De fotodetective

by Hans Aarsman

Waarom vinden we een foto mooi? Waarom fotograferen we het ene wel en het andere niet? Aan de hand van hilarische en ontluisterende voorbeelden toont Hans Aarsman hoe voorgebakken onze blik is en wat we over het hoofd dreigen te zien. In dit aanstekelijke boek doet hij verslag van zijn zoektocht naar nieuwe manieren van kijken en fotograferen. Als een detective ontdekt hij op foto's kogelgaten, verdachte koffiemelk, verwijderde reclameborden en de man die schuilgaat achter de 'Warum?'-borden.

Genres: Nonfiction, Photography

164 pages, Paperback

First published January 1, 2012

About the author

Hans Aarsman’s (1951) bezigheden laten zich het beste omschrijven als veldwerk.

Zijn fotografische werk is diverse keren te zien geweest in het Stedelijk Museum Amsterdam. Hij schreef diverse theaterstukken, waaronder een monoloog met Garry Winogrand in de hoofdrol. Iedere donderdag in de Volkskrant staat de Aarsman Collectie, waarin hij als een detective met een loep boven foto’s hangt.

Reviews

[Edwin van Amstel · Rating 5 out of 5]

Aarsman verpest je kijk op fotografie voorgoed. Waarvoor hulde!

[Sam Fish · Rating 5 out of 5]

Ik kreeg dit boek bij mijn diploma in 2014. Ik had de achterkant niet gelezen en dacht dat het wel een of ander goedkoop en slecht boek zou zijn. Want waarom zou mijn school anders zoveel exemplaren weggeven? Tot vorige week. Ik zat BEAU te kijken en Hans Aarsman zat aan tafel. Hij vertelde daar over hoe hij naar foto's kijkt, dat hij elk detail ziet en het verhaal achter die details.

Zijn naam kwam me bekend voor en ik googlede op zijn naam. Verrek. Zijn boek staat in mijn kast. Later in het interview kwam dat boek ook nog ter sprake. Ineens was mijn interesse gewekt. Zijn bijzondere kijk op foto's, dat moet wel een goed boek zijn. En zodra ik mijn vorige boek uit had, ben ik meteen gaan lezen.

En wat een heerlijk boek is het, zeg. De verhalen, zijn kijk op fotografie, zijn eigen ervaring in de fotografie. Heel bijzonder. En de foto's die ook in het boek staan. Je denkt de foto gezien te hebben dus je leest verder. En dan komt hij met details binnen de foto en dan denk je 'Heb ik dat gezien?'. En na elk stukje tekst ga je terug naar de foto om te zien hoe je dat hebt kunnen missen.

Fantastisch!

[Ericteur · Rating 3 out of 5]

I guess this is the second time I read this book. Some interesting views on photography and how interesting the world is when you have eye for detail, and zoom out at the same time. And brief is in the eye of the beholder; i did not like many photos that were printed in this book; i think the cover is nice though, intriguing, colorful, better than the other suggestions here had in his last chapter.

Thanks to Dick for this present on my 40th birthday.

[Huibert · Rating 3 out of 5]

Voor het merendeel heel leesbare stukken die je anders naar foto's en fotografie in zijn algemeenheid laten kijken.

[Simon · Rating 5 out of 5]

Leuk boek, in korte hoofdstukken verdeeld, waardoor je aan de hand van foto’s leert kijken naar de wereld om je heen. Je leert vooral wat je doorgaans niet ziet.

[Dolf Patijn · Rating 4 out of 5]

Ik heb net Hans Aarsman’s boek “de fotodetective” uitgelezen. Alhoewel ik het niet altijd met hem eens ben, maakt het wel dat ik over het hoe en waarom van mijn eigen werk ben gaan nadenken.
Er is een moment waar hij wat mij betreft de plank misslaat met het aanhalen van voorbeelden. Het gaat hier om een lezing die hij gaf op Kasteel Duivenvoorde en waar hij Flickr foto’s van dit kasteel als voorbeeld neemt. Hij geeft eerst aan dat Flickr naast een site waar je foto’s kunt plaatsen ook een hechte sociale gemeenschap is. Hij schrijft dat een foto van het kasteel veel waardering kreeg en een andere, van hetzelfde kasteel, met een iets andere hoek, niet. “Zo gaat het op Flickr. Of je hoort niets of je krijgt complimenten.” Hij gaat er dan verder op door dat de kritieken zijn gericht op hoe je je foto’s nog mooier kan maken.”Alles op Flickr suggereert dat er een recept bestaat voor het maken van mooie foto’s.” Daarna verplaatst hij zijn aandacht naar meer sociale, maatschappelijke foto’s op Flickr.
Om echter even op bovenstaande terug te komen. Het valt met dat “hechte” wel mee. Mensen worden lid van bepaalde groepen op Flickr waar ze dan hun foto’s naar linken om meer waardering en kritiek te krijgen.
Veel groepen hebben nu als stelregel dat je, wanneer je zelf een foto plaatst, op een bepaald aantal foto’s van anderen moet reageren. Vaak reageren mensen dan even snel op een paar foto’s die voor de geplaatste foto staan, zonder er vaak echt naar te kijken.
Het aantal reacties hangt ook sterk af van het aantal groepen waar je lid van bent en waar je de foto naar linkt. Wanneer je echter pech hebt en er worden veel andere foto’s op de groepen geplaatst net nadat je jouw foto geplaatst hebt, kan het ook zijn dat je foto minder snel gezien wordt. Onhandige vergelijking van Aarsman dus, aangezien hij niet vermeldt of de foto’s van de verschillende personen ook bij dezelfde groepen zijn geplaatst.
Ik ben zelf even gaan kijken en zag een foto die slechts bij vier groepen was aangemeld en geen reacties had gekregen en een andere die bij zo’n 50 groepen was aangemeld en dus ook veel reacties had. Zijn opmerking over “zo gaat het op Flickr” gaat dus volkomen mank.
Slordig.
Verder heeft hij natuurlijk wel gelijk over het schoonheidsgehalte van foto’s.
Men houdt van mooie plaatjes. HDR (High Dynamic Range) foto’s zijn erg populair op Flickr. Hoge verzadiging door het combineren van verschillende versies van dezelfde foto (hoge lichten, midtonen en schaduwen benadrukt) en hierdoor onnatuurlijke kleuren doen het goed. HDR ziet er vaak spectaculair uit maar het is een maniertje. Het verveelt snel.
Hetzelfde is de trend die een tijdje bestond om alles met een scheve horizon te fotograferen. Daar werd ik alleen maar misselijk van.
Daarnaast wordt je geacht om avondfoto’s bij nog een restje licht in de lucht te nemen. Schemer, zeg maar. Daar heb ik ook lak aan. Ik wacht bewust vaak totdat er alleen nog maar kunstlicht over is omdat ik die lucht er juist niet bij wil hebben. Toen ik er eens op werd aangesproken dat mijn avondfoto’s van Praag “niet klopten” omdat er geen doortekening meer in de lucht zat, barstte ik in lachen uit. Ik noemde de persoon een lid van de fotografiegestapo. Was ie niet blij mee. Ik maak echter zelf wel uit wat ik mooi vind en wil laten zien.
Hans Aarsman geeft zelf aan dat hij bij het fotograferen vaak ook onbewust terugvalt op de vorm. Vorm en functie lopen in elkaar over. Hij voert hier blijkbaar nogal een innerlijke strijd mee. Fotografie is een beeldtaal. Zelf heb ik absoluut geen moeite met foto’s die een bepaalde inhoud hebben maar qua vorm ook mooi zijn.
Wanneer mensen op een mooie manier over misstanden schrijven wordt er meestal ook niet moeilijk over gedaan.
Aan een ding heeft hij wel gelijk. Mensen zien wat ze willen zien. Dit geldt echter niet alleen voor tweedimensionaal beeld. Dat geldt ook voor wat zich voor hun ogen afspeelt, voor geschreven taal en je kunt daaraan ook toevoegen dat ze horen wat ze willen horen, dus ook voor audio. Daarnaast ben ik het ook met hem eens dat beeld een bepaalde kracht heeft die er vaak door de maker wordt ingelegd middels kadering, dat het beeld verleidt maar vaak ook misleidt. Het is aan de beschouwer om zich af te vragen wat zich buiten dat beeld afspeelt.
Al met al een aardig boek met een paar open deuren en zwakke punten.

[Hans · Rating 4 out of 5]

Door de beschrijvingen op internet was ik er vanuit gegaan dat het boek een verzameling zou zijn met analyses van gepubliceerde foto's waarbij allerlei aspecten naar voren zouden komen die voor het ongeoefende oog onopgemerkt zouden blijven. Het boek is niet precies dat. Er staan een paar van dit soort analyses in, maar meer dan een handvol zijn het er niet. De kwaliteit van de analyses is wel heel goed, de uitkomsten en observaties heel divers.

Het is wel een interessant boek. Het begint met wat autobiografische geschiedenis en verhaalt hoe de auteur een aantal keer van stijl veranderde, er goed in werd en dit vervolgens overboord zette om zich op een nieuwe stijl te werpen en ten slotte de hele fotografie als uitvoerend artiest opzij te schuiven. Een fascinerend verhaal en een bewonderenswaardige karaktertrek. Wat is er immers dodelijker dan iets waar je goed in bent vanuit een soort automatisme tot treurens toe te herhalen.

Zonder verder in detail te treden gaat het boek verder met dit soort fragmenten waarin diverse aspecten van het kijken aan de orde komen. Zichtbaar zijn, de waarde van een beeld, massa(re)productie tegenover unica, Flickr, etc. Alles op een vlotte wijze besproken, lekker leesbaar en soms voorzien van een historische context.

Interessant, onderhoudend en een beetje leerzaam. Een boek dat niet over techniek gaat maar over het belangrijkste aspect van de fotografie: het kijken.

[Dirk-Jan · Rating 3 out of 5]

Een boek waarin voormalig fotograaf Aarsman commentaar geeft op foto's van zichzelf en andere fotografen. Het is verzameling korte verhalen met foto's als middelpunt. Het is bijzonder om te lezen hoe Aarsman naar foto's kijkt en wat hem hierin opvalt.

[Margaret · Rating 3 out of 5]

Goed boek voor mensen die willen oefenen met echt kijken - om eigen foto's te maken, om andermans foto's te bekijken en onverwachte dingen in te ontdekken én om de wereld om hen heen op een ander manier te beleven.