Εισαγωγή στις επιστήμες της παιδαγωγικής: Εναλλακτικές προσεγγίσεις, διδακτικές προεκτάσεις

by Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας, Γιάννης Χατζηγεωργίου (Contributor)

Τα τελευταία εκατό και πλέον χρόνια αναπτύσσεται και συγκροτείται σε γνωστικό πεδίο με επιμέρους κλάδους η Επιστήμη της Παιδαγωγικής, αντικείμενα της οποίας αποτελούν η αγωγή και η εκπαίδευση. Συγκεκριμένα, η Επιστήμη της Παιδαγωγικής έχει ως κύρια αντικείμενα μελέτης τις επιδιώξεις, τα κριτήρια, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες οργάνωσης, λειτουργίας και αξιολόγησης των καταστάσεων σχολικής αγωγής και εκπαίδευσης διαφορετικών ηλικιών και των ρόλων τους οποίους οι εμπλεκόμενοι σε αυτές αναπτύσσουν.
Στην πορεία ανάπτυξης της Παιδαγωγικής δημιουργήθηκαν επιμέρους επιστημονικοί κλάδοι, θεωρητικής και πρακτικής φύσης, οι οποίοι συγκροτούν το ευρύτερο γνωστικό πεδίο της Παιδαγωγικής, για τον προσδιορισμό των οποίων χρησιμοποιείται τις τελευταίες δεκαετίες ο όρος Επιστήμες της Παιδαγωγικής. Επειδή οι επιστημονικοί κλάδοι της Παιδαγωγικής ανήκουν στην κατηγορία των εφαρμοσμένων δεοντολογικών επιστημών, στην πορεία ανάπτυξης του γνωστικού πεδίου διαμορφώθηκαν, όπως είναι αναμενόμενο στις δεοντολογικές επιστήμες, διαφορετικές σχολές σκέψης για το "δέον γενέσθαι" στη σχολική αγωγή και εκπαίδευση, οι οποίες αντιλαμβάνονται με διαφορετικό τρόπο την ιεράρχηση των εκπαιδευτικών προτεραιοτήτων, το ρόλο της εκπαίδευσης στο κοινωνικό γίγνεσθαι, τη φύση και τις δυνατότητες των μαθητών, τη φύση της σχολικής γνώσης, τις διαδικασίες και τους όρους της μάθησης και της ανάπτυξης και, κατ΄επέκταση τους ρόλους και τον επιθυμητό δασκάλου.
Η παρούσα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Παιδαγωγικής περιλαμβάνει έξι ενότητες εκ των οποίων οι πέντε πρώτες παρουσιάζουν τέσσερις κύριους τύπους δασκάλου, τον μεθοδο-κεντρικό, τον παιδο-κεντρικό, τον γνωσιο-κεντρικό και τον κοινωνιο-κεντρικό, και αναλύσουν τον τρόπο με τον οποίο οι εν λόγω τύποι τοποθετούνται στις βασικές παραμέτρους της σχολικής εκπαίδευσης, διαμορφώνοντας έτσι διαφορετικές εκπαιδευτικές καταστάσεις με αντίστοιχο προσανατολισμό και περιεχόμενο.
Η έκτη και τελευταία ενότητα παρουσιάζει την ιστορική και επιστημολογική πορεία ανάπτυξης και συγκρότησης των Επιστημών της Παιδαγωγικής σε διακριτό και ακαδημαϊκώς αναγνωρισμένο γνωστικό πεδίο, καθώς και την πορεία του παράλληλου και συγγενούς γνωστικού πεδίου των υβριδικών Επιστημών της Αγωγής και της Εκπαίδευσης και, τέλος, παρουσιάζει τις εννοιολογικές κατηγορίες των Επιστημών της Παιδαγωγικής.
Σε κάθε ενότητα, εκτός από τα κύρια κεφάλαια, παρατίθενται προς συμπληρωματική μελέτη κεφάλαια από βιβλία του Γιάννη Χατζηγεωργίου και του Ηλία Γ. Ματσαγγούρα.

Genres: Education

540 pages, Paperback

First published June 1, 2009

About the author

Ο Ηλίας Γ. Ματσαγγούρας (English: Elias G. Matsagouras) γεννήθηκε στη Θήβα το 1946, όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Πραγματοποίησε Πανεπιστημιακές Σπουδές στην Ελλάδα (Μαράσλειος Παιδαγωγική Ακαδημία με υποτροφία του ΙΚΥ και Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων) και στο Πανεπιστήμιο του Dalhousie στο Χάλιφαξ του Καναδά. Από το τελευταίο έλαβε βασικό τίτλο σπουδών, Master Παιδαγωγικής και Διδακτορικό Δίπλωμα (Ph.D.). Έχει υπηρετήσει ως εκπαιδευτικός σε σχολεία του εσωτερικού και του εξωτερικού, ως Παιδαγωγός στη Ράλλειο Παιδαγωγική Ακαδημία Πειραιώς και ως Σύμβουλος Εκπαίδευσης της Ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσινγκτον και έχει χρηματίσει για δύο ακαδημαϊκά έτη “επισκέπτης επιστήμων” του George Washington University των ΗΠΑ. Το 1990 εκλέχτηκε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου διδάσκει το αντικείμενο της Διδακτικής Μεθοδολογίας.
Τα επιστημονικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται (α) στη θεωρία και την πράξη της διδασκαλίας με έμφαση στην κριτική σκέψη και την ομαδοσυνεργατική μάθηση, (β) στη διδακτική έρευνα και (γ) στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Στα πλαίσια των παραπάνω επιστημονικών τομέων έχει δημοσιεύσει αρκετά βιβλία, έρευνες και άρθρα.
Υπηρέτησε για δύο θητείες ως Αντιπρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου και συμμετείχε στην εκπόνηση των διαθεματικών προγραμμάτων σπουδών και στη διαμόρφωση κριτηρίων αξιολόγησης εκπαιδευτικού υλικού.