صادق زیباكلام مفرد در سال ۱۳۲۷ درمحله بازارچه آب منگول تهران متولد شد. وی استاد علوم سیاسی، نگارنده و دانشور ایرانی با گرایشهای اصلاحگرایانه و نوآزادیخواهانه است. او دکترای علوم سیاسی از دانشگاه برادفورد دارد و هماکنون استاد تمام دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران و واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد است.
تألیفات: ما چگونه، ما شدیم: ریشهیابی علل عقب ماندگی در ایران، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه غرب چگونه غرب شد؟ (چاپ اول: ۱۳۹۵) هاشمی بدون رتوش: پنج سال گفتگو با هاشمی رفسنجانی، صادق زیبا کلام، فرشته سادات اتفاق فر، تهران: روزنه جامعهشناسی به زبان ساده، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه مقدمهای بر انقلاب اسلامی، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه فرهنگ خاص علوم سیاسی (دربرگیرنده کلیه اصطلاحاتی که به «ایسم» ختم میشوند)، حسن علیزاده، صادق زیبا کلام (مقدمه)، تهران: روزنه سنت و مدرنیته: ریشه یابی علل ناکامی اصلاحات و نوسازی سیاسی در ایران عصر قاجار، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه از دموکراسی تا مردم سالاری دینی: نگرشی بر اندیشه سیاسی شریعتی و زمانه او، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه تحولات سیاسی و اجتماعی ایران ۱۳۲۰–۱۳۲۲، صادق زیبا کلام، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت) قربانیان، وقایع نگاری فرازها و فرودهای جنبش نوخاسته اصلاحات، صادق زیبا کلام، امیرهوشنگ شهلا، تهران: قطره آذری غریب، صادق زیبا کلام، نصیر عبادپور (به اهتمام)، تهران: بیدگل نهادها و اندیشههای سیاسی در ایران و اسلام، حمید عنایت، صادق زیبا کلام (مصحح)، تهران: روزنه از هانتینگتون و خاتمی تا بن لادن: برخورد یا گفتگو میان تمدن ها؟، صادق زیبا کلام، تهران: روزنه مبانی علم و سیاست، مرتضی صادقی، جواد شفیعپور، حسین عنایت مهدی، صادق زیبا کلام (زیرنظر)، تهران: رهپویان شریف افلاطون، توماس هابز، جان لاک، جان استوارت میل و کارل مارکس: پنج گفتار در باب حکومت، صادق زیباکلام، تهران: روزنه ایران در عصر نادر، مایکل اکسورتی، صادق زیباکلام (مترجم)، سیدامیر نیاکویی (مترجم)، تهران: روزنه گفتن یا نگفتن کتاب توهم توطئه هاشمی رفسنجانی و دوم خرداد عکسهای یادگاری با جامعه مدنی یادداشتهای انقلاب
مهمترین مسئله راجع به کتاب که خود آقای زیباکلام هم تاکید داره همینه که کتاب "گفتگو" با هاشمی هست نه مصاحبه یا پرسش و پاسخ. یعنی همون قدری که هاشمی صحبت میکنه و نظراش رو میگه، زیباکلام هم حرف میزنه و تحلیلش رو میگه. یعنی اگه جایی راجع به موضوعی مجموعه نظام یه حرفی زده که زیباکلام رو قانع نکرده، این نمیاد بگه آقای هاشمی قضیه چی بود. میاد میگه من با این ادله میگم قضیه این بوده، حالا شما نظرت رو بگو بدونیم. اینجوری که یه طرف بحث یه محقق و استاد علوم سیاسی نشسته که رو همه مباحث مطالعه کرده و بیرودرواسی وارد بحث میشه، باعث میشه طرف مقابل هم نتونه کلیگویی کنه و از زیر چیزی دربره. یه جاهایی هم کار رو واسه مصاحبهشونده راحت میکنه. یه حرفایی رو شاید مصاحبهشونده ترجیح بده مستقیم نزنه، ولی وقتی زیباکلام میاد میگه من با این ادله میگم قضیه این بوده، اونم میگم خب آره راستش رو بخوای همین بود. در کل یازده تا گفتگو هست بین سالهای ۷۹ تا ۸۳. راجع به زندگی شخصی هاشمی تا سالهای انقلاب و مسائل مربوط به جنگ و سالهای ریاست جمهوری و دوم خرداد و... یه جایی هم از گفتگوها همزمان میشه با انتخابات مجلس هفتم و رای آوردن اصولگراها که زیباکلام و هاشمی پیشبینیشون رو راجع به آینده سیاسی کشور میگن که جالبه. مثلن زیباکلام فکر میکنه اصولگراها ریاست جمهوری رو هم میگیرن ولی آزادیهای اجتماعی از دوره اصلاحات بیشتر هم میشه. و پیشبینی میکنه که اصلاحطلبها تضعیف میشن و اختلافاتی که تا اون روز بین اصولگراها و اصلاحطلبا بود میاد بین خود اصولگراها. کلن راجع به خیلی جریانات سوالبرانگیز تو مسئله جنگ و انقلاب و دوره اصلاحات و غیره صحبت میشه و صراحت زیباکلام هم هاشمی رو به حرف میاره. آخر کتاب هم قرار میشه گفتگوی بعدی راجع به قضیه مکفارلین باشه. حالا نمیدونم ادامه گفتگوها چه زمانی و به چه شکل قراره منتشر بشه
،با خوندن این کتاب شبیه کسی شدم که تونسته در یک اتاق تاریک یه کبریت پیدا کنه و دنبال روشنایی بیشتر بگرده. مهم نیست روشنایی بیشتر کبریت بزرگتری باشه یا چراغ قوه یا کلیدی که کل اتاق رو روشن کنه. مهم اینه که حالا بخشی از اتاق رو میتونه ببینه
کتاب صوتی «هاشمی بدون روتوش» مجموعه گفتوگوهای فرشتهالسادات اتفاقفر ( -1356) و صادق زیباکلام ( -1327) با آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی (1395-1313) است. کتاب صوتی «هاشمی بدون روتوش» شامل 11 گفتوگو است که طی پنج سال (از اسفند 1379 تا آبان 1383) با یکی از برجستهترین چهرههای سیاسی تاریخ معاصر ایران انجام شده است. زیباکلام در پارگرافِ نخستِ مقدمه کتاب، تکلیف مخاطب را با متن روشن میکند: «این کتاب نه مصاحبه با هاشمی رفسنجانی است، نه گفتگوست، نه تاریخ شفاهی و نه نقل خاطرات. این کتاب فیالواقع گفتگو با هاشمی است؛ یا درستتر گفته باشیم، بحث و گفتگو با ایشان است که در مواردی بدل به جدل و گفتگوهایی صریح شده است.» کتاب صوتی «هاشمی بدون روتوش» در بحبوحه سالهای طلایی دوم خرداد (78-1377) که اتفاقا تنور مخالفت و حمله به هاشمی رفسنجانی داغ بود، شکل گرفت. زیباکلام که بهزعم خودش تا قبل از شروع گفتوگوها هاشمی را جز یک بار و آن هم در سال 1358 ندیده بوده، کوشیده در مقام پرسشگر و ناظر بر اتفاقات سیاسی آن سالها که برخی جریانهای به تعبیر وی رادیکال در اردوگاه اصلاحطلبان بنا را بر حذف هاشمی گذاشته بودند، پارهای از مهمترین حواشی پیرامون این شخصیت سیاسی را – از قتلهای زنجیرهای و ادامه جنگ و تداوم گروگانگیری سفارت آمریکا گرفته تا انقلاب فرهنگی و فساد و ... – «بدون روتوش» با خود وی در میان بگذارد. در بخشی از گفتوگوی هشتمِ کتاب صوتی «هاشمی بدون روتوش» میشنویم: «اگر در این مملکت روزی عدهای بتوانند قدرت را تصاحب کنند اما اقدامات ضد اسلامی انجام دهند و از جمله روحانیت را مثلا در اپوزیسیونی با خود قرار دهند، اگر شرایط آزاد برقرار باشد یعنی مردم بتوانند وارد صحنه شوند، مطمئن باشید در کمتر از شش ماه مردم علیه چنین حکومتی بسیج خواهند شد. بنابراین با توجه به شرایط جامعه فکر کنید راه همین است که ما به طرف توسعه، سازندگی، وحدت و آسایش زندگی مردم برویم و بگذاریم مردم آرام، راحت و درست زندگی کنند. راه سیاسی درست را خود مردم انتخاب خواهند کرد.»
یک اثر ماندگار به همت استاد زیباکلام از زندگی آیت الله هاشمی رفسنجانی، که در مدت زمان بسیار طولانی و ملاقات های چند ساعته و با صبوری آیت الله به نتیجه رسیده است. حیف که عمر آقای هاشمی کفاف ادامه را نداده است.
This entire review has been hidden because of spoilers.
روی جلد کتاب نوشته شده: «گفتگوهای فرشتهالسادات اتفاقفر و صادق زیباکلام با هاشمی رفسنجانی». اما در حقیقت میشه گفت که سرکار خانم اتفاقفر تقریباً هیچ نقشی در روند گفتگوها ندارن! و آقایان هاشمی و زیباکلام هستن که در دو طرف بحث قرار دارن. تمام دخالت خانم اتفاقفر خلاصه میشه به یک مرتبه اظهارنظرِ چندکلمهای که مرحوم هاشمی، منظورِ دکتر زیباکلام رو متوجه نشده و خانم اتفاقفر در صدد توضیح و جاانداختن منظورِ دکتر برمیان. همین! اما ذکر نامِ ایشون به عنوان نویسنده شاید بشه گفت که نوعی تقدیر از طرف دکتر زیباکلام بوده؛ چراکه خانم اتفاقفر، خوب از پسِ ویراستاری و تبدیل گفتگوها به متن براومدن. به هر حال ...
«هاشمی بدون روتوش» مجموعهی 12 گفتگو یا مباحثهی صریح دکتر صادق زیباکلام با مرحوم آیتالله هاشمی رفسنجانی هست. این کتاب مجموعهی مصاحبات با مرحوم هاشمی نیست، همچنان که آقای زیباکلام و خانم اتفاقفر گزارشگر و مجری نیستند بلکه شخصیتهای دانشگاهی هستن. بر همه آشکاره که مرحوم هاشمی از رهبران و دست اندرکارانِ اصلیِ انقلاب 57 ایران بودن. ایشون به واسطهی خاطرات شخصی روزانهای که از دوران تصدیشون منتشر کردن، به عنوان مورّخ هم شناخته میشن و شخصیتی بودن که اطلاعات بسیار زیادی در خصوص حوادث و اتفاقات دوره داشتن چراکه خودشون در رأس بودن و همچنین مطالب زیادی هم در سینه داشتن که متأسفانه ناگفته با خودشون به زیر خاک بردن. حالا یک استادِ علوم سیاسی به گفتگو و مباحثه با این شخصیت نشسته، موضوعاتی رو مطرح میکنه، شاهد میاره و استدلال میکنه که فلان موضوع بنابر فلان دلیل، خلافِ چیزی هست که در ادبیات حکومتیِ جمهوری اسلامی تبلیغ میشه و در پی دونستنِ نظر آقای هاشمی برمیاد.
در گفتگوها موضوعات مختلفی مطرح میشه؛ از دوران کودکی و بعد بساز بفروشیِ مرحوم هاشمی تا فرماندهی جنگ با عراق و همچنین آمریکاستیزیِ جمهوری اسلامی. برای من به شخصه، جذابترین گفتگوها، گفتگوی مربوط به غیرسیاسی بودنِ حوزهی علمیّه در زمانِ مرحوم آیتالله بروجردی و همچنین گفتگوی مربوط به آمریکاستیزیِ جمهوری اسلامی بود.
به نظرم اگر به تحولات تاریخ معاصر ایران و همچنین علوم سیاسی و مسائلی از این دست علاقهمند هستین، این کتاب رو از دست ندین. مطالب جالبی براتون مطرح خواهد شد.
اینگونه مینویسم که نویسنده راست میگه که سعی کرده گفت وگو کنه و نه مصاحبه! البته مرحوم هاشمی نسبت به اون سالها که این گفت و گو داشته انجام می شده خیلی تغییرات مثبت کرده بودن، از نکاتی که بعد از این همه سال که از انتشار این کتاب می گذره این که تا کجاها تحلیل های زیباکلام دریت بودن و این که چه مقدار منطق پشت این انتقادات و پیش بینی ها درست بوده. نویسنده به خوبی حرفا و خواسته هاش رو مطرح می کنه اما اقای هاشمی اون موقع ها خوددارتر از هاشمی ۸۸ به بعد بوده به نظر من این تغییرات و این انتقادات زیباکلام و شخص هاشمی مهم تر از اصل کتاب هست، یعنی حتما این گفت وگو روی شخص گوینده و شنوده خیلی تاثیر گذاشته. هم چنین مردم عادی که ناظر این تحولات بودن شناخت بهتری به نظام و اتاق فکر اون خواهند داشت.