De roman Rubber speelt op een rubberonderneming op Oost-Sumatra in periode waarin de Deliaanse planterssamenleving een duizelingwekkende ontwikkeling doormaakt en waarin - tot de crisis van 1929 - veel geld wordt verdiend en verteerd. Met deze roman wilde Székely-Lulofs begrip vragen voor de vervreemding die de omstandigheden in het toenmalige Nederlands-Indië konden veroorzaken tussen Nederlandse ouders en kinderen.
Magdalena Hermina (Madelon) Székely-Lulofs was a Dutch author and journalist, best known for her novels set in the former Dutch East Indies. After her first novel, Rubber, was published in 1931, she became a famous writer. The novel, situated on a rubber company in East Sumatra during the Roaring Twenties, was translated in several languages and turned into a play and a film.
Geert Mak vermeldde dit boek in "De eeuw van mijn vader" en het leek me de moeite waard. Ik was niet teleurgesteld en heb genoten van een fascinerend kijkje in Nederlands Indie in de twintiger jaren van de vorige eeuw.
Rubber is een gedateerd boek met een oude spelling, maar toch goed leesbaar en begrijpelijk. Het bevat veel Indische termen die nu niemand meer kent, maar waarschijnlijk in de tijd van schrijven goed ingeburgerd waren in Nederland. Het verhaal komt vrij traag op gang, maar zeker de laatste helft is erg interessant. Het verhaal gaat in op de emoties en gevoelens die het leven in Nederlands-Indië teweegbrengen bij zowel de Nederlanders als bij de 'Inlanders'. Dit boek bracht ten tijde van publiceren een grote stroom kritiek op gang, omdat het tegen het koloniale systeem inging. Daarom zou het van mij best wat breder bekent mogen worden. Hoewel de omschrijvingen en representaties van inlanders vrij stereotyperend en misschien zelf wel racistisch naar huidige maatstaven, valt niet te ontkennen dat het boek, mede door de populariteit, een grote bijdrage heeft geleverd aan het omslaan van denkbeelden omtrent kolonialisme. Als je geïnteresseerd bent in het koloniale leven is het zeker een aanrader, maar als je een spannend boek zoekt voor een zonnige middag in de tuin zou ik toch voor iets anders gaan.
Geen slecht boek, maar vond het iets te gedateerd om er echt in op te gaan. Op zich wel interessant om te lezen hoe Hollanders leefden en werkten in het Nederlands-Indië van de jaren 20: ze gedroegen zich effectief als vettige en zedeloze varkens.
Scherp geschreven. Bijzonder tijdsbeeld van het Nederlands kolonialisme anno jaren ‘20 van de 19e eeuw, vanuit Nederlands perspectief. De gekte en de uitspattingen, de zinsbegoocheling, de roddels, het platleggen van het regenwoud alsof het niets is.
Volgende keer bij het (rubberen) autobanden wisselen toch even aan denken.
Aslinya novel ini berjudul 'Rubber' yang diterbitkan oleh Elsevier pada tahun 1931 di Belanda. Novel ini adalah novel pertama yang ditulis oleh Lulofs, proses menulisnya sendiri sudah dimulai dari sebelum dia meninggalkan Hindia pada tahun 1929, dan baru rampung setelah dia pindah ke Budapest bersama suami keduanya.
Agak istimewa membaca novel dengan setting kolonial dari perspektif pelaku kolonialisme itu sendiri, ya Lulofs ketika memulai menulis novel ini adalah Istri dari Asisten perkebunan karet di Deli. Tak heran Lulofs mampu menggambarkan dengan detail setiap keadaan dan situasi di perkebunan karet Deli.
Bercerita tentang sepasang Belanda yang datang mengadu nasib di perkebunan karet untuk mengumpulkan gaji sebagai tabungan di hari tua. Ditempatkan pada perkebunan karet yang baru membuka lahan dengan segala keterbatasn fasilitas serta jauh dari fasilitas hidup modern.
Ranjah sebagai kota kecil terdekat berjarak kurang lebih 2 jam berkendara mobil dari Tumbuk Tinggi dimana perkebunan tersebut berada. Kehidupan di Tumbuk Tinggi berlangsung dalam hibridisasi struktural dan kultural antara tuan kebun (orang Eropa) dengan kuli (orang Jawa) dan pedagang (orang Cina dan India).
Banyak konflik yang tersaji di novel ini, mulai dari pembangkangan kuli yang berujung pembunuhan Asisten kebun, hingga perselingkuhan diantara komunitas eropa para tuan kebun dan asisten perkebunan. Kerasnya masa-masa awal kehidupan di Tumbuk Tinggi yang mengakibatkan sebagian besar tuan kebun terlibat intrik dan konflik jabatan diantara mereka.
Eforia terjadi setelah tahun berikutnya, ketika harga karet melonjak tinggi, sebelum akhirnya anjlok seiring krisis ekonomi yang terjadi. Konflik jabatan berlanjut terus hingga akhir cerita.
Lulofs seolah-olah menelanjangi para tuan kebun dan asisten mereka atas perilaku bejat dan kotor yang dipraktikan di perkebunan. Lulofs sendiri sangat fasih dalam hal ini, mengingat memang Lulofs pernah berada ditengah-tengah komunitas eropa di perkebunan karet Deli.
Novel ini sedikit banyak mengguncang banyak pihak, baik di Belanda maupun di Deli pada saat itu. Beberapa pihak menyebut Lulofs sebagai Multatuli perempuan, karena keberaniannya megangkat tema ini kedalam sebuah karya sastra.
Sayangnya buku ini terakhir diterbitkan oleh Grafiti pada tahun 1985, selepas itu tak ada lagi penerbit yang menerbitkannya kembali. Padahal tak banyak novel yang ditulis oleh orang eropa tentang Himdia yang mampu memberikan gambaran carut marutnya kehidupan saat itu.
sebuah gambaran yang menarik tentang kehidupan para perantau Eropa yang berjuang hidup di perkebunan karet di pedalaman sumatra. menurut saya kekuatan dari buku ini sudut pandang eropasentris dan keberanian diri untuk menelanjangi rasa cemas, takut dan semangat para penghuni baru tanah Hindia.
Ik heb van Rubber genoten zoals ik geniet van elk voor-oorlogs boek in oude spelling. Ik had een e-book gedownload van de dbnl dat behoorlijk slordig was, zonder alinea-aanduidingen, met 'druk'fouten en een lelijke opmaak, maar daar kon ik wel omheenlezen. Ook aan het woud van stippeltjes raak je gewend.
Het boek geeft een goed beeld van het leven 'in de rubber' op Sumatra gedurende de jaren twintig (het eindigt met de krach van 1929). Er waren heel wat zinsneden die mij als ex-expat bekend voorkwamen. Hoewel ik alleen in Oman dat koloniale gevoel heb gehad. Naar de Club, de donkere bedienden, huispersoneel … Dat gevoel dat het werkelijke leven zich elders afspeelt, niet daar waar jij je bevindt. Het geruststellende idee dat je ooit 'gewoon' terug zult gaan. Er langzamerhand achterkomen dat 'terug naar huis' niet bestaat (in mijn geval al helemaal niet), omdat je zelf zo veranderd bent door dingen die je de thuisblijvers nooit kunt uitleggen. En wat hij niet wist, dat was wat géén weet, die uit het eigen land wegtrekt: dat hij nooit meer ergens gehéél zou thuishooren. Niet in het nieuwe land, waar hij zijn beste jaren sleet en niet in het oude land, waar zijn kinderjaren lagen en misschien eens zijn ouderdom zou liggen.... Wat hij niét wist, dat was, dat hij nérgens meer een gehéél eigen plaats zou hebben; dat hij tot géén land, géén volk óóit meer gehéél zou behooren.... Het gevoel van nietige verlatenheid dat de oernatuur in je tweeg kan brengen.
Met lichte verbazing lees je de als vanzelfsprekend geuite vooroordelen omtrent ras en geslacht. Vrouwen hebben een 'intuïtieve fijngevoeligheid,' Slavische mensen hebben een 'weekere natuur,' koelies denken 'in hun deemoedige onderdanigheid' dat het wel goed zal zijn wat de toewan doet. Het oerwoud wordt platgebrand om er rubberplantages aan te leggen, en dat is iets om trots op te zijn: 'deze mooie arbeid van het vruchtbaar maken van een ruwe streek.' '… de autobanden die de hele wereld door gingen … Alles werk van blanke menschenhanden. Dit besef doortrilde hem als een trotsche ontroering …' (Wanneer is dat precies veranderd? Pas in de jaren '60?)
Ik verbaasde me ook wel over het gebrek aan luxe (vooral in het begin van het boek, als de nieuw-aangekomenen in een soort hut van hout en palmbladeren worden ondergebracht). Wat een verschil met de villa's van Couperus!
Maar ook: wat een verschil in schrijftalent. Als je dan toch wilt vergelijken. Couperus doet wat een goed schrijver doet: een algemene problematiek invoelbaar maken door in te zoomen op één familie. Szekely huppelt van het ene personage naar het andere, zodat we om niemand echt kunnen geven. Het alwetende-verteller-perspectief doet er ook geen goed aan. Zijn we aanwezig op een van de orgieën waar alle rijkdom tenslotte op uitloopt, kijken we ook gauw even in het hoofd van een bediende, of van de restaurant-eigenaar. Iemands dood wordt al zó lang van te voren aangekondigd dat je er nauwelijks meer van schrikt, laat staan ontroerd raakt. In het begin deed de stijl me wel een beetje denken aan Diet Kramer. Je moet denken....’ haar stem was ernstig nu.... ‘je moet dènken, dat ik geen lastpost voor je wil zijn! Je moet me beschouwen als je kameraad.... niet als een lastige vrouw, voor wie jij zorgen moet. Hier, hebben we alléén mekaár. Ik wil dát voor je zijn, wat een manne-vriend voor je zou geweest zijn: hulp, steun,.... álles.... een èchte kameraad. Maar qua diepgang haalt Szekely het ook bij Kramer niet.
Mooi tijdsbeeld van het leven op een rubberplantage in voormalig Nederlands Indië. Overduidelijk geschreven ruim voor het woke-tijdperk en dus verademend om te lezen hoe er werkelijk werd gedacht en gehandeld in die tijd. En de inlanders mogen dan als een soort minder beschaafd, lui, slaafs, onbetrouwbaar en ga maar door worden neergezet, de zogenaamde blanke overheersers gaan toch ook in grote getalen ten onder in dit voor hen vreemde land. Het enige storende aan het boek vond ik eigenlijk de overmaat aan personages, waardoor ik steeds heel goed moest nadenken wie nu ook weer wie was en hoe de relatie tot elkaar was. Ook jammer dat je daardoor eigenlijk met niemand een connectie krijgt als lezer.
I should rate this book as 3 out of 5. This is of course due to the author's excellent clarity on describing what is going on when the East Indies was not an independent country. Some say that Lulofs was a lady Multatuli, but I beg to differ. Her perspective, although contributes much in describing what is going on over that period of time, still is a perspective far from the intention of equality and justice. It is a social realism through a bourgeoisie side of life.
Het verhaal was duidelijk en interessant om te zien hoe het er in die tijd op een rubberplantage aan toe ging. De taal was alleen erg oud en daarom vond ik het moeilijk om er doorheen te komen. Het was een verplicht boek voor school om te lezen en daarom had ik er ook minder plezier in om te lezen. Als je echter houd van historische boeken die een samenleving goed omschrijft dan is dit zeker wel een aanrader.
Ademloos. Ze schreef het in 1929, maar het boek is totaal niet gedateerd. Het is gebaseerd op haar eigen ervaringen in de wereld van de rubbergemeenschap tijdens de jaren van voorspoed. Het grote verdienen, de kleine gemeenschap van planters, assistenten, de verstikkende omgeving haalden bizar gedrag bij de mens naar boven.
Prachtig inzicht in het leven van Nederlanders in de Indonesische rubberplantages. Heeft mijn blik op de Nederlandse geschiedenis verrijkt. En daarnaast is het prettig, vlot geschreven en boeiend verhaal, ondanks dat het boek bijna 100 jaar oud is.
Sebuah cerita kehidupan di lingkungan perusahaan perkebunan karet di jaman penjajahan Belanda. membaca buku ini membuat angan kita melayang menyelami kehidupan perjuangan para bule di tanah harapan yang jauh dari tanah airnya. Sebuah cerita yang bagus dengan alur tulisan yang kuat.
Novel Madelon Szekely Lulofs yg menelanjangi kehidupan para asisten kebun karet di Deli, saat harga karet dunia melonjak tajam tahun 1930. Mengaduk emosi, persekongkolan dan penuh intrik kekuasaan
Wat een prachtig boek. Een zeer mooi door elkaar geweven combinatie van geschiedsschrijving, "liefdesverhalen", de verschillen tussen diverse culturen, machtsstrijd, en vooral de effecten van emigratie. Dit boek is gepubliceerd 1931, en ik was onder de indruk in hoeverre veel nog steeds van toepassing was. Wat zou ik graag met haar gesproken hebben, iemand die zo goed in staat is om niet alleen de tijdsgeest, maar zo veel verschillende visies "objectief" in een boek vast te leggen. Ik ga absoluut haar biografie lezen, ik ben zeer onder de indruk van zo'n werk - in die tijd.
Absolute aanrader voor diegenen die uit Nederland geemigreerd zijn, en/of meer willen weten van de koloniale geschiedenis.