گروتسک

The Critical Idiom

by Philip J. Thomson, فرزانه طاهری (Translator)

مجموعهٔ مکتب‌ها، سبک‌ها و اصطلاح‌های ادبی و هنری که این کتاب یکی از آن‌هاست دربرگیرندهٔ حدود سی کتاب مستقل از هم است که از میان کتاب‌های مجموعهٔ The Critical Idiom برگزیده شده‌اند. این کتاب‌ها به مقوله‌های گوناگونی می‌پردازند: برخی به نهضت‌ها و جنبش‌ها و مکتب‌های ادبی، برخی به انواع ادبی و برخی به ویژگی‌های سبکی و مانند این‌ها.

در اعصار گذشته، گروتسک را صرفاً اصل ناهماهنگی افسارگسیخته می‌دانستند، یا در زمرهٔ انواع فرودست‌تر کمیک قرارش می‌دادند، اما حال آن را در اساس تلاقی ضدین و به همین دلیل بیانِدرخورِ پیچیدگی هستی می‌دانند.

گروتسک به دلیل تأثیر ویژه‌اش، ضربهٔ ناگهانی که وارد می‌کند، غالباً به صورت سلاحی تهاجمی به کار گرفته می‌شود. از این تأثیر می‌توان برای گیج کردن خواننده، میخکوب کردن او هم استفاده کرد. با تکانی او را از شیوه‌های معهودِ ادراکِ جهان بیرون کشاند و او را با چشم‌اندازی مواجه کرد که از ریشه متفاوت و آزاردهنده است. گروتسک را می‌توان در اصطلاح بیگانه‌سازی هم خلاصه کرد. چیزی که آشنا و مورد اعتماد است ناگهان بیگانه و آزاردهنده می‌شود. علتش عمدتاً همان تضاد بنیادین در گروتسک است، با ویژگی مشخصهٔ آن یعنی درآمیختن عناصر ناهمساز، تاباندن ناگهانی نوری غریب و آزاردهنده بر عناصر آشنای واقعیت.

Genres: Literary Criticism, Nonfiction

104 pages, Paperback

First published January 1, 2011

Reviews

[Pooya Kiani · Rating 4 out of 5]

یک تجربه‌ی خوب دیگه.
یک بار دیگه نشر مرکز، یک بار دیگه فرزانه‌ی طاهری عزیز.
بسیار نیازمند این کتاب بودم. خوشحالم از خوندنش‌.
به مخاطب‌های حرفه‌ای ادبیات توصیه‌ش می‌کنم.

[Atefeh · Rating 3 out of 5]

داشتم درباره سبک های ادبی مطالعه می‌کردم که دیدم توی کتاب یه گذر کوتاهی به ادبیات گروتسک زد و کوتاه ازش رد شد، کنجکاو شدم تا بیشتر دربارش بدونم و این کتاب رو شروع کردم.
کتاب به طور خلاصه توضیح میده این سبک چیه و نویسنده هایی رو که توی آثارشون از این سبک استفاده کردن نام می‌بره و بخشی از متن های گروتسکی رو میاره و توضیح میده که چرا این متن گروتسکه.
با اینکه کتاب خیلی کوتاهه ولی از نظر من خوب تونسته بود مطالب رو جا بده، هرچی که نیاز داشتم رو فهمیدم و نکته مثبتش این بود که مثال های زیادی داشت!
ولی توی بعضی از فصل ها مطالب فصل های قبل دوباره توضیح داده میشد و شاید یه نکته چندبار تکرار میشد، دوست داشتم کتاب تخصصی تر بود و بیشتر از تاریخچه سبک می‌خوندم، ولی در کل، برای آشنایی با این سبک و تشخیص متن های گروتسک توی کتاب های دیگه، این کتاب می‌تونه کافی و کمک کننده باشه.

[Talie · Rating 3 out of 5]

من ترجمه‌ی غلامرضا امامی را خواندم. ترجمه بوی بد ترجمه می‌داد.

[اشکان نیری · Rating 4 out of 5]

چند سال پیش در نقدهای منتشرشده در یک مجله‌ی سینمایی مدام این کلمه‌ی گروتسک را می‌خواندم و به نظرم عجیب می‌آمد چون فیلم‌های موردنظر را دیده بودم و به نظرم نیامده بود گروتسک هستند. عصبانی شدم از دستشان و فکر کردم آخه فلان صحنه گروتسکه منتقد بی‌سواد؟ و ادامه دادم صحنه‌ی گروتسک می‌خوای صحنه‌ی... فیلم... فیلم... صحنه‌ی... فیلم...! متوجه شدم خودم هم نمی‌دانم گروتسک به چه معناست و فقط مطمئنم این که اینها نوشته‌ن نیست!
این شد که در اولین فرصت این کتاب را خریدم و یکی دو سالی گذشت که رفتم سراغش که بفهمم بالاخره این گروتسک چیه.
و کمابیش فهمیدم!
کتاب بسیار خوب و جمع و جوری است و به صورت مختصر و مفید تاریخچه‌ی گروتسک، انواع آن، کاربردهایش و انگیزه‌های استفاده از آن را در ادبیات بیان می‌کند و متن‌های منظوم و منثور خیلی خوبی را هم به عنوان شاهد مثال می‌آورد. حتی در جاهایی از علم روانشناسی برای تأثیرات یا تعریف پیچیدگی‌های گروتسک استفاده می‌کند که نشان از دقت، ظرافت و تعهد نویسنده دارد چون در لحن‌ها یا شیوه‌های ادبی خاصی مثل همین گروتسک یا کمدی نیمی از تعریفشان در مطالعه‌ی تأثیرات روانی و جسمانی مخاطبان است. ترجمه‌ی خانم طاهری هم بسیار روان و بی‌اشکال است و به‌خصوص ترجمه‌ی اشعار شاهد مثال دست مریزاد دارد.
خب حالا دیگر اگر کسی این اصطلاح را بی‌ربط به کار ببرد می‌دانم چطور بزنم توی دهنش! این شد یه مطالعه‌ی به‌دردبخور و حسابی!

[Sarah · Rating 3 out of 5]

A quick, clear and enjoyable read. I might have liked more examples.

[Ehsan Mohammadzadeh · Rating 5 out of 5]

کتاب خوب، ترجمه خوب.
به نظرم تا حالا بهترین بود بین کتاب‌های این مجموعه از نشر مرکز. به نظرم نحوه معرفیش که مبتنیه بر شواهد مثال متعدد برای رسوندن منظور نویسنده روش مناسبیه و اگر این رو الگوی بقیه کتاب‌هاشون می‌کردن می‌تونست خوب جواب بده، البته احتیاج به تسلط بالای نویسنده روی موضوع داره. اسم فیلیپ تامسن یادم می‌مونه.
پ.ن: نظری که درباره تفاوت گروتسک و فانتزی داره رو زیاده‌روی می‌دونم. یا تعریفش دستخوش زمان شده، یا تعصب‌آلوده.

[sajad · Rating 3 out of 5]

The grotesque is the expression of the estranged or alienated world, i.e. the familiar world is seen from a perspective which suddenly renders it strange (and, presumably, this strangeness may be either comic or terrifying, or both).
The grotesque is a game with the absurd, in the sense that the grotesque artist plays, half laughingly, half horrified, with the deep absurdities of existence.
The grotesque is an attempt to control and exorcise the demonic elements in the world.

[Ebrahim Geranpayeh · Rating 3 out of 5]

کتاب خوبی بود. ولی برای منی که به طور حرفه‌ای ادبیات نمی‌خونم توضیحات بیش از مقدار کافی بود.