Το «δαιμόνιο», αυτή η φλόγα που καίει εντός κάποιων ανθρώπων και τρέφεται από το οξυγόνο μιας χαρισματικής, ιδιότροπης και αινιγματικής ύπαρξης, είναι η πρώτη ύλη γύρω από την οποία στήνει το μυθιστόρημα αυτό ο Θεοτοκάς, εισηγητής του όρου «Γενιά του 30΄». Μόνο που για την οικογένεια των Χριστοφήδων, ιδιόρρυθμης οικογένειας μιας νησιωτικής πολιτείας, τη φλόγα αυτή συδαυλίζει όχι μόνο το πηγαίο ταλέντο και μια εκκεντρική διάνοια, αλλά και μία αυτοκαταστροφική ροπή προς την πτώση και τον εγωκεντρισμό.
Ο συγγραφέας, τριτοπρόσωπος παντογνώστης αφηγητής, κρυμμένος πίσω από τον μανδύα της περσόνας του Παύλου Δαμασκηνού, ακολουθεί την πορεία αρχετυπικών φιγούρων, του εκκεντρικού ιδιοφυούς καθηγητή μαθηματικών, της ιδιότροπης γοητευτικής κορασίδας με πηγαία ροπή προς το θέατρο και την ποίηση, του ταλαντούχου φοιτητή με την αναποφασιστικότητα και το ανοικονόμητο ταλέντο…Όσο διεισδύει στο κάστρο των Χριστοφήδων (ο χώρος αποτελεί σημαντική παράμετρο στο έργο του Θεοτοκά), ανοίγει ένα παράθυρο προς την ψυχή τους, αλλά και εγκλωβίζεται σε μία ερωτική διελκυστίνδα μαι και στο ίδιο δαιμόνιο που σιγοκαίει εντός του.
Ο Θεοτοκάς παντρεύει με ενδιαφέροντα τρόπο στοιχεία μοντερνισμού με νατουραλιστικές περιγραφές και κάποια ηθογραφικά στοιχεία. Κεντρικές σκηνές όπως η μυστικιστική αναπαράσταση έργων του Shakespeare από μία παρέα νέων φαντάζουν κάπως ντεμοντέ, θυμίζοντας μία πιο απλοϊκή εκδοχή έργου του Κοσμά Πολίτη, όμως δεν αφαιρούν από τη ροή της αφήγησης ενός έργου που κυριολεκτικά διαβάζεται με μία ανάσα. Οι πιο μυημένοι θα αντιληφθούν θεμελιώδεις αξίες του έργου του συγγραφέα (δοκιμιακού & πεζογραφικού) όπως η ατομικότητα και η ελεύθερη βούληση, ενώ με έξυπνο τρόπο εισάγονται τόσο η τέχνη ως δίαυλος επικοινωνίας και σύνδεσης με τον (πιο προηγμένο) ευρωπαϊκό χώρο όσο και η (αν)επιτυχής διαχείριση του ταλέντου.
Δε θεωρώ το «Δαιμόνιο» κορυφαίο έργο, ούτε και μεταξύ των υπολοίπων του Θεοτοκά, όμως δε λείπουν από αυτό βασικά δομικά στοιχεία της νεότερης ελλ. πεζογραφίας. Στο δεύτερο μισό του μάλιστα θα σε αγγίξει τόσο η πτώση κάποιων χαρακτήρων όσο και η Πύρρειος νίκη της επαγγελματικής καταξίωσης των υπολοίπων, κοινό απότοκο του Δαιμονίου, συμμάχου και εχθρού την ίδια ώρα.