เจ้าจันท์ผมหอม นิราศพระธาตุอินทร์แขวน

by มาลา คำจันทร์

160 pages, Paperback

First published January 1, 1991

About the author

มาลา คำจันทร์ เป็นนามปากกาของ เจริญ มาลาโรจน์ ศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ. 2556 เป็นนักเขียนรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์)จากเรื่อง เจ้าจันท์ผมหอม นิราศพระธาตุอินทร์แขวน

Reviews

[Zonya Tharynee · Rating 5 out of 5]

อาจจะอ่านยากนิดนึง แต่พออ่านได้ซักพักแล้ว ภาษาสละสลวยมาก ชอบมากค่ะ นอกจากสนุกแล้วยังได้ความรู้เรื่องประวัติศาสตร์ล้านนาด้วย

[Kamons · Rating 4 out of 5]

ความรักของเจ้าจันท์กับเจ้าหล้าร้อนแรงเหมือนรักแรกรุ่น อ่านในฐานะที่แก่กว่า เราก็มองว่า สัญญาแต่ละอย่างที่เจ้าหล้าพูดก็เหมือนเป็นได้แค่ลมปาก เจ้าหล้าบอกว่าจะพยายาม แล้วไหนล่ะคือความพยายามของเจ้าหล้า (เราเป็นเจ้าพ่อเจ้าแม่ก็ไม่ให้แต่งเด้อ นอกจากหล่อหน้ามลแล้วไม่มีอะไรเลย)

ส่วนเจ้าจันท์ ด้วยความเป็นนิราศอ่ะนะก็เลยจะเพ้อๆ ถึงความรักต่อเจ้าหล้าตลอดเรื่อง อ่านแล้วก็ได้แต่อินดูขวัญพ่อเลี้ยง

และที่สำคัญเลยสำหรับคนที่จะอ่านเล่มนี้ ควรมีทักษะทางภาษาล้านนาพอสมควรจึงจะอ่านเล่มนี้ได้สนุก
จุดเด่นคือการเลือกใช้คำที่สละสลวยเสียทุกหน้าล่ะ

- แว่วๆ แผ่วหู ลมชูใบไม้ชื่นตื่นหลับ เสียงขับม่วนเพราะเลาะเลียบมากับลม หนาวน้ำค้างพร่างพรม หนาวลมโบกตี น.๓๔
- ตูมตามแตกร้อง คึกๆ ม่วนก้องลูกหาบร้องโห่ น.๔๗
- ช้างย่างยาวเยื้องช้าเก็บกินลูกไม้หล่นรายดินนกกาเหินบินกินหน่วยลูกไม้.. น.๑๕๔

[Surachai Boonyasiri · Rating 5 out of 5]

อ่านไม่เบื่อเลยยย สนุกมาก ภาษางามแต้งามว่า ช่วงแรกต้องปรับตัว อ่านช้ามาก แต่พอชินก็เรื่อยๆ ลื่นๆ

เอาเรื่องภาษาก่อนแล้วกันเพราะน่าจะเด่นที่สุด ภาษาเช่นเชิงกวีแบบแทบจะตรงตามตัวอักษร (poetic, almost literally) ทั้งยังไม่ได้เป็นกวีภาษาไทยกลาง แต่เป็นกวีทางล้านนา ถามว่าปัจจุบันจะหาอ่านที่ไหน ขอสาธุโอมากาเสะ (ในเรื่องใช้สาธุโอกาสะ ซึ่งอ่านทีไรเราก็อ่านโอมากาเสะ 'โอกาสะ': อาราธนา) ในเรื่องที่ว่าที่ margin หน้ากระดาษมีคำแปลหลายคำที่ไม่คุ้นตาไว้อยู่ และมันเพียงพอมาก อย่างในงานวรรณคดีไทยหลายเล่มที่มีศัพทาธิบายประกอบ ทำไม่เคยพอหรอก ต้องมาเปิดกูเกิลค้นต่อว่าเออันนี้แปลว่ากระไร และหลายทีก็หาไม่เจอ ทึกทักเอาเองว่าคนจัดทำก็คงไม่รู้เหมือนกันจึงไม่ยอมเขียนไขไว้ 5555555

ปากมันว่าแท้ ใจมันบ่ตาม เอาน้ำใสงามปิดบังขุ่นใต้
ลมพัดซ้าย หญ้าย้ายยอดตาม ลมพัดขวา ต้นหญ้าโอนอ่อน
เอาเทียนมานบ เอาธูปมานอบ

ไพเราะยิ่งแล้ว ประทับใจปวงวรรคคำสี่พยางค์เป็นพิเศษ ไม่แน่ใจว่าเป็นขนบบทกวีล้านนารึเปล่า น่าจะต้องไปหาอ่านบทวิเคราะห์วิจารณ์เพิ่ม

ระหว่างนั้นยังมีการแทรกลำนำรามายณะเล่นล้อไปกับ progress ของเรื่อง บทกวีที่แทรกทั้งจากโคลงอมรา นิราศหริภุญไชยก็งาม ทั้งเล่มนี้คล้ายเป็น tribute แด่มรดกวรรณคดีล้านนา ทรงคุณค่ามาก และมากขึ้นไปอีกเพราะมันแผ้วทางเราไปสู่งานอื่น

มีเรื่องพล็อตคือ พล็อตความรักคลาสสิก ถ้าไม่ชอบจะเรียกว่าพล็อตน้ำเน่า/พล็อตดาด แต่เพราะอ่านแล้วชอบ จะเรียกว่าคลาสสิก ที่ว่าในที่นี้คือพระ-นางมีข้อขัดแย้งแหนงใจ ทว่าต้องอยู่ด้วยกัน ใกล้กัน มีอุปสรรคหนึ่งสองสาม ไต่ระดับเรื่อยๆ แล้วก็ไคลแม็กซ์ ในด้านตัวละครก็ดีมาก ประทับใจในการเลือกตัดสินใจของตัวละครทั้งคู่ โดยเฉพาะพ่อเลี้ยงตอนจบประพันธ์ได้ชาญฉลาด ให้ผู้อ่านรักได้ คือความจริงใจใสซื่อ แต่จะมองแบบ Machiavellian ก็ได้ เป็นเรื่อง debateable เหมือนกับ Bassanio ที่เขียนจดหมายเรียกตัว Antonio ผู้เพื่อนในเวนิสวาณิช

ประเด็นอีกเรื่องที่ไม่พูดไม่ได้คือประวัติศาสตร์และการเมืองของล้านนาและกอกใต้ "ลมใต้พัดแรงนักเจ้าจันท์ สุดแต่หอคำองค์หลวงยังซวดเซ" จริงๆ ก็รวมถึงการปะทะกันของ political entities หรือผู้เล่นทางการเมืองอื่นทั้งหมดในช่วง setting ของเรื่องนั่นแหละ นอกจากจะมีภายใน ก็ยังมีภายนอก ในห้องเรียนประวัติศาสตร์ชาตินิยม เรายกย่องการรวมศูนย์ยิ่งยวด ยิ่งกว่านั้นคือเมื่อประเทศเพื่อนบ้านเราตกเป็นเมืองขึ้น เรายังมี tone สอนให้สมน้ำหน้าด้วยซ้ำ ความล้มเหลวของเขาช่วยขับเน้นความสำเร็จของเราที่จะไม่ตกเป็นเมืองขึ้นของใคร เป็นหงส์ที่ร่อนสูงขึ้นไปอีก ในจุดนี้อย่างน้อยเราว่าเป็นเรื่องดีที่มีการนำเสนอประวัติศาสตร์ในอีกกระแสมาคัดง้างกับกระแสหลัก จริงๆ ก็เหมือนคลื่นใต้น้ำ แต่เป็นคลื่นใต้น้ำที่แผ่วๆ หน่อย เพราะรัฐไทยประสบความสำเร็จในการกลืนอัตลักษณ์เพื่อรวมชาติจริงๆ (ดูได้จากคนจีนโล้สำเภากันมา ไม่นับตัวเองเป็นจีนกันแล้ว 555555) แน่นอนว่านวนิยายหนึ่งเล่มคงจะเป็นไบเบิลของประวัติศาสตร์การเมืองไม่ได้ สิ่งที่จะเป็นได้ก็คือ... หนังสือประวัติศาสตร์การเมือง และคงต้องอ่านหลายเล่มให้เห็นจากหลายๆ มุม

ทีนี้สิ่งที่น่าสนใจมากๆ หลังจากอ่านหนังสือเล่มนี้คือ ถ้าเรามองเพื่อนบ้านเราเป็น 'เพื่อน' บ้านจริงๆ ไม่ใช่ 'ปะหล่องต่องสู่' ที่เราก็ยังเห็นเป็นกันอยู่ทุกวันนี้ Narrative การเล่าประวัติศาสตร์จะเปลี่ยนไปขนาดไหน เป็นคำถามที่ท้าทายความเป็นจริงมากเหมือนกัน เหมือน Africa reimagined ผ่าน Wakanda ของมาร์เวล

เจ้าจันท์ผมหอมนี่เห็นว่าสมมงซีไรต์มากๆ แล้ว วรรณศิลป์ก็สามผ่าน ประเด็นยิบเล็กยิบย่อยที่ยืนเด่นอยู่ตลอดเส้นเรื่องความรักคลาสสิก ทั้งการถือคุณค่า การต่อรองอำนาจ ความจริงความลวง อำนาจจริงอำนาจลวง ที่เห็นเช่นจริงแท้หรือมายา มีอะไรวิ่งวุ่นอยู่เต็มไปหมด แล้วหนังสือร้อยกว่าหน้าเอง ประทับใจมากๆ

[Klin กลินท์ · Rating 4 out of 5]

เจ้าจันท์ พ่อเลี้ยงปะหล่องต่องสู่ เจ้าหล้าอินทะ พระธาตุอินทร์แขวน

ในความคิดของข้าพเจ้า “นี่มิใช่เพียงนิราศหรืองานประเภทโศกสุขนาฏกรรมแห่งความรักเพียงเท่านั้น หากทว่าเต็มไปด้วยเรื่องราวของการเดินทางออกค้นหาสัจจธรรมของชีวิตเข้าไปข้างในภายในจิตใจของมนุษย์”

“ลอดได้ ลอดบ่ได้ ลอดได้ ลอดบ่ได้” ,น.๑๕๖

“เจ้าจันท์ผมหอม นิราศพระธาตุอินทร์แขวน” ของ “มาลา คำจันทร์” อันอลังการ งดงาม สละสลวย ปราณีต ละเอียดลออ วิจิตร บรรจงของการประดิดประดอย สร้างสรรค์ถ้อยรสคำทางภาษาต่าง ๆ รวมถึงกลวิธีการประพันธ์อันหลากหลายทั้งแบบนิราศ โคลงสี่สุภาพ กลอนแปด วรรณคดีเก่าของล้านนา... ภาษาถิ่นทางเหนืออันเป็นเอกลัษณ์เฉพาะตัว(ซึ่งบางคำบางประโยคเกินแก่คนถิ่นอื่นยากจะแปลความหมาย) เรื่องราวทางประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างเมืองเหนือกับเมืองใต้ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในยุคล่าอาณานิคม ความรัก ความขมขื่นไปตลอดเส้นทางการเดินทางสู��พระธาตุอินแขวน

ปลายทาง ณ ที่แห่งนั้นคงมิใช่เพียงจุดมุ่งหมาย หากทว่าเมื่อได้พบเห็นสัจจะความจริงอันปรากฎอยู่ตรงหน้านั้นแล้วจะยอมรับและเลือกเอาสิ่งใด เจ้าจันท์ได้ให้คำตอบไว้อย่างชัดเจนแล้ว

อ่านไป ข้าพเจ้าหวนระลึกถึงเมื่อคราวแรกที่เดินทางไปพม่าและได้มีโอกาสไปสักการะพระธาตุอินแขวนที่เมืองไจโท (Kyaikto)ไป ภาพของรถที่ค่อย ๆ ไต่เส้นทางขึ้นภูเขาสูงสุดไกลแสนไปเรื่อย ๆ บวกกับความตื่นเต้นตื่นตา หวาดเสียวไปตลอดเส้นทาง สีทองอร่ามประกายขององค์พระธาตุอินแขวน โอบล้อมไปด้วยสีขาวของเส้นสายเมฆปุยขาวและสีเขียวของป่าไม้สูง ลมเย็นพัดไหวเบาบาง นี่เป็นภาพประทับ ณ คราวนั้น

สำหรับผู้ใดที่ชื่นชอบการอ่านแบบอ่านไปฟังไป ลองเปิดเพลง เจ้าจันทร์ผมหอม ขับร้องโดยสุนทรี เวชานนท์ https://www.youtube.com/watch?v=maTyk... ข้าพเจ้าก็กระทำเช่นนั้น ลองดู

อ่านหมายเลข ๓๕/๒๕๖๐ ลองหาอ่านดูครับ #เจ้าจันท์ผมหอมนิราศพระธาตุอินทร์แขวน #เจ้าจันท์ผมหอม #นิราศพระธาตุอินทร์แขวน #มาลาคำจันทร์ #อ่าน #หนังสือ #Read #Book #อ่านไปเรื่อยๆ #อ่านไปฟังไป #IntoTheBook #อ่านแล้วอ่านเล่า #BooksBAR #AtTheReader #กลินท์แลนด์ #KlinLand #กลินท์และหนังสือ #KlinAndBooks #อ่านในใจ #ณอ่านTheReaderTheKlinLibrary ณ อ่าน The Reader- The Klin Library

[Takdanai Ketkaew · Rating 4 out of 5]

เป็นหนังสือที่ภาษาสวยมาก ถึงแม้บางครั้งจะอ่านยากด้วยคำศัพท์ที่ใช้ แต่ก็มีเสน่ห์จากการสอดแทรกภาษาคำเมืองและกลอนรูปแบบต่าง ๆ ในเนื้อเรื่อง
ผู้เขียนตั้งใจแสดงความรู้สึกนึกคิดของเจ้าเมืองเหนือ ซึ่งก็สามารถทำได้เป็นอย่างดี ไม่ลำบากเลยที่จะคิดว่าหนังสือเล่มนี้เป็นบันทึกส่วนตัวของเจ้าจันท์จริง ๆ
ผู้เขียนยังสามารถสะท้อนความคิดความเชื่อของชาวเหนือ และเหตุการณ์บ้านเมืองช่วงอาณานิคมได้อย่างเห็นภาพ
แอบคิดเอาเองว่าเจ้าชายที่เจ้าจันท์รัก เป็นตัวแทนของชาวเหนือที่เอาใจฝักใฝ่กับฝ่ายชาวใต้ ในขณะที่การแต่งงานของเจ้าจันท์กับพ่อเลี้ยงที่พ่อแม่ของเจ้าจันท์ต้องการ เป็นความพยายามท้ายในการเป็นอิสระจากชาวใต้ให้ได้มากที่สุด

[Sutatta Boonyakarn · Rating 5 out of 5]

วางไม่ลง

[Ning · Rating 5 out of 5]

งดงามมาก ๆ ความเป็นนิราศก็ดี ภาษาก็ดี เหมือนสาวเหนือในมายาคติเลย แล้วเป็นรักสามเส้าที่เอาใจช่วยทุกคน ไม่มีใครไม่เจ็บ พออ่านแล้วก็เจ็บตาม เจ็บลึก เป็นหนังสือที่ดีมาก ๆ ในหลาย ๆ แง่

[ii_kwang · Rating 4 out of 5]

อ่านเมื่อครั้งเป็นเด็ก นานมาก
สมัยไม่เข้าใจยุคสมัยของการเปลี่ยนผ่าน
ไม่เข้าใจช่วงการก้าวผ่านยุคเก่า สู่ยุคที่เปลี่ยนไป
เคยเลือกหนังสือเล่มนี้เขียนส่งครู แต่เขียนไม่ครอบคลุมเนื้อหา (อ้างความเป็นเด็กไว้ก่อน แต่เด็กจริง ๆ ไม่ประถมก็มอต้น) เขียนเอียงเอนอย่างชัดเจนว่าคิดอย่างไรกับเนื้อหา
-------
ชอบเนื้อหา ภาษาของเรื่อง

[yourteaandmybooks · Rating 5 out of 5]

ภาษาสวย (my cup of tea 100%) ส่วนตัวชอบเรื่องนี้มาก มันไม่ได้มีแค่เรื่องความรัก แต่มีเรื่องประวัติศาสตร์ การต่อสู้ต่าง ๆ ที่เราอาจจะไม่เคยรู้มาก่อนเลยก็ได้ (แต่ฉากความรักก็ทำได้ดี แอบฟินนิด ๆ) ได้เห็น character development ค่อนข้างชัดผ่านเหตุการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น เล่มบางนิดเดียว อ่านวันเดียวก็จบ แต่ประเด็นที่นำเสนอยิ่งใหญ่มาก