bu görevinden emekliye ayrıldı (1996). TÜBİTAK Bilim ve Teknik, Bilim Çocuk dergilerinde yayın danışmanı olarak görev aldı (1997). Bu görevlerini sürdürürken Türk Dil Kurumu'nun çalışmalarına etkin biçimde katıldı. TDK'nin Yönetim ve Yürütme Kurulu üyeliklerinde bulundu ve Terim Kolu Başkanlığını yaptı (1966-1983). Türkçenin özleştirilmesi, geliştirilmesi ve zenginleştirilmesi savaşımını sürdürdü. Bu bağlamda edebiyat yapıtının dille ilişkisi, dilin işlevi ve kullanım düzeyleri, toplumsal yapıyla bağları gibi sorunları ele aldı. Bunları Dil ve Yazar (1972), Öz Türkçe Üzerine (1973), Türk ve Dünya Edebiyatı (1980), Türk ve Dünya Edebiyatında Dönemler-Yönelimler (3. basım, 1999), Yazı ve Yazınsal Türler (4. basım, 1999) adlı yapıtlarında işledi. Bunun yanı sıra dil ve edebiyat bilgilerinin bir donanım ve beceri olarak yaşama uygulanması yollarını gösterme konusuna yöneldi. Bu yolları Güzel ve Etkili Konuşma Sanatı (6. basım, 2001), Anlatım Sanatı (11. basım, 2002), Okuma Sanatı (3. basım, 1976), Eleştirel Okuma (4. basım, 2000), Okuma ve Metin İnceleme (1991) adlı yapıtlarıyla ortaya koydu. Dil devrimine ve Türkçenin doğurganlığına yönelik çalışmalarını da Dil Devrimimiz (3. basım, 1980), Terim Hazırlama Kılavuzu (1973), Erdemin Başı Dil (Genişletilmiş 2. basım, 2000) adlı kitaplarında topladı. Türkçenin söz varlığıyla ilgili çalışmalar yaptı: Öz Türkçe Kılavuz Sözlük (1976), Edebiyat Bilgileri Sözlüğü (1991), Türkçe Deyimler Sözlüğü (Genişletilmiş 8. basım, 2000), Atasözleri Sözlüğü (Genişletilmiş 7. basım, 2000)... Emin Özdemir'in başka alanlara yönelik çalışmaları da vardır: Mustafa Nihat Özön (İnceleme 1982), Düşüncenin Toprağı (Denemeler, 1990), Bizler Büyüyünce (Çocuk romanı 1983), Sözcük Sözcük İçinde (1996), Öykülerle Atasözleri (2002), Türkçe Öğretimi (1987).

Reviews

[Meltem Sağlam · Rating 4 out of 5]

Güzel bir çalışma. Türk Romanı ve Öyküleri ile Şiirlerinden seçkiler üzerinden “okuryazarlıktan” “okur”luğa evrilmenin adımlarını takip ettim.

Türk Edebiyatının en güzel eserleri yeniden okumak ve adım adım çözümlemek çok keyifliydi.

[Hande Kılıçoğlu · Rating 4 out of 5]

Sırasıyla öğretici, yazınsal ve şiirsel metinleri okumak konusunda yol gösterici bir kitap. Her yaştan ve her türden okuyucu için bir klavuz olmuş ancak ben özellikle orta okul ve lise çağındaki öğrencilere tavsiye ederim.

[Benan · Rating 4 out of 5]

Kitap başlıca, öğretici nitelikli ve yazınsal nitelikli metinler ve şiirler olmak üzere üç tip metin için eleştirel okumanın yöntemlerini ele alıyor.

Okur, verilen bilgiler ışığında eleştirel bir bakış açısı ile bu kitabı değerlendirmeye çalıştığında şu sonuçlara ulaşabiliyor:

Öğretici nitelikli metinlerden oluşan bu kitap, düşünerek, araştırarak ve okuma üzerine bazı somut bilgileri kullanarak bir yapıta eleştirel yaklaşmanın nasıl mümkün olabileceğini açıklıyor.

Her bir bölüm sonundaki sorularla okuru o bölümle ilgili düşünmeye sevk ediyor. Örnekler ve uygulama soruları okurun düşünmesi için faydalı birer araç işlevi görüyor.

Kitap ile somut bilgilere ulaşmanın yanında birbirinden değerli yazar ve şairlerden çok güzel öykü, şiir ve alıntı metinler de okuyorsunuz.

Okuduklarını yazarak değerlendiren ve böylece bir anlamda eleştirel düşünceyi yakalamaya çalışan okurlar için tam bir el kitabı ya da başucu kitabı niteliğindeki kitap, çok genişçe ve detaylı açıklamalar yapmasa da, belirli bir çerçeve içinde kalarak yeterli bir yol haritası çiziyor okur için.

Bir metni, dil, anlatım, sözcük, düşünce ve ses örgüsü vs açısından irdeleyip değerlendirmenin yolları sade bir dille anlatılmış ve örneklerle zenginleştirilmiş. Örneklerin bir kısmı da okuma üzerine yazılmış metinlerden oluşuyor. Yazar okuma üzerine düşüncelerini tanınmış pek çok yerli ve yabancı yazarların bu konudaki düşüncelerini de paylaşarak genişletmiş. Tanımları yapılmış dil ve edebiyat terimlerine ilişkin bilgiyi zenginleştirmek ise, okura bırakılmış.

Yazar veya şairin yaşam ve dil deneyim alanı ile okurunki arasındaki ilişki ve bunun okurun kitap seçimi üzerindeki etkileri üzerine daha fazla şey okumak isterdim.

Özellikle Alımlama Tekniği ile yaratıcı okurluk çalışmaları yürüten okuma gruplarının başka kitapları okumaya başlamadan önce bu kitabı okuyup tartışmasını tavsiye ederim.

Kitabın sonunda ilginizi çekebilecek bir kaynakça da mevcut.

Dil ve edebiyat üzerine pek çok incelemesi olan, yetkin bir edebiyat adamı olduğunu düşündüğüm yazarın başka kitaplarını da okumak isterim.

[ataman · Rating 4 out of 5]

Okumayan bir toplum olduğumuz zaten biliyoruz ama okuduğumuzu da anlamıyoruz. Bir paragrafı anlayarak okumak, bir matematik problemi çözmeye benzer. Nasıl problemin çözümünde öğeleri değerlerine göre kullanma, aralarındaki ilişkiyi doğru kurma bir zorunluluksa, paragrafı oluşturan sözcükleri de doğru algılama, birbirleriyle ilişkilerini bulma, yansıttıkları düşünceyi ve düşünsel düzeni görme de öylesine bir zorunluluktur.

bizim eğitim sistemimizde Eleştirel okuma, bilimsel düşünme malesef ilkokuldan üniversiteye HİÇ öğretilmeyen bir konu. Bu konuyla geçmişten beri ilgilenmeme rağmen hiç bir türkçe kaynak çeviri bile yoktu. Halbuki eleştirel düşüncenin ingilizcesi critical thinking konusunda binlerce kitap var. Bu konuda yerli bir kitap olması beni sevindirdi. Eleştirel düşüncenin anlanması ve kullanılması ülkeyi en ileri götürecek araçlardan biri olarak acilen eğitimde seferberlik yapılarak dersinin konulması mutlaka gerekiyor. Bu konuda Türkçe öğretmenleri için Emin Özdemir'în kitabı önermekle beraber uygulamalı olarak tüm arkadaşlarıma ingilizce olan şu kitabı da öneririm https://www.amazon.co.uk/Advanced-Cri...

[ÖMRÜM UZUN · Rating 2 out of 5]

Bu kitabı gençliğimde okumalıymışım :)

[Fatih Durmuş · Rating 4 out of 5]

Okuduğumuz metinleri nasıl okumamız ve odaklanmamız gereken yerler konusunda konusunda aydınlatıcı bir eser olmuş

[Hakan Guveli · Rating 4 out of 5]

Güzel bir kitap okumamızı yönlendiriyor , iyi ki okumuşum.

[Aysima Kuşcu · Rating 4 out of 5]

Dil ve anlatım dersi gibi bir kitaptı.Sürükleyicilik aramıyorum o yüzden ama özellikle şiir okuma konusunda bir şeyler öğrendim.

[Mithatcanby · Rating 2 out of 5]

nitelikle okumaya başlayacak ortaöğretim seviyesindeki öğrenciler için uygun.