Đại Việt Sử Ký Toàn Thư

by Ngô Sĩ Liên, Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên

Một dân tộc có nền văn hóa lâu đời bao giờ cũng trọng thị, giữ gìn coi như thiêng liêng những di tích của nó, đặc biệt là dấu tích của những sự nghiệp anh hùng và quang vinh của ông cha, nòi giống, những gì nhắc lại những kỳ công của các bậc tiền bối trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, vì đời sống ấm no, hạnh phúc của các thế hệ đã qua.
Về phương diện ấy, những cái gọi là di sản văn hóa, tuy thuộc về quá khứ của một dĩ vảng không bao giờ trở lại, nhưng nó vẫn sống bởi vì những cái chúng ta làm hôm nay, trong đời sống vật chất cũng như trong đời sống tinh thần, là tiếp tục cái hôm qua.
Trong các loại di sản văn hóa của dân tộc, hiện nay chúng ta cần đặc biệt quan tâm đến các loại sách cổ về đất nước và con người, về văn hóa, xã hội, nhất là về lịch sử nước ta.
Có sự mâu thuẫn lạ đời này, là dân tộc ta có một lịch sử lâu đời với một nền văn hóa độc đáo mà nhân dân ta từ bao đời, với bàn tay và khối óc của mình, đã tự xây dựng lấy, nhưng chỉ cách đây tám, chín trăm năm, mới có người Việt viết về lịch sử đất nước mình. Còn trước đó, trong các sách của người Tàu viết, chỉ thỉnh thoảng họ mới nói đến cái đất nước của một dân tộc "man di" gọi là Giao chỉ, một mảnh đất hầu như hoang vu, con người còn sống sơ khai, cần phải được "Thiên Triều" "giáo hóa".
Vì thế mà trong suốt cả một thời gian lịch sử rất dài - hai, ba nghìn năm, dân tộc Việt Nam phải liên tục đấu tranh chống họa xâm lược của nước ngoài. Chíh trong cuộc đấu tranh đầy hy sinh gian khổ, nhưng anh hùng bất khuất ấy mà dân tộc ta xây dựng và phát triển nền văn hóa độc đáo và xán lạn của mình, tiêu biểu là nền văn hóa Đại Việt thời Lý, Trần, Lê.
Cho nên, rất dễ hiều, cách đây tám, chín trăm năm, khi lịch sử nước ta đi vào kỷ nguyên Đại Việt, xuất hiện những nhà sử học lớn như Lê Văn Hưu, Ngô Sĩ Liên.
Đối với thời kỳ lừng danh như thời Đại Việt, nó là cả một bản anh hùng ca, cái gì có liên quan đến nó, dẫu là một câu, một dòng chữ tự tay nhân vật đã sống hoặc đã chứng kiến những giờ phút huy hoàng viết ra, mà ta được đọc hay được nghe, đều là tiếng nói thân thiết từ ngàn xưa vọng lại, làm rung động tâm hồn của chúng ta biết bao.
Cho nên, việc đáng mừng là chúng ta đã tìm lại đợc bản in xưa nhất của bộ Đại Việt Sử Ký Toàn Thư. Đó là bản in theo ván khắc năm Chính Hoà thứ 18, tức năm 1697, mà trước đây tưởng như không hy vọng tìm thấy. Còn những bản in chúng ta vẫn thường dùng là những bản in sau đó, vào đời Nguyễn.Đại Việt Sử Ký Toàn Thư là một thành tựu của nền văn hóa Đại Việt. Nó là một công trình biên soạn lịch sử đồ sộ của nhiều nhà sử học nổi tiếng của nước ta, từ Lê Văn Hưu đời Trần, qua Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên, đến Phạm Công Trứ, Lê Hy đời Lê.
Bộ sự được đặt cơ sở đầu tiên với Đại Việt Sử Ký Toàn Thư 30 quyền của Lê Văn Hưu, viết xong năm 1272, trong thời kỳ chiến đấu oanh liệt chống quân xâm lược Mông - Nguyên. Nó được tiếp tục với Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên thế kỷ XV, trong giai đoạn phát triển cao nhất của nền văn hóa Đại Việt, giao đoạn của vũ công chống Minh, của Đại Cáo Bình Ngô, của chủ nghĩa yêu nước hoàn chỉnhv à tiên tiến của Nguyễn Trãi. Nó được hoàn thành và công bố năm 1697, biên chép lịch sử dân tộc từ buổi đầu dựng nước cho đến năm 1675.
Một công trình sử học được xây dựng trong bối cảnh lịch sử như thế hẳn mang hơi thở của thời đại, phản ánh được tương đối chính xác và đầy đủ thực tế hào hùng của đất nước. Và điều chắc chắn, nó là kho tư liệu phong phú không những cần thiết cho ngành sử học mà còn giúp ích cho nhiều ngành khoa học xã hội khác nữa.
Bộ Đại Việt Sử Ký Toàn Thư là một di sản vô giá của văn hóa dân tộc.
Tôi xin trân trọng giới thiệu với các nhà khoa học trong và ngoài nước, với tất cả bạn đọc, bản dịch Đại Việt Sử Ký Toàn Thư dựa trên ván khắc năm 1697 kèm theo chú giải, sách dẫn và bản chụp nguyên văn chữ Hán.
Tôi hy vọng công trình xuất bản này sẽ đáp ứng được yêu cầu nghiên cứu của các nhà sử học, các nhà khoa học thuộc nhiều ngành khoa học xã hội trong nước, các nhà Việt Nam học trên thế giới và tất cả những ai muốn tìm hiểu nghiên cứu lịch sử Việt Nam.

Genres: History, Nonfiction

993 pages, Hardcover

First published January 1, 1697

About the author

Ngô Sĩ Liên (chữ Hán: 吳士連) là nhà sử học thời Lê sơ, sống vào thế kỷ 15. Ông là người có công lớn trong việc biên soạn bộ Đại Việt sử ký toàn thư - bộ quốc sử chính thống cũ nhất của Việt Nam mà còn được lưu truyền tới ngày nay.

Reviews

[Hiyou · Rating 5 out of 5]

Mình đang tìm cửa hàng trực tuyến bán bộ này ạ. Chưa đọc lần nào nên muốn đang muốn đọc bộ 1 ạ.
Trên các nền tảng bán sách mình cũng không tìm thấy ạ. Ai biết thì mong chỉ mình với
🤧🤧

[Dương Phú · Rating 4 out of 5]

Bộ sách này mình đã mua từ hồi còn nhỏ, đến giờ sau gần chục năm mình vẫn chưa đọc hết nó, và mình cũng không chắc sẽ có một ngày nào trong đời mình đọc được hết nó. Tuy vậy, mình đánh giá cao bộ sách này ở khía cạnh cung cấp thông tin lịch sử (dù thông tin ấy, theo ý kiến của mình, có hơi mang tính chủ quan quá). Mình sử dụng bộ sách này để tra cứu mỗi khi cần thiết, và mình rất thích đọc những dòng nhận xét của các sử gia về các vị vua (mình phải ngạc nhiên và khâm phục vì sự thẳng thắn của các ngài ấy khi ghi chép ra những điều như thế đó. Hồi đọc về vua Lê Đại Hành và Trần Thái Tông, mình đã sốc mất một ít cơ). Đây chắc chắn không phải là một quyển sách dễ nuốt, thậm chí mình đã đến làng mơ chơi mấy lần trong quá trình vật vã để đọc nó, có những đoạn phải cần đến vài trang chú thích mình mới hiểu được, nhưng mình nghĩ dẫu sao đây cũng là một nguồn sử liệu đáng quý, có giá trị nghiên cứu cao và đáng được ghi nhận.

[Phương Nam · Rating 4 out of 5]

Giá trị lớn nhất của cuốn sách có lẽ nằm ở những đoạn trích từ Đại Việt Sử Ký của Lê Văn Hưu.
Các sử gia thời kỳ này không có đủ hào khí, sự chính trực và quả quyết cần thiết của một sử gia. Họ gần như không ghi lại những trận đánh thất bại của họ Trịnh trong cuộc phân tranh với họ Nguyễn.
Có lẽ bối cảnh là một nguyên nhân lớn. Đây là thời kỳ "bất chính" của chính quyền đàng ngoài. trong khi Lê Văn Hưu chứng kiến 3 cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.

[Y Diên Vĩ · Rating 5 out of 5]

Q1 (sau đoạn nỏ thần An Dương Vương)
"Sử thần Ngô Sĩ Liên nói "nước sắp thịnh, thần minh giáng để xem đức hoá; nước sắp mất, thần cũng giáng để xét tội ác. Cho nên có khi thần giáng mà hưng, cũng có khi thần giáng mà vong.
An Dương Vương đến như lo hoạ hoạn về sau mà nài xin với thần thì lòng riêng đã nảy. Lòng riêng một khi nảy mầm thì lẽ trời theo đó mà mất, sao thần lại chẳng gieo tai hoạ
Nếu không có lời nài xin (với rùa vàng) cứ theo đạo lý mà làm biết đâu quốc thống lại chẳng được lâu dài?
Đại phàm việc giữ nước chống giặc tự có đạo lý của nó, đúng đạo lý thì được nhiều người giúp mà nước hưng, mất đạo lý thì ít người giúp mà nước mất "

Đọc xong đoạn trên mà nể tư duy của ông, ứng dụng trong cuộc sống khá nhiều. Dù có nhiều ý kiến chủ quan trong bộ sách này nhưng lại hiểu được suy nghĩ người xưa ntn. Tiếc rằng chép sử thì phải chép cả những điều rất vụn vặt chứ không đơn thuần là những việc chính nên tư liệu sử Việt quá ít ỏi

Hình tượng rồng xuất hiện rất nhiều ở thời Lý, không biết có thật k@@
Tại sao sử Lê Văn Hưu lại cho rằng "nhà Lý tôn sùng đạo Phật, thích điềm lành lại chẳng đáng quý gì "@@
|Thần Tông Hoàng Đế| Lê Văn Hưu nói: "Phàm việc trù tính ở trong màu tướng, quyết định được chiến thắng ở ngoài nghìn dặm, đều là công của người tướng giỏi cầm quân làm nên thắng lợi. Thái phó Lý Công Bình phá được quân Chân Lạp cướp châu Nghệ An, sai người báo tin thắng trận. Thần Tông đáng lẽ phải cáo thắng trận ở Thái Miếu, xét công ở triều đường để thưởng cho bọn Công Bình về công đánh giặc. Nay lại quy công cho Phật và Đạo, đi các chùa quán để lạy tạ như thế không phải cách để uỷ lạo người có công, cổ lệ chí khí của quân sĩ"
+Theo mình thì nên làm cả 2, không bo với kẻ sĩ, không thất kính với thần Phật

Ngô Sĩ Liên qua những nhận xét của ông thấy ông quả thực là người rất công bằng, liêm chính, sâu sắc, đọc lời bình học thêm được rất nhiều điều

Q2. Kỷ nhà Trần |Thái Tông Hoàng Đế|
Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: "Từ khi có trời đất này thì đã có núi sông này, mà khí trời chuyển vận, thánh nhân ra đời, đều có số cả. Khí trời chuyển từ Bắc xuống Nam, hết Nam rồi lại quay về Bắc. Thánh nhân trăm năm mới sinh, đủ số lại trở lại từ đầu. Thời vận có lúc chậm lúc chóng có khi thưa khi mau mà không đều, đại lược là thế, có can gì đến núi sông?
Nếu bảo núi sông có thể lấy pháp thuật mà trấn áp, thì khí trời chuyển vận, thánh nhân ra đời có pháp thuật gì trấn áp được k? Ví như Tần Thuỷ Hoàng biết là phương Đông Nam có vượng khí thiên tử, đã mấy lần xuống phương ấy để trấn áp, mà rút cuộc Hán Cao vẫn nổi dậy, có trấn áp được đâu"
|Thánh Tông Hoàng Đế| (T41) Sử thần Ngô Sĩ Liên nói "Điềm lành hay tai hoạ chỉ có người thành tâm mới có thể biết trước được. Vì thế, Đại truyện trong Kinh Dịch có nói: Hình dung sự vật thì biết được vật thực, chiêm đoán sự vật thì biết được tương lai. Nhưng tất là phải sau khi đã suy xét trong lòng, nghiền ngẫm trong óc. Thái Tông biết được việc tương lai là chiêm đoán sự vật đấy. Nhưng nếu không phải là người lý sáng, lòng thành mà cứ thấy việc là phỏng đoán mò để rồi khẳng định thì chưa bao giờ không chuốc lấy tai hoạ về sau. Đó là chỗ khác nhau giữa cái học sấm ký thuật số với cái học thánh hiền chăng ?"

(T95) Sử thần Ngô Sĩ Liên nói: "Triều đình cốt phải nghiêm. Rước đưa linh cữu thì cần gì phải đến tể tướng dẹp người, hữu ty dùng kế mới đi được? Là bởi nhà Trần khoan hậu thì có thừa mà nghiêm khắc thì không đủ vậy "

|Minh Tông Hoàng Đế| Bấy giờ trộm cướp bắt đầu nổi lên, Văn Khánh là đầu sỏ bọn cướp. Có người khai là bắt được 1 tên cướp, giải lên nộp quan và bảo nó là Văn Khánh. Đến lúc tra hỏi, tên ấy nhận ngay, ai cũng cho là thực, duy có mỗi Trực vẫn ngờ. Án ấy để lên không giải quyết, Thượng hoàng hỏi chuyện đó, Trực trả lời "Mạng người rất trọng, lòng tôi còn có chỗ ngờ, không dám liều lĩnh xử quyết"
Không bao lâu, Thượng hoàng lại hỏi, Trực trả lời như lần trước. Thượng hoàng giận bảo "Nó đã nhận như thế còn ngờ gì gì nữa". Trực tâu: "Nó không bị tra tấn khổ sở mà điềm nhiên thú nhận, thần trộm lấy làm ngờ"
1 tháng sau, Văn Khánh quả nhiên bị bắt. Thượng hoàng do đó khen Trực có tài

|Kỷ nhà Lê| Thái Tổ Cao Hoàng Đế|
Lấy 3 điều răn bảo các quan văn võ:
1. Chớ thờ ơ
2. Chớ lừa dối
3. Chớ tham lam
Dụ các hào kiệt trong nước rằng: "Các thành đã phá được cả rồi, chỉ còn thành Đông Quan chưa hạ được, ta vì thế mà nằm không yên chiếu, ăn không ngon miệng, sớm khuya suy nghĩ, khô héo ruột gan. Thế mà bên cạnh ta vẫn chưa có được người giúp đỡ. Ta tuy là chủ tướng, nhưng xét lại bản thân mình, một là già ốm, bất tài, hai là học thức nông cạn, 3 là trách nhiệm nặng nề khó bề kham nổi, mà các đại thần tả, hữu tướng quốc, thái phó, thái bảo vẫn chưa đặt, thái uý đô nguyên soái vẫn còn khuyết, hành khiển và các quan 10 phần mới được 1, 2 phần
Cho nên ta nhún mình thành thực khuyên các hào kiệt cùng nhau dốc sức, cứu giúp muôn dân, chớ có mai danh ẩn tích, để thiên hạ phải lầm than mãi mãi.
Nếu có ai khí tiết thanh cao như Tứ Hạo, lánh đời ẩn tích như Tử Phòng cũng hãy ra cứu nạn cho dân đã, đợi khi thành công, muốn thoả chí xưa thì lại trở về rừng núi, không hề cấm giữ"

|Thái Tông Văn Hoàng Đế| Có 7 tên ăn trộm tái phạm, đều còn ít tuổi, hình quan chiếu luật đáng xử chém. Bọn đại tư đồ Lê Sát thấy giết nhiều người quá, trong lòng ngần ngại. Vua đem việc ấy hỏi Thừa chỉ Nguyễn Trãi . Trãi trả lời:
"Pháp lệnh không bằng nhân nghĩa cũng rõ lắm rồi. Nay 1 lúc giết 7 người e không phải là hành vi của bậc đại đức. Kinh thư có câu: An nhữ chỉ (hãy yên với chỗ đứng của mình), sách Truyện có câu "Tri chỉ nhi hậu hữu định" (biết dừng thì rồi mới vững). Thần xin thuật lại nghĩa của chữ "chỉ" để bệ hạ nghe: "Chỉ" có nghĩa là yên với chỗ đứng của mình, như trong cung là chỗ đứng của bệ hạ, thỉnh thoảng bệ hạ có ngự ra nơi khác, cũng k thể ở đó mãi phải trở về trong cung, thì mới yên chỗ đứng của mình được. Người làm vua đối với nhân nghĩa của mình cũng vậy, phải để lòng nơi nhân nghĩa, coi nhân nghĩa là chỗ đứng của mình. Tuy có lúc ra oai giận dữ, nhưng không thể như thế mãi được, xin bệ hạ lưu ý những lời của thần"
Bấy giờ bọn Sát và Ngân nói:
"Ông có nhân nghĩa, có thể cảm hoá kẻ ác thành người thiện, xin giao chúng cho ông, phiền ông cảm hoá cho"
Trãi nói: "Chúng là hạng trẻ con ương ngạnh, ranh mãnh, pháp chế của triều đình còn không trừng trị được, huống hồ bọn chúng tôi đức mỏng, cảm hoá thế nào được"
Rồi sau xử chém 2 tên, còn lại thì xử đi đày

[Minh Khue · Rating 5 out of 5]

Bộ Đại Việt sử ký toàn thư là một công trình tập đại thành nhiều bộ sử do nhiều nhà sử học của các đời biên soạn. Dù có nhiều hạn chế về mặt nôi dung và hình thức thể hiện do khách quan lịch sử hay chủ quan của nhà chép sử, giá trị của bộ sách nằm ở khuôn khổ đại cương của nó, một kho tư liệu làm cơ sở cho việc nghiên cứu , đánh giá phân tích của các nhà nghiên cứu sử học, các nhà khoa học xã hội, cho mọi người dân Việt muốn hiểu biết lịch sử lâu đời của dân tộc. Một bộ quốc sử vô cùng giá trị của văn hóa dân tộc.

[Hai Sam · Rating 5 out of 5]

Tài liệu lịch sử quý giá, không những chỉ về lịch sử mà qua đó có thể hiểu được ít nhiều cuộc sống của người xưa.
Đoạn viết về thời mạt hậu Lê có lẽ là được nhà Trịnh ra lệnh thêm thắt vào viết rất tốt cho bên chúa Trịnh, chửi rủa nhà Mạc thậm tệ. Đáng tiếc là không có mô tả về chúa Nguyễn và nhà Tây Sơn.

[4 · Rating 4 out of 5]

Ngô Sĩ Liên có nhiều chỗ luận bàn đanh đá ghê luôn trời :)))))
Bản thân mình thích đọc sử ghi chép một cách trung lập hơn (tức là sử có sao nói vậy, không cần luận) vậy nên hồi đầu đọc cuốn này có hơi tặc lưỡi tí cơ mà nếu xét trên phương diện tổ chức thông tin thì Đại Việt Sử Ký Toàn Thư dễ tra khảo hơn là Khâm định Việt sử Thông giám cương mục. Dùng để tham chiếu ổn.

[Lalubi Hua · Rating 3 out of 5]

Vì là sách sử nên khá dài, thông tin sắp xếp theo dạng liệt kê, nhiều nhân vật, địa danh nên khi theo dõi. Thỉnh thoảng có phần bình luận của tác giả, nhưng rất chủ quan và thiếu thuyết phục. Nhiều chi tiết mang tính chất thần thoại, giả tưởng nên đọc gi��� cần lưu ý phân biết giữa thật và ảo.

[Hải Ly · Rating 5 out of 5]

Tính ra mình đọc quyển này dễ vào hơn là Việt Nam sử lược. Viết theo dạng liệt kê hệ thống nên dễ tìm kiếm. Đọc bình giảng phía dưới của các nhà sử gia cũng cho thêm cái nhìn của nhà nho đương thời. Đương nhiên là cái nhìn phù hợp với thời đại ngày ấy. Phát hiện là họ cũng khá bát quái:v

[Nguyên Cao · Rating 4 out of 5]

Đọc lâu quá rồi giờ chẳng nhớ gì mấy mà review, khi nào đọc lướt lại sẽ review trong Blog sau

[Giang · Rating 3 out of 5]

đọc lịch sử đc nhưng mà dài, đọc chắn ngắt

[Lucas · Rating 4 out of 5]

Dân ta phải biết sử ta..

[Kiên Pv]

Oh chính sử, khô khan, khó có hứng thú để đọc hết. Và đọc hết cũng chả làm mie j. Toàn những ghi chép vụn vặt mỗi ngày. Thích hợp với việc nghiên cứu sâu hơn là đọc để tìm bài học từ quá khứ.