Nieuwe, uitgebreide en volledig herziene editie van Echte vrienden.
In Dag vriend! onderzoekt Stine Jensen de waarde van Facebookvriendschap, een eigentijds thema dat zij weet te verdiepen aan de hand van filosofen als Aristoteles, Montaigne en Alain de Botton. Stine heeft haar eerdere essay verrijkt met veelomvattende beschouwingen over vriendschap en privacy. Nu schrijft ze niet alleen over de kracht van Facebook voor ‘vrienden van de Arabische Lente’, maar ook over de gevaren van hun digitale traceerbaarheid in tijden van regime change.
Nieuw is ook de beschouwing over het social network van Anders Breivik. Deze Noorse terrorist was geen ‘lone wolf’ en had invloedrijke Facebookvrienden die hem aanprezen op internet, zoals de PVV-financier Pamela Geller die hem onmiddellijk uit haar contacten verwijderde nadat hij zijn gewelddadige schrijfsels in praktijk had gebracht. Speciaal voor de liefhebbers bevat dit boek ook teksten over beroemde vriendschappen, eigentijds vriendschapsjargon en de nieuwe trend van het ‘ontvrienden’: de behoefte om af te kicken van social media.
Voor de term ‘intiem kapitaal’ grijpt Stine Jensen naar de terminologie van de Franse socioloog Pierre Bourdieu. Hij onderscheidde uiteindelijk vier soorten kapitaal: economisch kapitaal (geld en onroerend goed), cultureel kapitaal (kennis, vaardigheden en opleiding), sociaal kapitaal (netwerk en relaties) en symbolisch kapitaal (eer, prestige en imago). Jensen voegt er een vijfde kapitaal aan toe: intiem kapitaal (alles wat betrekking heeft op persoonlijke informatie van jezelf en anderen) waarbij de grenzen tussen privé en publiek vervagen. In dit boek verkent ze vier domeinen wat betreft de jacht op en handel in intiem kapitaal: amusement, nieuws, politiek en privé. Intiem kapitaal is een cruciaal middel om mensen aan je te binden. Op Facebook zijn velen slaaf van ‘amour propre’: zelfliefde waarbij eigenwaarde afhankelijk is van het oordeel van anderen. Daartegenover staat ‘amour de soi’: dit garandeert absolute vrijheid omdat deze vorm van eigenwaarde niet via de omweg van de waardering van anderen tot stand komt.
Jensen schrijft bijzonder toegankelijk. Ook al is ze filosoof, haar taal is in die mate eenvoudig dat je bij het lezen van dit essay niet denkt aan filosofische taal. Het heeft soms wat weg van spreektaal. Het boek leest dan ook heel snel en gemakkelijk weg, soms op het onrustige af.
De auteur vertelt vooral over haar eigen ervaringen op sociale media. Best bizar, want op deze manier worden de muren tussen privé en publiek nog verder gesloopt, in een boek waarin ik net hoopte nieuwe inzichten op te doen, in plaats van intimiteiten over de auteur haar privé-leven te ontdekken. Dan had ik evengoed haar tijdlijn op Facebook kunnen raadplegen. Tussen de hoofdstukken door plaatst de auteur korte intermezzo’s over soorten vriendschap, zoals groepsvriendschap en vrouwenvriendschap. Voor mij zijn het zeer eenzijdige blikken, opnieuw gericht op eigen ervaringen, die nuance missen waardoor ik geen enkele herkenbaarheid ervaar in dit soort vriendschappen. Inhoudelijk voegt de auteur weinig toe aan het gemeenschappelijke debat, maar dat kan ook liggen aan het feit dat ik dit boek vele jaren na datum lees. Het neemt echter niet weg dat ik wel vaker diepgang mis in haar teksten. Op een gegeven ogenblik verwijst ze naar een citaat van Baricco: “De cultuur van de oppervlakte is terrein aan het winnen.” Dit boek lijkt steeds meer thuis te horen in deze cultuur.
Wanneer noem je iemand een vriend en vooral wat is hierbij de invloed van social media als Facebook. Jensen introduceert hierbij de term 'Intiem kapitaal', ze bedoelt daarmee 'alles wat betrekking heeft op waardevolle persoonlijke informatie. Intiem kapitaal geeft macht en invloed....Intiem is dat wat normaliter alleen 'echte' vrienden van je weten, wat je maar met een paar mensen deelt. Intiem is de informatie waarvan je wilt dat die niet voor iedereen openbaar is beschikbaar is' Waarom delen we dan toch zoveel van die informatie met betrekkelijk veel mensen? Willen we die opgestoken duimpjes als bewijs van onze populariteit? De grenzen tussen privé en openbaar zijn aan het verschuiven. Jensen neemt daarbij dikwijls zichzelf als voorbeeld. Het gaat niet alleen om Facebook, ze bekijkt ook de journalistiek van GeenStijl en PowNews (de jacht op het intieme kapitaal) en wat vinden we eigenlijk van het lekken van diplomatieke geheimen door clubs als WikiLeaks. En kunnen we de overheid nog wel vertrouwen? Ze legt ook verbanden met ideeën over bijvoorbeeld vriendschap of de behoefte aan zelfbevestiging van filosofen als Montaigne, Alain de Botton, Schopenhauer en Baricco.
Zeker lezenswaardig deze boeiende kijk van Stine Jensen op dit eigentijdse onderwerp. (Al ben ik het niet altijd met haar eens)
Afsluitend met een Arabisch spreekwoord: 'Wat uw vijand niet moet weten,moet u ook niet aan "uw vriend" vertellen'
Een boek uit 2012 over sociale media is uiteraard gedateerd, maar misschien maakt net dat het nu zo interessant. Zelfs kritische stemmen als Jenssen waren toen een stuk naïever over bedrijven als Facebook, Instagram en influencers bestonden zelfs nog niet en overal neemt ze nog de desktop en niet de smartphone als uitgangspunt. Het boek voelt dus bijna als een historisch document en toont de waarheid van de door de tech sector steeds opnieuw geschreeuwde boutade dat alles razendsnel verandert nu. Ik vond het boek als Belg ook leuk omdat het vaak over BN'ers gaat, en ik daar geen hol van weet.
Erg leuk boekje, een tijdje geleden gekregen van een 'echte vriendin' :) Nu ook het laatste hoofdstuk gelezen, over de 'intieme overheid', een onderwerp dat weer dagelijks in de kranten staat (onthullingen over Amerikaanse spionage door klokkenluider Edward Snowden, veroordeling van Wikileaks 'leverancier' Bradley Manning). 'Echte vrienden' is een filosofische verhandeling over vriendschap, intimiteit en privacy in onze tijd van internet, Facebook, GeenStijl en Wikileaks. Filosofisch, maar op een heel toegankelijke, luchtige, frisse manier geschreven. Niet voor niets werd Stine Jensen eerder uitgeroepen tot een van de acht beste jonge filosofen in Nederland. Het boek bevat geen statements, stellingen, maar biedt inzichten, stelt vragen. Dat laatste kan geen kwaad in deze tijd waarin het met social media zo makkelijk is om van alles en nog wat van jezelf prijs te geven. Terwijl tegelijkertijd gebruik/misbruik van gegevens, identiteitdieftstal en andere vormen van cybercrime op de loer liggen. Als je dus iets prijs geeft, doe het dan bewust. 'Echte vrienden' helpt bij die bewustwording. De Facebook pagina van Stine Jensen is inmiddels alleen toegankelijk voor degenen die zij zélf toelaat ...
Stine Jensen schreef in 2011 een filosofisch essay over het gebruik van social media, met name Facebook dat vanaf 2005 een bliksemsnelle ontwikkeling heeft doorgemaakt. Het algoritme werkt zo dat je berichten krijgt te zien die bij jouw belangstelling passen. Op Facebook kun je honderden ‘vrienden’ hebben, anders dan in de echte wereld. Stine verkent haar eigen gedrag en dat van anderen. Mensen delen op Facebook soms intieme informatie en ze waarschuwt voor de risico’s, maar het is tegelijkertijd de charme en de valkuil van Facebook. Je kunt er als schrijver bijvoorbeeld ook reclame maken voor een boek, maar dat kan ook weer irritant worden. Het is een lezenswaardig boekje. Ze gaat ook in op Twitter en de risico’s van het verspreiden van complottheorieën, vooral vanuit extreemrechtse hoek. Inmiddels zijn we al weer ruim tien jaar verder en zijn de sociale media nog wat meer de onschuld voorbij. Overigens boden en bieden ze ook veel, ook Goodreads is een sociaal medium, met deels kapitaalbelangen, zoals de verkoop van boeken via Amazon, maar ook een gereedschap ten dienste van lezers en schrijvers. Houd je hoofd erbij, echte vriendschap blijft altijd bestaan.
Ik heb al verschillende boeken gelezen van Stine Jensen en deze vond ik eigenlijk het minst leuk. Het idee voor het boek vind ik echt heel leuk maar het pakte me niet echt. En dat terwijl ik na het lezen van licht op het noorden en dus ik ben een groot fan ben van Stine Jensen.
Pretty neat book, I kind of expected some new insights involving the world of interaction around Facebook, but it only touches the surface. Still very enjoyable to read though!
Vond de hoofdstukken over 'het persoonlijke domein' beduidend beter dan de hoofdstukken 3 en 4 die meer over journalistiek en politiek gingen. Een boek wat vlot leest en je aan het denken zet.
Stine Jensen lezen is om problemen vragen. Op heel toegankelijke wijze stelt ze alledaagse dingen in vraag, waarbij ze tegelijkertijd een heleboel films en boeken voorstelt. Dit is dan ook het probleem. Terwijl ze schrijft over de internettificatie van het leven lees je haar boek met je gsm binnen handbereik. Per pagina zocht ik tig keer dingen op: hebben ze dit boek bij de bib?, even korte inhoud lezen op Goodreads, snel bestellen morgen geleverd, trailer van de film, etc. Je hebt er dan ook meteen een jaarvoorraad aan leestips bij. Het kan erger natuurlijk. Tegelijkertijd is de confrontatie niet vrijblijvend: waar gaan al deze gegevens heen? Wat deel je met wie? Wie leest deze review? Wat denk je nu van mij? Terwijl ik over deze vragen nadenk krijgt mijn smartphone-loze lief via mail het voorstel om onze auto te kopen (ze weten heel precies dewelke), stuurt de onthaalmoeder foto's van onze dochter met een ander kind door via WhatsApp en weet de mutualiteit meteen wie ik ben op basis van mijn nummer. En dan ben ik nog iemand die amper op Facebook zit en dan nog enkel met retro -afbeeldingen die niet de mijne zijn, nooit getwitterd of geinstagramd (laat staan getinderd) en nergens ingeschreven staat voor reclame of nieuwsbrieven. De ideale illustratie van 'intiem kapitaal' waar Jensen haar boek rond opbouwt kan je terugvinden in de interviewreeks van Arnon Grunberg 'Voorbij goed en kwaad'. Kijk, lach, geniet. Kijk vervolgens 'Dus ik ben...er nog', klik door, kijk meer, lees meer.......En laat zo min mogelijk sporen achter. Bij deze ben ik daar schromelijk in gefaald.