Tom Lanoye (his name is pronounced the French way: /lanwa/) was born August 27, 1958 in the Belgian city Sint Niklaas. He is a novelist, poet, columnist, screenwriter and playwright. His literary work has been published and/or performed in over fifteen languages. Lanoye lives and works in Antwerp (Belgium) and Cape Town (South Africa).
Lanoye is not only a writer, but also an entrepreneur. As the youngest son of a butcher, he self-published his first work. In his own words, 'Just like all the punk bands did in those days: out of dissatisfaction with the existing structures, and to learn the trade from the inside out'.
Lanoye started out as an enfant terrible, but has become one of the most widely read and critically acclaimed authors in his language area. A writer that devotes himself to all forms of text and writing (for books, newspapers, periodicals and printed matter as well as for plays, cabaret and vocal performances) and makes regular appearances at all the major European theatre festivals.
Ik heb drie bewerkte Griekse stukken gezien van Lanoye: Mamma Medea (uitgevoerd door Suburbia), OustFaust (Het Nationale Theater) en allerlaatst Atropa (door Orkater).
Deze stukken zijn een van de beste stukken die ik tot nog toe heb mogen zien, met Atropa als uitschieter. Het is moeilijk de tekst los te zien van de wonderlijke ervaring die dat was: de vormgeving, de muziek, de acteurs, de dramaturgie; alles wat niet geschreven is. Hoe ingenieus techno en rap waren geïntegreerd in een klassieker... Maar: alles wat niet geschreven wordt, had niet zo kunnen zijn zonder alles wat wel geschreven wordt.
Lanoyes klassieke bewerkingen verwonderen mij: hoe mythisch, hoe gelaagd en intelligent, hoe empathisch. Atropa is een hedendaagse bewerking, zonder teniet te doen aan het klassieke verhaal dat het is. En dat ook nog eens met rijm. Het is een vrijelijke bewerking, met een ander uitgangspunt en ook een ander einde dan gebruikelijk. Maar dat is nodig voor het verhaal dat het vertelt, want dit gaat niet over Troje.
Het uitgangspunt van de voorstelling klinkt duidelijk in de tekst zelf: Wij zetten door, de prijs ten spijt, in het besef Dat het niet anders kan: de paradox der vrede Is dat zij moet veroverd worden. Met geweld.
En wie moet die prijs betalen?
Ons land, waar moeders moedeloos van woede worden, Staat voor bloedstollend leed en voor gigantisch lijden.
Atropa richt zich op een andere oorlog dan die aan het front. Ditmaal gaat het over de strijd van de vrouwen: vrouwen die als schaakstukken worden ingezet, vrouwen die geofferd worden voor een gunstige wind, vrouwen wiens kinderen geofferd worden, vrouwen die als winst worden gekaapt en verkracht. Achter elke vrijwillige keuze van een man moet een vrouw volgzaam de consequenties incasseren. Dit is een strijd die aan beide kanten geleverd wordt. De Trojaanse vrouwen en Griekse vrouwen vinden elkaar in het leed dat ze delen.
Dit zijn sterke vrouwen, die ondanks alles haarscherp bij hun principes blijven staan. En heel veel dappere moeders, die ook na de moord op hun kinderen steevast moeder en dapper blijven: Want met of zonder uw akkoord, ik smijt mij ook Te pletter, door dezelfde ijle luchten, op Dezelfde harde bodem. Ik ben niet zo laf Dat ik mijn kind alleen liet liggen in zijn graf
Ik heb nog tig andere voorbeelden van prachtige taal: rivieren die uit hun beddingen treden van schaamte? Hou op, hoor.
En dan, allerlaatst, Klytaimnestra, die met haar kracht mijlenver boven het wrak van een Agamemnon uitsteekt. Als haar man haar vraagt hem te doden, als een daad van zowel wraak als vergiffenis, besluit ze dat de enige manier van vergelding het kiezen voor zichzelf is:
U vraagt om een pardon? U smeekt om een vergoeding? U eist uw plaats op in het grootboek der geschiedenis? Doe maar. Wat oude vrouwen lukt en weduwen, Kan geen probleem zijn voor een eeuwige soldaat. U hebt ook eigenhandig al het andere Teweeggebracht en opgelost — wel: help uzelf. Wat u in naam van uw gemeenschap deed, uw volk, Uw land, uw dochter, uw cultuur, zelfs mij — wat niet? — Hebt u alleen voor eigen naam en faam gedaan. Waarom dan ook uw laatste adem niet? Sla toe. Ik heb genoeg gedood, genoeg vergoed, genoeg Betaald. Een vrouw moet leven geven, dat hebt u In mij kapotgemaakt. Wat valt er meer te zeggen? ‘Sla toe’? Welnee. Laat dit uw dood zijn: blijf in leven. Of nee. Slá toe, en neem uw volk, uw Griekenland, En heel uw leger mee, en heel uw prachtcultuur, En leg ze naast u in uw kist, en laat ze rotten. Mij om het even. Ik heb nooit om ze gevraagd — Wat zou ik ze beklagen dan? Doe maar. Ik ga. De wereld is enorm. Ik wil verloren lopen. Weer naakt zijn. En opnieuw beginnen. Zonder doel. Niets meer verlangen. Niet meer hopen. En wie weet? Misschien kom ik u tegen. Ergens. Misschien niet. De wereld is enorm. Het leven ook. Wij niet.
Atropa is een overdonderend werk, en ik kan alleen maar hopen op de volgende bewerking .
This entire review has been hidden because of spoilers.
The last piece in the series is “Atropa. Revenge of Peace” by Tom Lanoye (after the Latin name of the belladonna – atropa belladonna). The play looks at power from the point of view of the victims, starting from the Greek tragedies of the Trojan War. So in this trilogy, Cassiers wants to show power in different stages: the (devilish) seduction by power, the poisoning by power and ultimately the death throes of power.